Divanu Lugati't-Turkün Arap sözlükçülüğüne göre incelenmesi
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 615404
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA S. KAÇALİN, DOÇ. DR. BURUL SAGINBAYEVA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Divanu lugati 't-Turk, Kaşgarlı Mahmud, Karahanlılar, Bağdad, Ali EMİRİ, Kilisli Rifat BiLGE, Arap sözlükçülüğü
- Yıl: 2010
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hüseyin oğlu Kaşgarlı Mahmud [1008-1105] bugün Kırgızistan sınırları içerisinde bulunan Issık Köl yakınlarındaki Barskan'da doğmuş, çocukluğu Kazakistan sırurları içerisinde bulunan İla nehri boyunda geçmiş , 1057 dolayında Bağdad'a yerleşmiştir. Kaşgarlı Mahmud Dİvanu lugati' t-Turk d_;-J~ ~W 0'->=ı.J'ü 25 ocak 1072'de yazınağa başlamış ve 10 Şubat 1074'te bitirmiştir. Bu kitabı yazarken el-Cevheri'nin (Sytl~l [ö. 1007] yakım olan bir zamanlar adına Oturarda denilen Karaçıtk/tt (Farablı) İbrahim oğltt Eb~ İbrahim oğltt İshak'ın [ö. 961] Dlvinu 1-adih li hayini lugati ·ıcarab~.., ıJ~ aiJ 0~ i; ~..9~~ 0~J..J.J adlı sözlüğünü örnek almıştır. Yazdığı bu kitabı Abbasi Halifesi Abü 'l-}:Casım c Abdullah bin Mul_ıammad almu~. tadi bi-amrillah'a .ılıi.JAil: (S.lli.JI .i.u.A 6: .ılı\ ~ ~Wl ~i [ 467-487] sunmuştur. Bu kitap Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin de Arapça kadar mühim bir dil olduğunu kamtlamak amacı ile yazılmıştır. Yazıldığı dönemin Türk örf, adet ve yaşayışı bakımından çok değerli bilgiler veren Dİvanu lugatİ 't-Turk d_;-J~ ~W 0'->=ı.J yalmzca Türkçe madde baş lı Arapça bir vı sözlük değildir. Türkçenin ı ı. yüzyıldaki dil özellikleriyle lehçe ve ağız farklarını belirtınesi bakımından ses ve yapı bilgisine ışık tutan bir dil bilgisi kitabı; Türk dünyasıııııı sözcük dağarcığını içeren bir sözlük; kişi, boy ve yer adları kaynağı, tarihe ışık tutan bir kaynak; kısacası içerdiği bilgilerin çeşitliliği itibariyle Türk dili ile yazılmış en eski ansiklopedik eserdir. Divan u Iugati 't- Turk d:)J~ ç:.,W 0h:ı..sı'te dönemin belli başlı coğrafi birimlerini gösteren bir Dünya haritasına da yer verilmiştir. Divanu Iugati 't-Turkd);J~ ç:.,W 0'>=ı..sı'te Türkçe sözcüklerin Arapça karşılıkları verildikten sonra bunları kanıtlamak amacıyla ya bir atasözü, ya da manzum bir parça bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
MaxMy;:ı; an-Kamrap11 (1008-ı 105) a3bipKhı Khıprb13CTaH;:ı;biH blcbiK-KeJI aH:Marhm;:ı;arhı EapcKaH~~;:ı;e TyyJiraH. Eana qarhl Ka3aKCTaH)l;hiH liJI ;:ı;apbmChiHhiH 6oıoH;:ı;a eTeT. ı057-)KbiJI)l;ap;:ı;a Ear;:ı;a;:ı;ra oTypyKTamhm KanaT. MaxMy;:ı; aJI-KamrapH J(ueaHy llyzamu 'm-TypK ~:;u\ ~(ij wl~~ arryy C83 )KbiHHarbiH ı 072-)KbiJI;:ı;hiH 25-51HBapbiH)l;a 6amTan, ı 074-)KbiJI):(biH ı 0-<}>eBpaJibiH,rı;a )Ka3bll1 6yrypeT. nyJI KilTenTil )Ka3yy;:ı;a ( 1007-)KbiJI):(ap) Orpap ;:ı; en aTanraH )Kep;:ı;eH %IKKaH A.