Bir telafi ve ağıt aracı olarak çeviri: Sarı Abdullah Efendi'nin Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi'sinin ilk 18 beyit şerhine bir ağıt-çeviri
Translation as compensation and lamentation: Lamen-translation of Sarı Abdullah Efendi's commentary on the first 18 couplets of the Masnavi
- Tez No: 527799
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Sarı Abdullah Efendi, Mesnevi şerhi, Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî, ağıt, ağıt-çeviri, evden uzakta, yabancılaşma, alegori, sembol, dini estetik, Ağıtlar, Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi, Mesnevi, Tasavvuf, Türk tasavvuf edebiyatı, Şerh, Sarı Abdullah Efendi, Masnavi commentary, Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî, lamentation, grief, lamen-translation, not-at-home, estrangement, symbol, alegory, religious aesthetics, Dirges, Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi, Mathnawi, Mystic, Turkish mysticism literature, Commentary
- Yıl: 2018
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı 17. yüzyıl mutasavvıf şarihlerinden olan Sarı Abdullah Efendi'nin mensur olarak yazdığı Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî'nin“evden uzaktalık”ve“eve dönüş”temaları etrafında bir telafi ve ağıt yöntemi olarak 21. yüzyılın arkaplanı içinde çevrilmesi ve uyarlanması imkanlarını ve zorluklarını araştırmaktır. Martin Heidegger, Walter Benjamin, Julia Kristeva ve Rebecca Sanders gibi eleştirmenlerin kavramsallaştırdığı kuramlarla birlikte evden uzaktalık, yabancılaşma ve sürgün meseleleri kapsamında metinde kullanılan metodoloji açıklanmıştır. Ayrıca neyin evden uzaktalığı çerçevesinde bahsedilen meselelerin tasavvufi gelenekteki karşılıkları ele alınmıştır. Yaşadığı dönemde Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu sosyal, siyasi ve ekonomik koşullar ve mensubu olduğu Bayrami-Melamilerin toplum içindeki yeri üzerinden Sarı Abdullah Efendinin bir şarih olarak evden uzaktalığına bakılmıştır. Bunun yanı sıra Sarı Abdullah Efendinin bir şarih-rehber olarak metin ile geçirdiği süreç ve metnin de kendi içinde çıktığı seyr ü sülûk yolculuğu, tasavvuf geleneği içerisinde okumak, yazmak ve şerh etmek eylemlerinin nasıl konumlandırılabileceği hakkında bize yeni bakış açıları kazandırmıştır. Dahası, post-modern çağda yaşayan bir araştırmacının eve dönüş yolculuğunda dört yüzyıl öncesinden“kalan”bir metini anlamlandırma sürecinde aldığı çevirmen ve uyarlayan rollerine bakılmıştır. Bu süreçte“ağıt-çeviri”kavramı vasıtasıyla kadim metnin post-modern bağlamda yeniden inşa edilme imkanları dahilinde önemli bir yeri olan dini estetik meselesi ortaya koyulmuştur. Bu bağlamda sembol ve alegori kavramları üzerinden kaynak metinle çizgisel, köktenci ve sahiplenici bir ilişkiden ziyade alegorinin temsil ettiği şekilde dinamik, farklı algıların getirdiği çeşitliliği koruyarak ve hem yatay hem de dikey olmak suretiyle metinden kalanlarla nasıl çok boyutlu bir etkileşime girilebileceği araştırılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to explore the challenges of translating and adapting the Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî, a commentary on Rumi's Masnavi. A work penned by 17th century Sufi commentator Sarı Abdullah Efendi, we will analyze the Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî in the light of topics such as“not-being-at-home”and“coming back home”and consider it as a medium of lamentation for the loss of meaning and context, and explore the possibilities of recreating the text in a 21st century frame. With the guidance of theories of Martin Heidegger, Walter Benjamin, Julia Kristeva and Rebecca Sanders, the concepts of not-being-at-home, estrangement and exile are explored in the context of Sufi terminology regarding the journey towards“home”as represented in the story of the reed flute. Moreover, we will explore Sarı Abdullah Efendi's position as a commentator who, as we will argue, experienced not-being-at-home due to the social, political and economic upheaval the Ottoman empire was going through and due to the marginalization of the Malamiyya/Bayramiyya tariqa in society at his time. The examination of the nature of writing and reading a Sufi text; the process of commenting on it and the consideration of the text's journey towards home itself (sayr-u sulûk) through Sarı Abdullah Efendi's journey with the Cevâhir-i Bevâhir-i Mesnevî as its commentator-guide has presented fruitful perspectives for this enquiry. In addition, the role of the 21st century researcher as a translator and adaptor during her journey of coming back home with a four centuries old text has provided us with exciting possibilities of re-creating the text in the post-modern frame through the process of“lamen-translation”which we have coined. This brought with it the necessity to deepen in the field of religious aesthetics as the text we are examining belongs to the Sufi tradition. In this way we have taken the exploration of engaging with the text in a dynamic, horizontal as well as vertical way through a rich constellation of various perspectives rather than analyzing it in a linear, essentialist, possessive and colonialist attitude which positions the text as an object rather than treating it as a living being.
Benzer Tezler
- Uluslararası boyutuyla vergi incelemeleri
Tax examinations with international aspects
CANSU DAĞ BEREKET
- Improved mambabda framework for robust building damage assessment across disaster domains
Farklı afet türlerinde bina hasar değerlendirmesi için geliştirilmiş mambabda çerçevesi
ALP EREN GENÇOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAZIM KEMAL EKENEL
- Gümüş nanopartiküllerin (Ag-NPs) kuraklık ve iyileşme dönemlerinde yerfıstığı'nın (Arachis hypogaea L.) morfolojik ve fizyolojik değişimleri üzerine telafi edici etkileri
Compensation effects of silver nanoparticles (Ag-NPs) on morphological and physiological changes of peanuts (Arachis hypogaea L.) during drought and recovery periods
ANITA SILWAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
ZiraatAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNER CANAVAR
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK