Kültürel değerlerin, tutumların, sosyal çevrenin ve algılanan kontrolün olumlu sosyal davranışlarla ilişkisi
The relationship of cultural values, attitudes, social environment and perceived control with prosocial behaviors
- Tez No: 627121
- Danışmanlar: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Olumlu sosyal davranışlar, Planlanmış davranış teorisi, Bireyci ve toplulukçu kültürel değerler, Algılanan kontrol, Bireysel kültür, Kolektivist kültür, Kültür, Kültürel değerler, Olumlu sosyal davranış, Planlanmış davranış, Sosyal çevre, Ölçekler, Prosocial behaviors, Planned behavior theory, Individualistic and collectivist cultural values, Perceived control, Individual culture, Collectivist Cultur, Culture, Cultural values, Prosocial behavior, Planned behavior, Social environment, Scales
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlar arasında sosyal bağların kurulmasına katkı sağlayan olumlu sosyal davranışlar, başkalarına fayda sağlamak amacıyla sergilenen davranışlar olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada olumlu sosyal davranışlar Planlanmış Davranış Teorisi (PDT) bağlamında ele alınmıştır. Çalışmada PDT'nin temel bileşenleri olan; davranışa yönelik tutumların, öznel normların, algılanan davranışsal kontrolün olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetle ve davranışla olan ilişkileri incelenmiştir. Ayrıca PDT'nin temel bileşenleri dışında modele eklenen kişisel normların ve bireyci-toplulukçu kültürel değerlerin de olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetle ve davranışla olan ilişkilerine bakılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada olumlu sosyal davranışları değerlendirmek amacıyla kapsamlı bir ölçüm aracı geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçüm aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmaları iki pilot çalışma ile test edilmiştir. Ana çalışmanın örnekleminde Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan ve yaşları 18 ile 56 arasında olan 1008 yetişkin katılımcı (739 Kadın, 269 Erkek) yer almıştır. Araştırmada olumlu sosyal davranışlara yönelik tutumları, öznel normları, kişisel normları, algılanan davranışsal kontrolü, davranışa yönelik niyeti ve davranışı değerlendirmek amacıyla mevcut araştırmada geliştirilen“Olumlu Sosyal Davranışları Değerlendirme Ölçeği”uygulanmıştır. Bireyci ve toplulukçu kültürel değerlerin belirlenmesinde ise“Bireycilik ve Toplulukçuluk Ölçeği (INDCOL)”kullanılmıştır. AMOS programı kullanılarak yapılan yol analizleri sonucunda; olumlu sosyal davranışlara yönelik tutumlar, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetleri açıklamada anlamlı bulunmuştur. Ayrıca PDT modeline eklenen kişisel normların olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetin ve davranışların güçlü bir belirleyicisi olduğu ve modelin tahmin yeteneğini önemli ölçüde arttırdığı görülmüştür. Son olarak yatay toplulukçu değerler hem olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetle hem de olumlu sosyal davranışlarla pozitif yönlü ve anlamlı olarak ilişkili bulunmuştur. Ayrıca, dikey toplulukçuluğun, olumlu sosyal davranışlara yönelik niyetle negatif yönlü; yatay bireyciliğin ise olumlu sosyal davranışlarla pozitif yönlü ve anlamlı olarak ilişkili çıkması bireycilik ve toplulukçuluk ayrımının ötesinde eşitliğin ve hiyerarşinin olumlu sosyal davranışlar üzerindeki önemini gözler önüne sermiştir. Elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Prosocial behaviors that contribute to the establishment of social bonds between people are defined as behaviors exhibited in order to benefit others. In this study, prosocial behaviors were investigated in the context of Planned Behavior Theory (PDT). In the study, the basic components of PDT; The relationships between attitudes towards behavior, subjective norms, and perceived behavioral control with intention and behavior towards prosocial behaviors were examined. In addition, the relationship between personal norms and individualist-collectivist cultural values added to the model, apart from the basic components of PDT, with intention and behavior towards prosocial behaviors were also examined. In this direction, a comprehensive measurement tool was developed in order to evaluate prosocial behaviors in the research. The validity and reliability studies of the developed measurement tool were tested in two pilot studies. The sample of the main study consisted of 1008 adult participants (739 Female, 269 Male) aged between 18 and 56 living in various provinces of Turkey. The“Positive Social Behaviors Assessment Scale”developed in the current research was applied in order to evaluate attitudes towards prosocial behaviors, subjective norms, personal norms, perceived behavioral control, intention towards behavior and behavior.“Individualism and Collectivism Scale (INDCOL)”was used to determine individualistic and collectivist cultural values. As a result of the path analysis using the AMOS program; attitudes towards prosocial behaviors, subjective norms and perceived behavioral control were found to be significant in explaining intentions towards prosocial behaviors. In addition, it was observed that the personal norms added to the PDT model were a strong determinant of intention and behavior towards prosocial behaviors and significantly increased the predictive ability of the model. Finally, horizontal collectivistic values were found to be positively and significantly correlated with both intention towards prosocial behavior and prosocial behavior. In addition, the fact that vertical collectivism was negatively associated with intention towards prosocial behaviors and horizontal individualism was positively associated with prosocial behaviors revealed the importance of equality and hierarchy on prosocial behaviors beyond individualism and collectivism. The findings were discussed within the framework of the relevant literature.
Benzer Tezler
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN
- Acenaphthene uygulaması ile tütün dihapladlerinin elde edilmesi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SERVET KEFİ
- Sosyal değişim sürecinde konut planları farklılaşması-Konya örneği
The Changes of the types of house-plans in accordance with the social changes“Konya being the Sample”
İBRAHİM BAKIR
- Üniversite ile ilgili kanun ve yönetmeliğin bilgisayara aktarılması
Başlık çevirisi yok
NAFİYE MESTANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ MANAS