Station buildings in the history of Turkish railways:Catalogue of buildings constructed between 1850s-1950s
Türkiye demiryolları tarihinde istasyon binaları:1850ler ve 1950ler arasında inşa edilen binaların katalogu
- Tez No: 632838
- Danışmanlar: PROF. DR. AYDAN BALAMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Türkiye Demiryolları, İstasyon Binaları, Geç Osmanlı Dönemi, Erken Cumhuriyet Dönemi, Dökümantasyon, Katalog, Turkish Railways, Station Buildings, Late Ottoman Period, Early Republican Period, Documentation, Catalogue
- Yıl: 2020
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye Demiryolları tarihi Osmanlı yönetiminin 1856 yılında İzmir ve Aydın demiryolu hattını işletmesi için bir İngiliz firmasına imtiyaz vermesiyle başladı. Hatların işletmeye açılmasıyla eş zamanlı olarak yolculara hizmet vermek için istasyon binaları da inşa ediliyordu. 1858 yılında ilk istasyon binası olarak hizmet vermeye başlayan İzmir Alsancak/Punta istasyonunu takiben yüzlerce istasyon binası inşa edildi. Alsancak, Basmane, İzmit, Haydarpaşa ve Sirkeci gibi özel projelendirilmiş istasyon binaları dışında, tüm istasyonlar çoğunlukla dört çeşit proje tipi ile tasarlanmıştı. Cumhuriyetin ilanına kadar demiryolları ve istasyon binaları İngiliz, Fransız ve Alman şirketler tarafından inşa edilip işletilmişti. 1927 yılında Devlet Demiryolları ve Limanları İdare-i Umumiyesi kurulduktan sonra demiryolları 1928 yılından başlayarak 1941 yılına kadar millileştirilmiştir. Böylece, modern Cumhuriyet devletinin kurulması ile, yeni istasyon binaları modernleştirme sembolleri olarak şehirlerde yerlerini almaya başlamışlardır. Hem geç Osmanlı hem de erken Cumhuriyet döneminde yapılan istasyon binalarının mimari tasarım proje belgeleri TCDD arşivlerinde arşivlenmiştir. TCDD proje arşivlerindeki kayıplar ve düzensizlikler nedeniyle Türkiye Demiryolları tarihi ve erken Cumhuriyet yıllarının şahitliğini yapan bu yapıların incelikle yapılan bir belgelemeyle de korunma ve muhafaza edilmeleri çok önemlidir. Bu sebeple, bu çalışmanın amacı, 1850li yıllardan başlayarak ulaşım stratejilerinin karayollarını öncelik almaya başladığı 1950lere kadar inşa edilen istasyon binalarının arşivlerden ulaşılabilinen projelerinin kataloglanmasını yapmaktır.
Özet (Çeviri)
Turkish Railways history began when the Ottoman Government gave privilege to a British company to operate the rail line between İzmir and Aydın in 1856. In order to give service to the passengers, station buildings were built at the same time when the railway lines started operating. Following the first station building Alsancak/Punta in İzmir which was constructed in 1858, hundreds of station buildings were built, mostly modelled on four project types, except special ones like Alsancak, Basmane, İzmit, Haydarpaşa and Sirkeci. In this thesis, station buildings constructed between 1850s and 1950s will be studied. Until the foundation of the Republic, railways and station buildings were built and operated by British, French and German companies. After the formation of“General Directorate of State Railways and Ports”in 1927, the railways began to be nationalized beginning with 1928 until 1941. With the establishment of a modern republican state, new station buildings started to take their places in the cities as the symbols of modernization. The architectural design projects of station buildings, whether designed in Late Ottoman or in Early Republican period, had been archived in TCDD (The State Railways of the Republic of Turkey) project archives. Because of the erosion in TCDD Project Archive, a thorough documentation is essential for the protection and sustainment of these buildings, which are witnesses to the history of Turkish railways and of the early years of the Republic. Therefore, the aim of this study is to catalogue the available and accessible projects of railway station buildings constructed 1858 onwards, by making periodical and typological classifications until 1950, when the transportation strategies changed in favor of highways in Turkey.
Benzer Tezler
- Ankara Anafartalar Caddesi ve çevresindeki Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi yapıları
The First National Architectural Period buildings at Anafartalar Street and its naighborhoods in Ankara
BETÜL ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Sanat TarihiEge ÜniversitesiTürk-İslam Sanatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İNCİ KUYULU ERSOY
- Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK), Zonguldak Üzülmez Taşkömürü İşletme Müessesesi (TİM) Asma lojmanları restorasyon projesi
The restoration project of Asma housing buildings in theZonguldak Üzülmez Hard Coal Mining Establishment (TIM) of Turkish Hard Coal Enterprise (TTK)
GÜLCE KÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IŞIL POLAT PEKMEZCİ
- İstanbul Limanları'nın modernizasyonu: Dersaadet Rıhtım ve Anadolu Demiryolları şirketlerinin inşa faaliyetleri (1890-1934)
The modenization of İstanbul ports: Construction activities of Constantinople Quays and Anatolian Railways Companies (1890-1934)
NAZİRE BİLGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYGÜL AĞIR
- Erken Cumhuriyet Dönemi demiryolu mimarisine Doğu Anadolu'dan bir örnek: Erzurum Gar Binası
An example of railway architecture of the Early Republican Period from Eastern Anatolia: Erzurum Railway Station Building
İLKNUR KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat TarihiArdahan ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ORAL
- İzmir'de Tanzimat'tan II. Meşrutiyet'e kamu binaları (1839-1908)
Public buildings in İzmi̇r from Tanzimat reform era to Second Constitutional Period (1839-1908)
ALİ EJDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiPamukkale ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİL ÖZYİĞİT