Dünya dilleri arasında İngilizce ve Kırgızca'da“Vakit”kavramı
The concept of“Time”in the English and Kyrgyz language view of the world
- Tez No: 657738
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇOLPON NAYMANOVA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, İngiliz Dili ve Edebiyatı, Linguistics, English Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: zaman kavramı, bilişsel dilbilim, dünya dil resmi, dünya görüşü, kültür, anket, ilişkisel deney, Bilişsel dil bilim, Dil bilim, Karşılaştırmalı dil bilgisi, Karşılaştırmalı dil bilim, Kırgızca, Zaman, İngilizce, Cognitive linguistics, Linguistics, Comparative grammar, Comparative linquistics, Culture, Kyrgyz language, Time, English
- Yıl: 2020
- Dil: Kırgızca
- Üniversite: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kavram terimi, bilim adamları tarafından akılda bilgi depolamanın bir aracı olarak açıklanmaktadır. Kavram dilin bilişsel maddesinin ayrılmaz bir yapısıdır ve dünya dil resminin temelidir. Kavramlar, dünya görüşü bilgilerini depolamak için kullanılan araçlardır ve aynı zamanda bu bilgilerin bir toplama unsuru olarak kabul edilir. Zaman son derece soyut bir olgudur; görünmez, duyulmaz ve maddi değildir. Zamanın gizemine erişim dil yoluyla mümkündür. Doğal zamansal deneyimin bir sonucu olarak bilinçte oluşan zaman ve niteliksel içeriği hakkındaki fikirler, işaret formlarında somutlaşır ve dilin mülkü haline gelir. Zaman, hayatımızdaki ve tüm evrendeki ana yöndür. Biz zamandayız ve onun dışında olamayız. Bu çalışmanın asıl amacı, İngiliz ve Kırgız dillerindeki zaman kavramının algılanmasını sağlamak; zamansal sözcüklerini, deyimsel birimlerini, atasözleri prizmasının suretiyle ve psiko-ilişkisel bir deney yoluyla incelemektir. Bu çalışma her biri farklı yönlere ve görevlere ayrılmış üç bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümü teorik temelidir. Tezin bu bölümü, 2 ve 3. bölümlerde kullanılan ana terimlerin tanımlarını, bilimsel görüşleri ve uzmanların yorumlarını içerir. İkinci bölüm, iki dilbilimsel kültürün zamansal sözcüklerinin ve deyimsel birimlerinin karşılaştırmalı analizine ayrılmıştır. Yani, iki dilin zaman algısındaki benzerlikleri ve farklılıkları bulunmaktadır. Üstelik bu bölümde, iki dilin atasözleri irdelenmiştir. Üçüncü bölüm ise ana dili İngilizce ve Kırgızca olan insanların çağrıştırma analizine ayrılmıştır. Bu araştırma çerçevesinde, zaman algısı üzerine bir anket x yapılmıştır. Bu bölüm, katılımcıların cevaplarına dayalı sonuçların bir analizini sağlar. Her bölüme kısa bir özet ve sonuç eşlik eder.
Özet (Çeviri)
Окумуштуулар концепт терминин маалыматтардын адамдын эс-тутумунда сакталуусунун каражаты деп түшүндүрөт. Концепт – тилдин когнитивдик түпнегизинин интегралдык түзүмү жана дүйнөнүн тилдик болмушунун негизи. Концепттер көз караштык маалыматтарды сактоонун куралы, ошол эле убакытта ал ушул маалыматтардын жыйынтыкталган элементи болуп эсептелет. Убакыт – өзгөчө абстракттуу кубулуш, көзгө көрүнбөйт, угулбайт. Убакыттын купуясына тил аркылуу жетүүгө мүмкүн: убакыт жөнүндө түшүнүк, жана анын табигый темпоралдык тажрыйбанын натыйжасында аң-сезимде калыптанган сапаттуу мазмуну белгилер формасында сыпатталат, ошентип тилдин каражаты катары көрүнүш табат. Убакыт – биздин өмүрүбүздөгү жана бардык ааламдагы негизги көрүнүш. Биз убакыт алкагындабыз, андан тышкары боло албайбыз. Бул иштин негизги максаты – темпоралдык лексемалар, фразеологизмдер, макал-ылакаптар аркылуу, ошондой эле психо-ассоциативдик эксперименттин жардамы менен убакыт концептисинин кабыл алынышын англис жана кыргыз тилдеринде изилдөө. Иш үч бөлүмдөн турат, алардын ар бири ар түрдүү көрүнүштөргө жана максаттарга арналган. Диссертациялык иштин биринчи бөлүмү теориялык негиздер болуп эсептелет. Ал иштин 2- жана 3-бөлүмдөрүндө пайдаланылган негизги терминдер тууралуу окумуштуулардын аныктамасын, пикирлерин жана адистердин интерпретацияларын камтыйт. Экинчи бөлүмдө эки тилдеги маданияттардын темпоралдык лексемаларына, фразеологизмдерине салыштырмалуу талдоо жолу менен иликтөө жүргүзүлөт. Башкача айтканда, убакыт түшүнүгүн эки тилде кабыл алуунун окшоштуктары табылган, ошондой эле айырмачылыктары да аныкталган. Мындан тышкары, бул бөлүмдө изилденип жаткан тилдердин макал-ылакаптарынын дүйнөлүк алкактагы көрүнүшү каралган. Иштин үчүнчү бөлүмү англис жана кыргыз тилдеринин өкүлдөрүнүн ассоциацияларына арналган. Бул илимий ишти жазуунун жүрүшүндө убакыт түшүнүгүн кабыл алууга байланыштуу сурамжылоо жүргүзүлгөн. Ошондой эле бул бөлүмдө респонденттердин жооптору боюнча талдоо жасалган. Ар бир бөлүм кыскача жыйынтык жана иштин корутундулары менен коштолот. Ачкыч сөздөр: убакыт концептиси, когнитивдик лингвистика, ааламдын тилдик сүрөтү, көз караш, маданият, сурамжылоо, ассоциативдик эксперимент.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Kırgız dili için doğal dil işleme yapı bileşenlerinin geliştirilmesi
Development of natural language processing principal constituents for Kyrgyz language
İBRAHİM BENLİ
Doktora
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAKIT ŞARŞEMBAYEV
- İngilizce ve Türkçede kullanılan eklerin karşılaştırılması
A comperative study of affixes in Turkish and English
ERDEM AYBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Batı Dilleri ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET ÖZTÜRK
- An exploratory study on the relationship between the ambiguity tolerance and participation of English language learners
İngilizce öğrencilerinin belirsizlik toleranslarıyla derse katılımları arasında ilişki üzerine bir çalışma
SİNEM COŞKUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERYAL ÇUBUKÇU
- Ortaöğretim İngilizce hazırlık programının ürün bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of English preparation program at secondary education in the context of product
SUDE ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKAY DOĞAN TAŞ