Arşiv belgeleri ışığında İstanbul Surdışı Sıbyan mektepleri (Rumeli yakası)
In the light of archival documents, primary schools Outside the Walls of İstanbul (Rumelian side)
- Tez No: 584409
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET MEMİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Eğitim ve Öğretim, Sanat Tarihi, History, Education and Training, Art History
- Anahtar Kelimeler: Arşiv belgeleri, Eğitim, Eğitim tarihi, Osmanlı Dönemi, Osmanlı tarihi, Rumeli, Sıbyan mektebi, İlköğretim okulları, İstanbul, Archive documents, Education, Educational history, Ottoman Period, Ottoman history, Rumelia, Primary school, Primary education schools, Istanbul
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlk vahiyden itibaren İslam dininin eğitime verdiği önem Hz. Muhammed tarafından ciddi bir şekilde ele alınmış, kadın-erkek ayırmadan tüm Müslümanların ilim öğrenmesi tavsiye edilmiştir. Sonraki dönemlerde de bu tavsiyeye uyularak, eğitim konusunda gerekli adımlar atılmıştır. Her devlet kendi eğitim sistemini kurmuş, geliştirmiş ve kendinden sonrakine miras bırakmıştır. Osmanlı Devleti'nde eğitimin ilk aşaması sıbyân mektepleriydi. Taş mektep, mahalle mektebi, darüttalim, muallimhane, mektephane, mekteb-i ibtidai gibi isimlerle bilinen bu mektepler, Kur'an-ı Kerim, okuma-yazma, ilmihal ve basit hesapların öğretildiği, genelde 4-12 yaş arası çocukların gittiği başlangıç seviyesindeki eğitim kurumlarıydı. Parasız eğitim veren sıbyân mektepleri, ekonomik durumu iyi olan kişiler tarafından yaptırılan, devlete bağlı olmayan vakıflardı. Mimari açıdan bakıldığında genellikle tek derslikli, bazen iki derslikli, dikdörtgen veya kare planlı, tonoz, kubbe yahut kırma çatıyla örtülü, almaşık örgü veya kesme taş ile inşa edilmiş, çoğunlukla fevkanî olan yapılardı. Daha çok bir külliye bünyesinde yapılmış olan bu yapıların müstakil olarak inşa edilenleri de mevcuttur. İstanbul'un geneline bakıldığında, sıbyân mekteplerinin ağırlıklı olarak sur içinde inşa edildiği görülmektedir. Ancak sur dışı olarak bilinen bilad-ı selase'de (Galata, Eyüp ve Üsküdar) bu sayı azımsanmayacak boyuttadır. Bu çalışmada, sur dışı olarak bilinen bölgenin Rumeli yakasında bulunan, günümüzdeki 5 ilçede tespit edilen sıbyân mekteplerinden mevcut olanları mimari açıdan ele alınarak, geçirdikleri değişimler ve günümüzdeki durumları, kütüphane taramaları ve çeşitli kurumlardan alınan arşiv belgeleriyle elde edilen bilgiler doğrultusunda ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Since the first revelation, importance of education for the religion Islam was addressed seriously by the Prophet Muhammed and it was recommended that all Muslims, both men and women, had to get educated. Following his advice, necessary steps were taken regarding education in the following periods. Each state has built and developed its own education system and passed this on to the next generation. The first stage in education in the Ottoman Empire was the primary schools. These schools known as taş mektep, mahalle mektebi, darüttalim, muallimhane, mektephane, mekteb-i ibtidai were beginner level educational institutions where children from age 4 to 12 were taught Quran, reading-writing, a concise manual of Islamic faith, worship and ethics and simple mathematics. These primary schools providing free education were non-governmental foundations established by wealthy people. From an architectural point of view, these structures were usually a single-class, sometimes two-classes, having a rectangular or square plan, covered with vault, dome or hipped roof and built with cut stone or brick-stone mixed and were frequently two-storey schools. They were mostly built within a complex. However, there were also built separately. Considering the whole of Istanbul, it can be observed that primary schools were built mainly within the walled city. However, there were a considerable amount of schools that were built, known as outside the walls, in bilad-ı selase (Galata, Eyüp and Üsküdar). In this study, the changes and current situation of the primary school, which were located in today's 5 district, known as outside the city walls's in Rumelian side, have been revealed from an architectural point of view in line with the information gathered from library surveys and archive documents obtained from various institutions.
Benzer Tezler
- Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bakırköy'ün (Makriköy) idari tarihi
Administrative history of Bakırköy from the Ottoman Empire to the Republic
FİRDEVS ESENLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Tarihİstanbul ÜniversitesiYakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
- Osmanlı arşiv belgeleri ışığında 22 Mayıs 1766 İstanbul depremi ve ardından gerçekleştirilen yapı onarımları
The İstanbul earthquake of 22 May 1766 and building repairs that followed. An evaluation based on Ottoman documents
DENİZ MAZLUM
- Amerikan arşiv belgeleri ışığında İstanbul Robert Koleji
Istanbul Robert College in the light of American archive documents
REFİKA YAVAŞER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR YILDIZ
- Vakfiyeler ve arşiv belgeleri ışığında İstanbul'un tarihi yarımadası'nda inşa edilen hamamlar
Turkish baths in the historical peninsula of Istanbul in the light of waqf and archive documents
EMAN ISMAIL ALI MOHAMED
Doktora
Türkçe
2026
Sanat Tarihiİstanbul ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLBERK BİLECİK
- Arşiv belgeleri ışığında Teşvikiye Camisi'nin oluşum ve gelişimi
The creati̇on and development of Teşvi̇ki̇ye Mosque i̇n the li̇ght of archi̇ve documents
CANAN AKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NUR URFALIOĞLU