İslam ve Osmanlı Hukukunda hidâne
Hidâne in Islam and Ottoman Law
- Tez No: 569215
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÜLKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Hidane, Himaye, Kamu hukuku, Osmanlı hukuku, Velayet, Çocuk bakımı, Çocuklar, İslam hukuku, Hidane, Protection, Public law, Ottoman law, Custody, Child care, Children, Islamic law
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Temeli Hz. Peygamberin uygulamasına dayanan hidâne; sekiz, dokuz yaşına kadar ki küçük çocukların ve istisnaen ergen olan akıl hastalarının bakım, terbiye, eğitim ve himayesini kapsayan, İslam hukukuna has bir kavramdır. Günümüz hukukunun aksine İslam hukuku velayet kavramını tek olarak ele almamış ve kısımlara ayırmıştır. Malda ve şahısta velayet kısımlarından şahısta velayetin önemli bir kısmını ise“hidâne”teşkil etmektedir. İslam hukukunda bu ayrımın yapılmasında temel sebep çocuğun, çok önemli bir dönem olan küçüklük çağını anne şefkatinden mahrum olarak geçirmemesini sağlamaktır. Evlilik devam ettiği sürece hidâne kavramı ortaya çıkmamaktadır. Çünkü; anne ve baba bu görevi müşterek olarak ifa etmek zorundadır. Bir şekilde anne ve babanın ayrılması ile çocuk, bakıma muhtaç ve savunmasız olduğu dönemde de şefkat, bakım ve terbiye gibi önemli ihtiyaçları sekteye uğramamalıdır. Anne ve babanın ayrılması veya ölümleri halinde masum ve ilgiye muhtaç çocukların bu süreci en az zararla atlatmaları için İslam hukukunda küçüklerin bakımını kapsayan hidâne kavramı düzenlenmiştir. Bu yetki anneye ve daha sonra diğer kadınlara verilmiştir. Maddi bakım olarak da ifade edebileceğimiz hidâne hakkı, genellikle evde çocukla ilgilenecek vakte sahip ve şefkat duygusu erkeklerden daha fazla olan anneye verilmekle beraber çocuğu koruma, nafakasını karşılama, mallarını yönetme gibi hususlarda ise baba yetkili kılınmıştır. Nitekim bir süreç ile mukayyet olan hidâne hakkı, bu hak için belirlenen süre tamamlandığında çocuğun velisine teslim edilmesini gerektirir. Hidâne kavramı çok önemli yetkileri kapsamakla beraber çocuk üzerinde asıl veli olan babanın, velayet yetkilerini koruduğunu göz ardı etmemek gerekir.
Özet (Çeviri)
Hidâne whose foundation based on Hz. Muhammed's practice is a unique concept in Islamic law that includes young children's care, manners, education and protection to the time they become eight-nine year old. It exceptionally includes mature mental patients. Contrary to today's law, Islamic law did not treat the concept of custody as a single deal and divided it into sections. Between custody in property and person, hidâne constitutes a significant part in custody in person. The main reason for making this distinction in Islamic law is to ensure that the child is not deprived of mother affection in childhood period. As long as the marriage continues, the term of hidâne does not emerge. Because; mother and father must perform this task jointly. However, with the seperation of parents childrens needs such as compassion, care and education should not be disrupted when they are vulnerable and in need of care. The concept of hidâne which includes care of children is regulated for needy and innocent children to overcome the period with least damage in the case of separation or death of parents. This authority was given to the mother and then to other women. The right of hidâne which we can express as tangible care is usually given to mother who has time to take care with child at home and has feeling of compassion more than father. But the father is authorized in matters such as protecting the child, meeting alimony and managing the goods of child. The right of hidâne which is given for a duration requires the child to be delivered to the guardian. Although the concept of hidâne encompasses very important powers, it should not be overlooked that the main guardion of children, father, maintains custody powers.
Benzer Tezler
- İslam-Osmanlı hukukunda çocuğun hukuki durumu
Legal status of child in Islamic-Ottoman law
GAMZE NUR ŞAHİN
- İstanbul Bâb Mahkemesi kayıtlarına göre yeniçerilerde evlenme, boşanma ve aile içi ilişkiler (1748-1760)
Marriage, divorce, and intra-family relations among the janissaries according to the records of the Istanbul Bâb Court (1748–1760)
SULTAN ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE EROĞLU MEMİŞ
- Devlet koruması bağlamında Türkiye'de çocuk evleri
Children's homes in Türkiye within the context of state protection
HİCRAN DİLBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Hukukİstanbul Üniversitesiİslam Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECMETTİN KIZILKAYA
- Osmanlı hukukunda küçüğün velâyeti (16-19. yüzyıllar)
The custody of the child in Ottoman law (16-19. centuries)
KÜBRA ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Hukukİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KAFİ DÖNMEZ
- Cerîde-i İlmiyye'deki fetva ve ecvibe-i şer‛iyyelerin İslam aile hukuku bağlamında incelenmesi
Examination of fatwas and legal opinions in Ceride-i Ilmiyye in the context of Islamic law
HİLAL SOLAKOĞLU