ııb-<!>apa6HHIIH j/,U6aHy 'Jlb-aOa6 qJU 6auaHU ;ıyzamu 'Jlb-Apa6 ı) '“:-'J~\ wiJ:!J '”:-'yı.l\ ~ w4: [=Apa6 TIIJIIIH)l;em a;:ı;a611H: %IrapMaJiap )KbiHHarbi] arryy ce3;:ı;yrYH ymy KaTapbi anraH. nyJI 3MremH MaxMy;:ı; aJI-KamrapH aJib-MyKTa,rı;H XaJIII<}>HHe 6: liıl .ip ~lll\ J:!\ [(467-487) liıi-.>Ail: (SJ:ii.a..ll ..ı...-...a apHan )Ka3raH. KHTen apanTapra TypK THJIHH yH:peryy, omoH;:ı;oH: 3Jie TypK THJIH ;:ı;a apan THJIH Chi51KTYY e3reqe MaaHHre 33 3KeH,rı;HrHH 83 ;:ı;oopyH;:ı;arhı TypK 3JI,rı;epHHHH canT-caHaa, )Kamoo TypMymy )KeHyH;:ı;e KeH;Hpll MaaJibiMaT KaMTbiraH J(ueaHy llyzamu 'm-TypK ~:;u\ ~(ij wl~~ ~ apanqa )Ka3hiJiraH TypK THJI;:ı;epHHHH ce3;:ı;yry raHa 3Mec, 6yJI KilTen TypK THJIHHHH ı ı vııı KbiJibiM):(arı,ı Tlill e3reqe.ııyKTepy, JieKCH:Ka, CaJiblillTblpMa THJI HJIHMH, <PoHeTH:Ka MYHY MeHeH KaTap TypK ::ın,ı::ı:epHHHH JieKCHKOJiorH51JlbiK ce3,ı::ı:yry, a,ı::ı:aM, )Kep-cyy arrapı,ı )!(aHa rapı,ıxbiÜ oKyMap 6oıoHqa Ta6ı,mrı,ıc 6ynaK 6onyrr caHaJiaT. Kı,ıcKacbl, qblrapMa,ı::ı:a opyH anraH MaaJibiMaTTbiH ap TaparrryynyryHaH anı,m KaparaH,ı::ı:a TypK THJIHH):(e )Ka3biJiraH 3H; 3CKH 3HU:HKJIOIIe):(lf51 ,ı::ı:err aÜTyyra 60JIOT. JI:uemıy JZyzamu 'm-TypK ~~~ ı::ıGJ Qljı~ ce3):(yfYHtı:e OIDOJI yqyp,ı::ı:yH Hermm reorpa<PH51JlbiK aTaJibiiDTapı,m KaMTbıraH ,ı::ı:yüHeJIYK KapTara ,ı::ı:a opyH 6epHJireH. Mı,m,ı::ı:aH cı,ıpTKapbi, 6yn qblrapMa,ı::ı:a TypK qe ce3,ı::ı:ep,ı::ı:yH aparrqa MaaHHCH MeHeH 6Hpre, anap ra tı:aJIHJI Karapı,ı M aKan )Ke hip carrTapı,ı ,ı::ı:a KeJITHpHnr eH .. A'-IKhN co3,ı:ı;op: JI:ueaHy JZyzamu 'm-TypK, MaxMYtı: an-KamrapH, KapaxaHH):(tı:ep, Ear,ı::ı:a,ı::ı:, AJIH: 3 MHpH, KHJIHCJIH M y aJIJIHM Pı,ı<PaT nHJire, JieKCHKorpa<PH51, ap a6 JieKCHKorpa<PH51Cbi
Benzer Tezler
- Dîvânü Lugâti't-Türk'ün muhteva ve kavram analizi
The content and concept analysis of Dîvânu Lugâti't-TTurk
ABULIKEMU SALAMU
Doktora
Türkçe
2025
Dilbilimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN YILMAZ
- Dîvânu Lugâti't-Türk'teki bapların söz yapımı bakımından incelenmesi
Examination of the books in Divânu Lugâti't-Türk in terms of word formation
MUSTAFA AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN ŞEN
- Kitabu Bulgatu'l-Muştak fì Lugati't-Türk we'l-Kıfçak üzerine dil incelemesi
A linguistic analysis on ki?tabu bulgatu'l-muştak fì lugatit-Türk we'l-kipçak
GULHAN ABEDALAZİZ MOH'D JALAL AL-TURK
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
- Hüseyin Görbil'in atalar sözü ve tabirleri külliyatı - 1-10. dosyalar - (Metin-inceleme-dizin)
Hüseyin Görbil's collection of proverbs and expressions - files 1-10 - (Text-analysis-index)
MUSTAFA TIZLAK
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULMECİT İSLAMOĞLU