Geri Dön

Kolorektal kanser riski yüksek olan bireylerde kolorektal kanser tarama davranışları ve etkileyen faktörler

Colorectal cancer screening behaviors and associated factors among individuals at higher risk for colorectal cancer

PDF İndir

  1. Tez No: 711682
  2. Yazar: SEVİLAY AYDIN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SELDA SEÇGİNLİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
  6. Anahtar Kelimeler: Engel algısı, Kolorektal neoplazmlar, Neoplazmlar, Risk faktörleri, Teşhis, Obstacle perception, Colorectal neoplasms, Neoplasms, Risk factors, Diagnosis
  7. Yıl: 2022
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Araştırma, kolorektal kanser (KRK) riski yüksek bireylerde KRK tarama davranışlarını ve bu davranışları etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla kesitsel tasarım tipinde planlandı. Örneklemi İstanbul'da bir hastaneye sağlık hizmeti almak için başvuran KRK riski yüksek 384 kişi oluşturdu. Araştırmanın verileri, Ocak-Ağustos 2020 tarihleri arasında,“Bireye İlişkin Tanıtıcı Özellikler Formu”,“KRK Tarama Davranışı Değişim Aşamaları Formu”ve“KRK Tarama Davranışları Yarar ve Engel Algısı Ölçeği”ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare analizi, t-testi, One Way Anova testi, Scheffe testi ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 54,35±8,15 (min-max:40-70) olup %54'ü kadın, %87'si evli, %37'si ilkokul mezunu, çoğunluğu çalışmayan (%61), aylık gelir durumu orta (%61), sağlık durumu algısı iyi (%51) ve fazla kilolu/obez (%77)dir. Katılımcıların çoğunluğunun KRK taramalarına ilişkin doktor önerisi almadığı (%86), Gaitada Gizli Kan Testi'ni (GGKT) bilmediği (%60) ve kolonoskopi bildiği (%85) belirlenmiştir. Katılımcıların sadece %7'sinin GGKT yaptırdığı, %27'sinin kolonoskopi yaptırdığı ve GGKT/ kolonoskopi engel algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmada GGKT ve kolonoskopi yaptırmamış bireylerin büyük çoğunluğu gelecekte GGKT (%85) ve kolonoskopi (%78) yaptırmayı düşünmediğini belirtmiştir. Çalışmada GGKT yaptırmada sağlık durumu algısı ve kolonoskopi yaptırma etkili olup, sağlık durum algısı kötü olanlarda GGKT yaptırmama oranı 0,40 kat (CI:0,16-0,98) az iken, kolonoskopi yaptırmayanlarda 6,11 (CI:3,10-12,04) kat yüksektir. Kolonoskopi yaptırmada yaş, BKI, sağlık durumu algısı, kolonoskopi bilme ve GGKT yaptırma etkilidir. Kolonoskopi yaptırmama oranı 61-70 yaşındakilerde 0,48 (CI:0,25-0,93) kat, sağlık durumu algısı orta olanlarda 0,56 (CI:0,33-0,94) kat ve kötü olanlarda 0,39 (CI:0,16-0,93) kat az iken; fazla kilolu/obez olanlarda 2,08 kat (CI:1,18-3,66), kolonoskopi bilmeyenlerde 6,16 (CI:2,00-18,95) kat, GGKT yaptırmayanlarda 8,76 (CI:3,23-23,74) kat yüksektir.

Özet (Çeviri)

The study was planned as a cross-sectional design in order to determine CRC screening behaviors and associated factors among individuals at higher risk for colorectal cancer (CRC). The sample consisted of 384 participants with high risk of CRC, who applied to a hospital in Istanbul for health care. The study data was collected between January to August 2020 by using the“Individual Characteristics Form”,“Stages of Change in CRC Screening Behaviors Form”and“Scales to Measure Colorectal Cancer Screening Benefits and Barriers”. Descriptive statistics, chi-square analysis, t-test, One Way Anova test, Scheffe test and logistic regression analysis were used to evaluate the data. The mean age of the participants was 54.35±8.15 (min-max: 40-70), 54% were women, 87% were married, 37% were primary school graduates, most of them were unemployed (61%), their monthly income was medium (61%), their perception of health status was good (%51) and they were overweight/obese (77%). It was determined that the majority of the participants did not receive any doctor's recommendation for CRC screening (86%), did not have any information about the Fecal Occult Blood Test (FOBT) (60%) and did have information about colonoscopy (85%). It was determined that only 7% of the participants had FOBT, 27% had colonoscopy, and their perception of FOBT/colonoscopy barriers was high. In the study, the majority of individuals who did not have FOBT and colonoscopy stated that they do not intend to have FOBT (85%) and colonoscopy (78%) in the future. In the study, the health status perception and having colonoscopy previously were effective for having FOBT (p<0.05), while the rate of not having FOBT was 0.40 times (CI:0.16-0.98) lower among those with poor health status perception and it was 6.11 times (CI:3.10-12.04) higher among those who didn't have colonoscopy previously. Age, BMI, perception of the health status, knowledge about colonoscopy and having FOBT were effective in having colonoscopy (p<0,05). While the rate of not having a colonoscopy was 0.48 times (CI:0.25-0.93) lower for those who were aged between 61-70, 0.56 times (CI:0.33-0.94) lower among those with a moderate perception of the health status, 0.39 times ( CI:0.16-0.93) lower among those with a poor perception of health status, it was 2.08 times (CI:1.18-3.66) higher for those who were overweight/obese, 6.16 times (CI:2.00-18.95) higher among those who did not have any information on colonoscopy and 8.76 times (CI:3,23-23,74) higher among those who did not have FOBT.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    482887

    50-70 yaş arası bireylere uygulanan hemşire navigasyon programının kolorektal kanser tarama davranışlarına etkisi

    Effect of nurse navigation program on colorectal cancer screening behaviour of the individuals aged 50-70

    ELİF DÖNMEZ TEMUÇİN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Halk Sağlığıİstanbul Üniversitesi

    Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NURSEN NAHCİVAN

  2. Tez No

    437705

    Kolorektal kanserli hasta yakınlarının kolorektal kanserden korunmaya yönelik tutumları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları

    Healthy lifestyle behaviours and attitudes of relatives of patients with colorectal cancer towards protection from colorectal cancer

    HATİCE YÜCELER KAÇMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    HemşirelikErciyes Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜM NİHAL ÇÜRÜK

  3. Tez No

    971895

    Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser tarama davranışlarının değerlendirilmesi

    Evaluation of colorectal cancer screening behaviors of individuals aged 50-70 years applying to a primary health care institution

    SULTAN KOCALAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ACLAN ÖZDER

  4. Tez No

    260964

    Kolorektal kanserli hastaların birinci derece akrabalarının hastalıkla ilgili inançları

    Health beliefs of first-degree relatives of individuals with colorectal cancer

    ŞERİFE NAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Hemşirelikİstanbul Üniversitesi

    Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MELEK NİHAL ESİN

  5. Tez No

    884103

    Kolorektal kanser taraması için başvuranbireylerin kolorektal kanser bilgi ve riskdüzeylerinin tarama sonuçları ve beslenmeiçeriği ile birlikte incelenmesi

    Applicant for colorectal cancer screeningcolorectal cancer knowledge and risk of individualsscreening results of levels and nutritionreview with its content

    YUNUS EMRE ŞAHİN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Aile HekimliğiDüzce Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NEJAT KÜÇÜKDAĞ

Geri Dön