Geri Dön

Kelâmda düalist teoloji eleştirisi

Critique of dualist theology in kalam

  1. Tez No: 638467
  2. Yazar: YAKUP HAFIZOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT AY
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Deysaniyye, Dualizm, Kelam, Maniheizm, Mecusilik, Merkuniyye, Seneviyye, İslamiyet, Bardesanes, Dualism, Islamic theology, Maniheism, Magi, Marcionites, Seneviyya, Islam
  7. Yıl: 2020
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Müslümanların diğer din mensuplarıyla olan etkileşimi Hz. Peygamberin vefatından sonra özellikle Hz. Ömer'in hilafeti döneminde yapılan fetihlerle hız kazanmıştır. Risâletin Mekke ve Medine döneminde müşriklerle, Yahudilerle ve Hristiyanlarla ortak yaşamı paylaşan Müslümanlar, yeni fethedilen bölgelerle birlikte Mecûsîyye, Menâniyye (Maniheizm), Deysânîyye ve Merkûnîyye gibi düalist inançlarla da yüzleştiler. Tevhid akidesini temel inanç esaslarının başına yerleştiren İslam'ın, bu yeni karşılaşılan düalist inançlarla çatışması kaçınılmazdı. Çalışmamızın temeli bu düalist teolojiyi temsil eden Mecûsîyye, Menâniyye (Maniheizm), Deysânîyye ve Merkûnîyye'nin tanrı-âlem ve insan tasavvurlarına Mu'tezile, Eş'ârî ve Mâtürîdî kelam geleneğinden özellikle ilk dönem âlimleri tarafından yöneltilen tenkitleri serdederek bunları değerlendirmektir. Başta Mecusiler olmak üzere diğer düalist teolojilerde de Tanrı tasavvuru ile âlem ve insan arasındaki ilişkilerin birbirinden bağımsız olmaması nedeniyle çalışmamızı Tanrı-âlem ve insan başlıklarında ele almayı uygun gördük. Zira çalışmamızda yer alan düalist inançların bu üçlü hakkında birbirinden bağımsız olmayan bir tasavvur oluşturduğunu tespit ettik.

Özet (Çeviri)

Muslims' interaction with other religions gained momentum with the conquests made especially during the reign of Hazrat Umar after the death of the Prophet. During the Mecca and Medina period of the prophethood, Muslims who shared the common life with the Infidels, Jews and Christians met with dualistic faiths in the newly conquered regions such as Majusiyya, Maniheism, Daysaniyya and Marquniyya. It was inevitable that Islam, which had placed the supremacy of Tawhid at the head of the basic beliefs, would clash with these newly encountered dualistic beliefs. The basis of our study is to present and evaluate these criticisms which are directed by the scholars of the first period, especially from the tradition of Mu'tazili, Ash'ari and Maturidi, to the concepts of God, Universe and Humans of the Majusiyya, Maniheism, Daysaniyya and Marquniyya representing this dualistic theology. In the other dualistic theologies, as with the Majusiyya, we considered it appropriate to consider our study in the titles of God-Universe and Humans due to the fact that the concept of God is not independent of the relationship between the universe and the humans. In our study, we have found that the dualistic beliefs focused in our study form a notion that is not independent from each other of this tripartite concept.

Benzer Tezler

  1. Klasik dönem Mâtürîdî kelâmında duyum ve duyulurlar

    Sense and sensible in the classical period of Mâturîdî kalam

    SİBEL DİNÇASLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    DinMarmara Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRETTİN NEBİ GÜDEKLİ

  2. Mütekaddimîn dönem kelâmında arazlar meselesi

    The problem of accidents in the early period of kalām

    ZEYNEP ŞEKER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DinSakarya Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SÜLEYMAN AKKUŞ

  3. Kadı Abdülcebbar'ın İslam dışı dinlere tehvid eksenli yöneltmiş olduğu eleştiriler

    Qadi̇ 'Abd Al-jabbar's tawheed-centered cri̇ti̇ci̇sm of other reli̇gi̇ons

    HALİL İBRAHİM DELEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RAMAZAN YILDIRIM

  4. İnsanın tabiatı sorunu; Ruhun nöroteolojik imkânı

    The problem of human nature; The neurotheological possibility of the soul

    SABAHADDİN KILIÇ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    DinSiirt Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEMALETTİN ERDEMCİ

  5. Kur'an'ı güzel okumanın insan psikolojisine etkisi

    The influence of reciting Quran well on human psychology

    FATMA AKTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    DinBilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

    Temel Bilimler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN BEDİR