Arap dilinde örtülü anlam (Mutedammenetu'l-Kavl) Sîbeveyhi'n el-Kitâb örneği
Implied meaning in the Arabic language (Mutedammenet al-Kawl) The example of Sibeveyhi's al-Kitab book
- Tez No: 681088
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SOAAD AHMED ALY SHOLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Sîbeveyh, el-Kitabı, Edimbilim, Edimbilimsel İnceleme, Söz İçerikleri, Sibawayhi's Al-kitab, Deliberative Research, The Contents of Sibawayhi
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 124
Özet
Bu tez, Arap dil geleneği üzerine edimbilim yöntemini uygulayarak, klasil Arap dil geleneği ile modern dönem dilbilim çalışmaları arasındaki ilişkiyi ortaya koyan bir halkayı teşkil etmektedir. Bu çerçevede Sîbeveyh'in dil bilim ve edimbilime dair düşüncesini ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Bunu, dile dayalı iletişimin esaslarından biri kabul edilen söz imaları teorisi açısından inceleyerek yapacaktır. Söz imaları olgusuna dair bir çok veri, nahiv eserlerinde özellikle de Sîbeveyh'in el-Kitab'ında mevcuttur. Zira o, cümlelerin asıl anlamlarının dışında -dile getirilmemesine rağmen- bağlam vb. unsurlardan hareketle başka anlamları da ifade edebileceğini örneklerle gösterir. Tezin ana problemi, Sîbeveyh'in mezkur eserinde, söz imaları konusuna dair görüşlerini örneklerle ortaya çıkarmaktır. Bu problemin açıklığa kavuşturulması için, Sîbeveyh'in el-Kitâb adlı nahiv eserindeki söz imaları konusuna dair veriler tümevarım yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. Tespit edilen veriler tezin bölümlerine göre tasnif edilip değerlendirmesi yapılarak sunulmuştur. Bu çerçevede, öncelikle tezin inceleme konusu olan Sîbeveyh ve el-Kitab'a dair kısa bir tanıtıma yer verilmiştir. Ardından tezin ana konularından birini teşkil eden söz imaları konusuna, bu konunun Arap dilbilimciler nezdindeki yerine değinilmiştir. Sonrasında ise söz imaları konusunun el-Kitâb'taki iz düşümleri incelenmiş, Sîbeveyh'in söz imaları olgusu ile ilişkili olan söz ve ifadeleri tespit edilmiştir. Tespit edilen bu ifadeler, söz imaları teorisinin iki önemli kısmı olan“ön varsayım”ve“örtülü sözler”kısımlarına göre tasnif edilmiştir. Bu noktada el-Kitâb'ın Abdusselam Harun tarafından neşredilen nüshası esas alınmıştır. el-Kitâb'ın bütün bölümleri, Sîrâfî (ö. 368/979) gibi âlimler tarafından üzerine yazılan şerhlerden de yardım alınarak okunup irdelenmiştir. Bu okuma ve değerlendirmelerden sonra ulaşılan sonuçlara tezin sonuç kısmında yer verilmiştir. Bu sonuçlardan en önemlileri şu şekildedir: Sîbeveyh'e göre konuşmada doğrudan cümlenin bütün unsurlarına yer vermeden örtülü ifadelere başvurmak, konuşanın niyeti ve muhataba dair bilgisiyle ilgilidir. Bu, modern dil biliminde“ön varsayım”olarak bilinmektedir. Sîbeveyh, hitaptan kaynaklı ortaya çıkan zımni anlamların olduğuna değinmektedir. Bu anlamlara muhatap ancak aklı ile ulaşabilir ki buna“örtülü söz”adı verilir. Sîbeveyh'in el-Kitâb'ından hareketle edimbilim yöntemiyle klasik Arap dil bilim geleneğine dair yaptığımız bu okumaya göre söz imaları konusu, bu gibi eserlerde incelenmesine rağmen doğrudan bu isimle ve modern dönemde sistemleştirilmiş olduğu gibi yer almamaktadır.
Özet (Çeviri)
Abstract: This thesis, by applying the pragmatics method on the Arabic language tradition, constitutes a circle that reveals the relationship between the classical Arabic language tradition and the modern period linguistic studies. In this context, it aims to reveal Sîbeveyh's thought on linguistics and pragmatics. It will do this by examining it in terms of the theory of utterances, which is accepted as one of the fundamentals of language-based communication. A lot of data on the phenomenon of word implication is available in syntax works, especially in Sîbeveyh's al-Kitab. Because, apart from the original meanings of the sentences -although not expressed- context etc. It shows with examples that it can express other meanings based on the elements. The main problem of the thesis is to reveal Sîbeveyh's views on the subject of implication in the aforementioned work with examples. In order to clarify this problem, the data on the subject of implication in the syntax of Sîbeveyh's al-Kitâb were determined by using the inductive method. The determined data were classified according to the chapters of the thesis and presented after evaluation. In this framework, first of all, a short introduction to Sîbeveyh and alKitab, which is the subject of the thesis, is given. Then, the subject of implication, which constitutes one of the main subjects of the thesis, and the place of this subject in the eyes of Arab linguists are mentioned. Afterwards, the projections of the subject of implication in al-Kitâb were examined, and Sîbeveyh's words and expressions related to the phenomenon of utterances were determined. These identified expressions have been classified according to the two important parts of the theory of implication, namely“pre-assumption”and“implicit words”. At this point, the copy of al-Kitâb published by Abdusselam Harun was taken as a basis. All parts of al-Kitâb were read and analyzed by scholars such as Sîrâfî (d. 368/979) with the help of the commentaries written on it. The conclusions reached after these readings and evaluations are included in the conclusion part of the thesis. The most important of these results are as follows: According to Sîbeveyh, using implicit expressions without including all the elements of the sentence directly is related to the speaker's intention and knowledge of the interlocutor. This is known as“presupposition”in modern linguistics. Sîbeveyh mentions that there are implied meanings arising from the address. The addressee can reach these meanings only with his mind, which is called“hidden word”. According to this reading of the classical Arabic linguistic tradition with the pragmatic method based on Sîbeveyh's al-Kitâb, the subject of implication is not included directly under this name and as it was systematized in the modern period, although it is examined in such works.
Benzer Tezler
- Arap dilinde cümleler ve kuruluş yolları
Başlık çevirisi yok
NİZAMEDDİN İBRAHİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Doğu Dilleri ve EdebiyatıUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BULUT
- Arap dilinde atıf ve atıf harfleri
The Conjuct and the conjuction Arabich language
AHMET YÜKSEL
Doktora
Türkçe
1999
Doğu Dilleri ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÇAKIR
- Arap dilinde masdarlar, vezinleri ve kullanışları
The Infinitives, the measures and their use in Arabic language
RIFAT RESUL SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN TÜLÜCÜ
- Arap dilinde istifham edatları
Interrogative preposition in Arabic language
MEHMET CEVAT ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURETTİN TURGAY
- Arap dilinde cer harfleri
The Prepositions (pulling letters) in Arabic language
RESUL ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Doğu Dilleri ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURETTİN TURGAY