Kıraat ilminde dâd harfi
Dâd character in the recitation science
- Tez No: 393548
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖMER KARA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Dilbilim, Religion, Eastern Linguistics and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Alfabe, Arapça, Arapça harfler, Dilbilgisi, Kıraat, Telaffuz, Alphabet, Arabic, Arabic letters, Grammar, Reading, Pronunciation
- Yıl: 2015
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Daha önceleri Müsned (Himyerî) denilen bir yazı çeşidi kullanan Araplar, daha sonraları bunun yerine Nabâtî'lerden aldıkları bugünkü alfabeyi kullanmaya başlamışlardır. Araplar, yirmi iki harften oluşan bu alfabenin içinde olmayan fakat kendi dillerine ve ses yapılarına uygun olan ve içinde ḍâd harfinin de bulunduğu bazı harfleri de ilave ederek bugünkü alfabeyi oluşturmuşlardır. Arapçadan başka dillerde pek az bulunan ḍâd harfi, Arap alfabesine sonradan ilâve edilmiş, Kur'ân alfabesinin de aslî harflerinden olup, günümüz Arapçasında yazılışı, üstüne konulan bir nokta ile“ص”dan ayrıldığından“ḍâd-ı mu'ceme”, seslendirmede ẓâ/ظا ile benzeştiğinden dolayı da“ḍâd-ı zâiyye”adı ile anılır. Fasih Arapçanın hususiyetlerinden olan ḍâd harfi, telaffuzu dile zor geldiğinden Arapçaya lakap olmuş ve Araplar ḍâd ile konuşan“en-nâtikûne bi'd- ḍâd”diye anılmışlardır. Dil kenarının evveli ile karşısındaki üst azı dişleri arasından çıkarılan ḍâd harfi yumuşak bir harf olup başta istiṭâle sıfatı olmak üzere; ceher, rihvet, iṭbâḳ, istiʿlâ ve nefẖ gibi sıfatlara sahip bir sestir. Ancak, ḍâd harfinin bu özelliğine rağmen, bugün bazı İslâm Ülkelerinde, şiddet sıfatlı bir harf şeklinde telaffuz edilmektedir. Aslında ẓâ temelli bir harf olan ḍâd harfi, aynı zamanda mahreç ve istiṭâle sıfatı hariç, ẓâ harfine çok benzediğinden, âlimler bu iki harfin telaffuzunun birbirine karıştırılmaması hususunda önemli uyarılarda bulunmuşlardır. Ḍâd harfi kendine has mahreci ve istiṭâle sıfatıyla diğer harflerden farklı özelliklere sahip, kalın ve yumuşak sesli, telaffuzu dile ağır gelen, zamanla değişik harfler şeklinde seslendirilen, onun bu özelliklerinden dolayı da belki de en çok tartışmalara konu olmuş ve hakkında kitaplar yazılmış bir harftir. Türkçede bulunmayan ḍâd harfi, Osmanlılar döneminde Arapça asıllı kelimelerde yazı dilinde orijinal hali ile kullanılırken, çoğu kez“z”, bazen de“d”şeklinde telaffuz edilmekteydi. Günümüz Türkçesinde de içinde ḍâd harfi bulunan Arapça asıllı kelimelerde, ḍâd harfi“d”veya“z”olarak yazılıp okunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Arabs who used a type of scripture said Müsned (Himyerî) before began afterwards to use the present alphabet they had received from Nebâtaeans instead of theirs. The Arabs created the present alphabet adding some letters which weren't in this alphabet composed of twenty two characters but conformed to their languages and sound structures and in which there was the ḍâd letter. Dâd letter which resides rarely in languages apart from the Arabic, being added later to the Arabic alpabet and of the basic letters of the Arabic alphabet, as its writing in nowadays Arabic differs from“ص”by the point posed on it, is mentioned as“ḍâd with point”and“ḍâd-ı zâiyye'' as it is in harmony with ẓâ/ظا while performing. Dâd letter which is of the characteristics of the fluent Arabic, because its prononciation is difficult for langue, had been nickname of Arabic and the Arabians were stated as speakers with ḍâd''. ”en-nâtikûne bi'd-ḍâd.“ Dâd letter which goes between the prior of the langue side and molar teeth in front of it, is a soft letter and being an adjective of istiṭâle beforehand, is a sound that has the adjectives like ceher, rihvet, itbâk, isti'lâ and nefh. But in spite of this characteristic of Dâd letter, it is pronounced like a letter with the violence capacity. In reality, as dâd letter which has got zâ basic takes after zâ letter very much at the same time except the origin and an adjective of istiṭâle, the ulema made very important warnings with regards not to involve the prononciation of two letters. Dâd letter which has got different characteristics with its own origine and adjective of istiṭâle apart from the other letters, with its bass and soft sound, its prononciation being difficult for langue, vocalized as different letters in time, is perhaps a very contentious letter because of these characteristics and a lot of books were written about it. While dâd letter which isn't in Turkish being used in the original state of the literary language in the letters of Arabic origin in Ottoman period, it has often been pronounced like ”z“, sometimes ”d“. In nowadays Turkish language in the words which contains dâd letter of Arabic origin, dâd letter is written and read like”d“ or ”z".
Benzer Tezler
- Saçaklızade Mehmed Efendi ve kıraat ilmindeki yeri
Sachaklizade Mehmed Efendi and his place in the science of qira'at
MUSTAFA CAN
Doktora
Türkçe
2025
DinBursa Uludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EFE
- Muhammed b. Mustafa en-Na'îmî'nin Tezhîbü't-Tilâve fî 'İlmi't-Tecvîd ve'l-Kırâe isimli eseri (İnceleme-metin)
A transcription and study on Muhammed b. Mustafa en-Na'îmî's Tezhîbü't-Tilâve fî 'İlmi't-Tecvîd ve'l-Kırâe
ABDÜLAZİZ ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET GÖKDEMİR
- Sahih kıraat isnad edilen sahabe rivayetlerinin kıraat ilmindeki yeri
The role of narratives of the prophet muhammad's comrades who were attributed to have accurate recitation in the science of recitation
AHMET CANSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinAksaray ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT AKKUŞ
- Kurrâ kavramı ve kurrâ sahabilerin kırâat ilmindeki yeri
The concept of kurrâ and the place of kurrâ companies in kirâat
YUSUF ALATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KARA
- Avfî'nin Risale fi'r-Rivayât ve't-Turuk li'd-Dânî adlı eserinin tercüme edilip kıraat açısından değerlendirilmesi
Translation and evaluation of Avfî's work named“Risale fi'r-Rivayây ve't-Turuk li'd-Dânî”in terms of reading
TAHİRE TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ASLAN