Belge özetleme ve öz çıkarma tekniklerinin bilgi erişim açısından değerlendirilmesi
An evaluation on summarizing and abstracting techniques of records in terms of information retrieval
- Tez No: 633485
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN ANAMERİÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arşiv, Bilgi ve Belge Yönetimi, Archive, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2020
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 139
Özet
Okuma eyleminin en temel amacı okuduğunu anlamaktır. Okuduğunu anlama eylemi, düşünme, algılama ve bağlantı gibi özelliklerle bir arada var olan bilişsel yetenekler tarafından gerçekleştirilir. Okuduğunu anlama düzeyini artırmak için bazı strateji ve teknikler kullanılmaktadır. Anlama stratejileri içerisinde yer alan bu tekniklerden birisi de özetlemedir. Özetleme, orijinal belgeden bağımsız olmamak koşulu ile anlatılmak istenenin açık ve net bir şekilde ifade edilmesi ile gerçekleştirilir. Özetleme ile orijinal belge ve özeti hazırlanan belge arasında gönderimsel bir bağ bulunmaktadır. Cümleler arasında birbiriyle uyumlu bağlaçlar ve yardımcı ögeler yer almakta, gerekli bilginin daha az gerekli bilgiden süzülüp seçilmesi sağlanmaktadır. Ayrıca belgenin yapısı ve düşünce akışı bozulmadan gerekli kısaltmalar yapılarak, genel bir yargı cümlesi ile ifade edilmesi sağlanmaktadır. Bu çalışmada belge özetleme strateji ve tekniklerinin bilgi erişim ucu olarak değerlendirilmesi ile belgelerin geçmişten günümüze uzanan tarihsel gelişim süreci içerisinde uygulanması gereken teknikler ve öneriler incelenerek arşivlerde belge özetleme çalışmlarının mevcut durumları ortaya koyulmuştur. Bu kapsamda arşivlerde özetleme çalışması yapılırken hangi strateji ve tekniklerden yararlanılması gerektiği belirlenmiş, arşivcilerin belge üzerinde hangi erişim uçlarına dikkat etmesi gerektiği tespit edilmiş ve bu doğrultuda konuyla ilgili örnek arşiv belgeleri üzerinde özetleme stratejilerileri model olarak sunulmuştur. Arşivcilerin okuma, okuduğunu anlama, okuduğunu anlama stratejileri ve çalışmaları özetlerken dikkat etmesi gereken strateji ve teknikler belirlenmiştir. Çalışma kapsamında incelenen örneklerde standart özetleme tekniği kullanılarak tüm arşivlerde yapılan belge özetleme çalışmalarında standardizasyonun sağlanması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
The main purpose of the reading action is to understand what it reads. The act of reading comprehension is carried out by cognitive abilities coexistent with features such as thinking, perceiving, and connecting. Some strategies and techniques are used to increase the level of reading comprehension. The summarization technique included in the comprehension strategies is one of them. Summarization is carried out by expressing clearly what is desired to be explained, provided that it is not independent from the original document. There is a referential link between the summarization and the original document and the document prepared. The sentences include harmonious conjunctions and auxiliary elements, and the necessary information is filtered and selected from less necessary information. In addition, it is ensured that the document is expressed in a general judicial sentence by making the necessary abbreviations without disturbing the structure and thought flow. In this study, by evaluating document summarization strategies and techniques as information access point, the techniques and suggestions that should be applied in the historical development process of documents from past to present are examined and the current status of document summarization studies in archives are revealed. In this context, it was determined which strategies and techniques should be used while summarizing the archives, and which access points the archives should pay attention to, and summarizing strategies on the sample archive documents related to the subject were presented as models. Strategies and techniques that archivists should pay attention to while reading, reading comprehension, reading comprehension strategies and summarizing studies have been determined. It is aimed to ensure standardization in document summarization studies carried out in all archives by using a standard summarization technique in the samples examined within the scope of the study.
Benzer Tezler
- Çıkarıcı Türkçe metin özetleme performansını iyileştirmek için yeni yöntemler
New methods for improving the performance of extractive Turkish text summarization
SALİH BAL
Doktora
Türkçe
2022
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EFNAN ŞORA GÜNAL
- Türkçe akademik yayınlar için yapısal öz çıkarım sistemi
Structured abstract extraction system for Turkish academic publications
AYŞE ESRA ÖZKAN ÇELİK
Doktora
Türkçe
2021
Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UMUT AL
- Doğu Avrupa gelişmeleri -Türkiye'ye etkileri-
Başlık çevirisi yok
MEHMET ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL
- The Shared ownership process in urban development
Kentsel gelişmede hisseli mülkiyet süreci
DİLEK MERAL
Yüksek Lisans
İngilizce
1996
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT BALAMİR
- Analyzing stemming and sentence simplification methodologies for turkish multi-document text summarization
Kök bulma ve cümle sadeleştirme yöntemlerinin türkçe çoklu belge özetleme üzerine etkileri
MUHAMMED YAVUZ NUZUMLALI
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolBoğaziçi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ARZUCAN ÖZGÜR TÜRKMEN