Klasik Türk edebiyatı materyali olarak işlevsel sözlükler ve Ferrî Divanı örneği
Functional dictionaries as a material of classical Turkish literature and the example of Divan of Ferri
- Tez No: 641935
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KIRBIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: ĠĢlevsel sözlük, bağlamlı dizin, Ferrî, klasik Türk edebiyatı eğitimi, materyal, Functional dictionary, concordance, Ferri, Literary education of classical Turkish literature, material
- Yıl: 2020
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: 1164
Özet
Klasik Türk edebiyatı, yaklaĢık altı asır devam etmiĢ ve günümüze pek çok divan, mesnevi ve mensur eser miras bırakmıĢ bir edebî gelenektir. DüĢünce dünyası, zihniyet, hayata bakıĢ tarzı, kültür, dil gibi pek çok hususta yaĢanan değiĢimler klasik Türk edebiyatı metinlerinin günümüzde anlaĢılmasını zorlaĢtırmaktadır. Söz konusu metinlerin dünyasına girebilmek için kimi durumlarda sözlükler tek baĢına yeterli olmamaktadır. ĠĢlevsel sözlükler ve bağlamlı dizinler, klasik Türk edebiyatı metinlerinin anlaĢılmasında kolaylık sağlayan materyallerdir. Hazırlanma aĢamasında sözlük, ansiklopedi, makale, edebiyat tarihleri gibi pek çok kaynak kullanılan iĢlevsel sözlük ve bağlamlı dizinler, metinleri anlama hususunda zaman ve emekten tasarruf sağlayan çalıĢmalardır. Bu çalıĢma ile klasik Türk edebiyatı eğitiminde iĢlevsel sözlüklerden nasıl yararlanılabileceği ele alındıktan sonra 18. yüzyılda yaĢamıĢ Ferrî Mehmed Efendi‟nin Divan‟ının iĢlevsel sözlüğü ve bağlamlı dizini örnek bir materyal olarak hazırlanmıĢtır. Divan‟da geçen kelime ve kelime gruplarının anlamları alfabetik sıra gözetilerek bağlamlarıyla birlikte verilmiĢ, gerekli kelime ve kavramlar için kelimenin anlamının yanında açıklamalar yapılmıĢtır. Bu sayede okuyucu, kelimenin anlamının hemen altında kelimenin mısra içinde nasıl kullanıldığını görebilme imkânını yakalamakta, Ģiirin anlam dünyasına nüfuz edebilmektedir. ÇalıĢmanın giriĢ bölümünde araĢtırmanın konusu, amacı, problem durumu ve öneminden bahsedilmiĢtir. Birinci bölüm olan kuramsal çerçeve bölümünde edebiyat ve eğitim, kelime hazinesi, sözlüklerin eğitim ve öğretimdeki yeri, iĢlevsel sözlük çalıĢmaları gibi konulara değinilmiĢ ve TEBDĠZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizin ve ĠĢlevsel Sözlüğü) Projesi tanıtılmıĢtır. ĠĢlevsel sözlüklerin bir materyal olarak klasik Türk edebiyatı eğitiminde sağlayabileceği faydalar ele alındıktan sonra Ferrî Mehmed Efendi‟nin hayatı, edebî kiĢiliği ve eserlerine değinilmiĢtir. Ġkinci bölümde çalıĢmanın yöntemi açıklanmıĢtır. Üçüncü bölüm, Ferrî Divanı iĢlevsel sözlüğü ile bağlamlı dizininin yer aldığı bölümdür. Sözlüğün ardından iĢlevsel sözlüğün kullanılabileceği etkinlik önerilerine yer verilmiĢtir. Sonuç ve öneriler bölümünde ise çalıĢmadan elde edilen sonuçlar ve bunlara bağlı önerilere yer verilmiĢtir. Bu çalıĢmayla klasik Türk edebiyatı metinlerini anlamlandırma çalıĢmalarına katkı sağlamak ve dönem metinlerinin anlaĢılmasında iĢlevsel sözlük ve bağlamlı dizin çalıĢmalarının sağlayabileceği faydaları göstermek amaçlanmıĢtır.
