Kemoterapi alan ileri evre meme kanseri hastalarında semptom yükü, fonksiyonel durum ve öz-etkililik arasındaki ilişki
The relationship between symptom burden, functional status and self-efficacy in advanced breast cancer patients undergoing chemotherapy
- Tez No: 742136
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NUR İZGÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Fonksiyonel durum, hemşirelik, kemoterapi, meme kanseri, semptom yükü, öz-etkililik, Belirti ve semptomlar, Fonksiyonel yetkinlik, Meme hastalıkları, Meme neoplazmları, Neoplazm evreleri, Neoplazmlar, Öz yeterlilik, İlaç tedavisi, Breast cancer, chemotherapy, functional status, nursing, self-efficacy, symptom burden, Signs and symptoms, Functional competency, Breast diseases, Breast neoplasms, Neoplasm staging, Neoplasms, Drug therapy
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tanımlayıcı araştırma, kemoterapi alan ileri evre meme kanseri hastalarında semptom yükü, fonksiyonel durum ve öz-etkililik arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, iki farklı hastanede 10 Nisan 2021-29 Nisan 2022 tarihleri arasında ayaktan kemoterapi alan, evre IV meme kanseri tanılı 122 hasta ile yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında, Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu, MD Anderson Semptom Envanteri (MDASE), Fonksiyonel Yaşam Ölçeği-Kanser (FYÖ-Kanser) ve Meme Kanserinde Kemoterapi Semptom Yönetimi Öz-Etkililik Ölçeği (MKKSYÖ) kullanılmıştır. Veriler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve Spearman korelasyon testleri ve path analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Hastaların yaş ortancasının 54 yıl olduğu, %42,6'sının ilköğretim mezunu olduğu ve %64,8'inin gelir durumunu gelir-gidere eşit olarak tanımladığı görülmüştür. MDASE semptom şiddeti ortanca puan değerinin 4,54 (orta), yaşam üzerindeki etkisi ortanca puan değerinin 6,5 (orta), FYÖ-Kanser ortanca puan değerinin 96,5 (orta) ve MKKSYÖ ortanca puan değerinin 176 (orta) olduğu bulunmuştur. Eğitim düzeyi düşük olan bireylerde semptom yükünün daha fazla; öz-etkililik düzeyi ve fonksiyonel durumun ise daha düşük olduğu görülmüştür (p<0,05). Gelir düzeyi düştükçe fonksiyonel durumun kötüleştiği belirlenmiştir (p<0,05). MDASE semptom şiddeti ile FYÖ-Kanser ve MKKSYÖ puanları arasında negatif ve orta düzey bir ilişki; FYÖ-Kanser ile MDASE semptomların yaşam üzerindeki etkisi boyutu arasında çok güçlü ve negatif bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). FYÖ-Kanser ve MKKSYÖ arasında orta düzey ve pozitif bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır (p<0,001). Kurulan path modeli semptom şiddetinin öz-etkililik üzerinde doğrudan, fonksiyonel durum üzerinde ise dolaylı bir etkisinin olduğunu ve öz-etkililiğin fonksiyonel durumu doğrudan etkilediğini göstermiştir (p<0,001). Araştırmada, ileri evre meme kanseri hastalarında semptom yükü arttıkça, öz-etkililiğin azaldığı ve fonksiyonel durumun kötüleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kemoterapi alan ileri evre meme kanseri hastalarında semptom yükü, fonksiyonel durum ve öz-etkililiğin birlikte değerlendirilmesi, semptom yükünü hafifletmek ve fonksiyonel durumu iyileştirmek için hastaların öz-etkililik düzeyini destekleyecek müdahalelerin planlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This descriptive and cross-sectional study aimed to investigate the relationship between symptom burden, functional status, and self-efficacy in advanced breast cancer patients receiving chemotherapy. The study was conducted in two different hospitals with 122 patients diagnosed with stage IV breast cancer who received outpatient chemotherapy, between 10 April 2021 and 29 April 2022. Patient Information Form, MD Anderson Symptom Inventory (MDASI), Functional Living Index-Cancer (FLIC), and Symptom Management Self-Efficacy Scale for Breast Cancer Related to Chemotherapy (SMSES-BC) were used to collect research data. The data were analysed with Mann-Whitney U, Kruskal Wallis, and Spearman correlation tests and path analysis. The median age was 54 years, 42.6% were primary school graduates, and 64.8% defined their income as equal to income-expenditure. The median scores of the MDASI for symptom severity, MDASI symptom interference, FLIC, and SMSES-BC were 4.54 (moderate), 6.5 (moderate), 96.5 (moderate), and 176 (moderate), respectively. The symptom burden was higher and self-efficacy and functional status were lower in patients with lower education (p<0.05). Functional status deteriorated as the income level decreased (p<0.05). A negative and moderate correlation was found between MDASI symptom severity, FLIC, and SMSES-BC scores; and a very strong negative correlation was found between the FLIC and MDASE symptom interference (p<0.001). There was a moderate and positive correlation between FLIC and SMSES-BC scores (p<0.001). The hypothesized path model showed that symptom severity has a direct effect on self-efficacy and an indirect effect on functional status, and self-efficacy directly affects functional status (p<0.001). This study concluded that as symptom burden increased, self-efficacy decreased, and functional status worsened in patients with advanced breast cancer. In line with the study findings, evaluating symptom burden, functional status, and self-efficacy simultaneously in advanced breast cancer patients receiving chemotherapy and planning interventions to support the self-efficacy of patients to alleviate the symptom burden and improve functional status are recommended.
Benzer Tezler
- Aktif tedavi alan kanser hastalarında COVİD-19 görülme sıklığı ve mortaliteye etkisi
COVID-19 incidence in cancer patients undergoing active therapy and impact on mortality
İREM ABDULHAYOĞLU ERİM
- Neoadjuvan kemoterapi alan meme kanseri hastalarında tanı anındaki inflamatuar belirteçlerin patolojik yanıta etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of inflammatory markers at the time of diagnosis on the pathological response in breast cancer patients receiving neoadjuvant chemotherapy
EZGİ TANRIVERDİ YILDIZ
- Neoadjuvan kemoterapi alan meme kanseri hastalarında makine öğrenim modelleri kullanılarak patolojik yanıt öngörülebilir mi?
Can pathological response be predicted using machine learning models in breast cancer patients receiving neoadjuvant chemotherapy?
SELEN ÖZTÜRK
- Neoadjuvan kemoterapi alan yeni tanı meme kanseri hastalarında GA68-FAPI PET/BT'NİN katkısı
The contribution OF GA68-FAPI PET/CT IN newly diagnosed breast cancer patients receiving neoadjuvant chemotherapy
MELİS OFLAS
- Meme kanseri hastalarında neoadjuvan kemoterapiye yanıtın değerlendirilmesinde meme MRI ve PET-CT yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of breast MRİ and PET-CT methods in the assessment of neoadjuvant chemotherapy response in breast cancer patients
AYLİN FATMA KARATAŞ