Özet (Çeviri)
Classical Turkish literature is a literary tradition which had been alive for six centuries and had introduced numerous divans, mesnevis and prose works, as literary heritage. The evolution, regarding the number of concepts such as world of thought, mentality, perspective on life, culture and language, makes Turkish literature texts more difficult to be comprehensible today. So, in some cases, dictionaries are not solely efficient when it comes to stepping into the universe of these texts. However, functional dictionaries and concordances are materials that facilitate the comprehension of the classical Turkish literature texts. Functional dictionaries and concordances, in the development processes of which dictionaries, encyclopedias, articles, literary histories are consulted, are of the studies enabling the save of time and effort. In this study, it is aimed to state that how functional dictionaries might be useful in literary education of Turkish Literature, and this study also involves the functional dictionary and concordance of“Divan”of Ferri Mehmet Efendi, who lived in the eighteenth century, as a sample material. The meanings of the words and word groups used in“Divan”are alphabetically included with their contexts and, besides, explanations necessary are also available, in addition to the meanings of the words and concepts. In this way, a reader is able to take the opportunity to observe how a word is used in a verse, below the meaning of this word, and so, is able to breathe the air of the meaning universe of the poem. In the introduction part of this study, the subject, the aim, the problem status, and the significance of the study is mentioned. In the theorical framework chapter, which is the first chapter of the study, the themes like literature and education, vocabulary, position of dictionaries in educational processes, functional dictionary studies are available and the information about The Concordances and Functional Dictionaries of Historical and Literary Texts (TEBDIZ) project is given. In addition, Ferri Mehmet Efendi's biography, literary identity and works are mentioned along with the possible benefits of the functional dictionaries as materials, in the progress of literary education of classical Turkish literature. In the second chapter, the methodology used in this study is explained. The third chapter is the chapter that involves the functional dictionary and concordance of“Divan”of Ferri. Additionally, some activity recommendations, during which functional dictionaries might be used, are available. In the conclusions and recommendations part, conclusions of this study and recommendations concerning these conclusions are included. This study aims to make a contribution to the studies concerning the reinterpretation of the classical Turkish literature texts, and also aims to present the probable advantages of using functional dictionaries and concordance studies in the comprehension process of these texts.
Benzer Tezler
- Buji ile ateşlemeli bir motorda Miller çevrimi uygulaması, performans ve emisyon karakteristiklerinin incelenmesi
Application of Miller cycle in a spark ignition engine and the investigation of performance and emission characteristics
OĞUZ KÜRŞAT DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Teknik EğitimGazi ÜniversitesiMakine Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAN ÇINAR
- İskemi/reperfüzyon hasarının önlenmesinde tadalafilin etkisi (deneysel çalışma)
İskemi̇/reperfüzyon hasarinin önlenmesi̇nde tadalafi̇li̇n etki̇si̇ (deneysel çalişma)
OĞUZ KAYIRAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Plastik ve Rekonstrüktif CerrahiSağlık BakanlığıPlastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AFŞİN UYSAL
- Yavuz Sultan Selim Dönemi Kültür ve Edebiyatı
The Culture and Literature in the era of Yavuz Sultan Selim
ÖMER GÖKHAN YAĞCI
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
- Genç yaşta miyokard infarktüsü geçiren hastalar ile endotelyal nitrik oksit sentetaz gen 4b/4a polimorfizmi arasındaki ilişki
Relationship between endothelial nitrik oxide synthase gene 4b/4a polymorphism and myocardial infarction patients at a young age
ZEKİ YÜKSEL GÜNAYDIN
- Tibia ve femur kırıklarında oymasız kilitli intramedüller çivi uygulamalarımız ve kliniğimiz sonuçları
The results of unreamed interlocking intramedullary nailing in long bone fractures
ALİ REİSOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1999
Ortopedi ve TravmatolojiSağlık BakanlığıOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALUK AĞUŞ