Türkiye'de cam sanayii (1938-1988)
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 7544
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ALTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Cam endüstrisi, Dünya, Türkiye, Glass industry, World, Türkiye
- Yıl: 1989
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET ve SONUÇ İncelememizin konusunu oluşturan cam sektörü, ya rattığı katma değer, istihdama katkısı, ihracat potansiyeli ile yurt sanayindeki öneminis ele aldığımız 1983-1987 döne minde de korumuştur. Anılan dönemde cam sektörü üretim miktarı % 40 oranında bir gelişme göstermiştir. Dönem ' boyunca en yüksek üretim artışı; % 51 ile sınai kaplar, % 36 ile düzcam ve % 80'lik bir artış ile ev eşyası ürün gruplarında gerçek leşmiştir. Sektörde üretim endeksine göre ise yıllık üretim miktarı artış oranı ortalama % 42 olmuştur. Değer olarak üretimin yılHık artış hızı da % 11 olmuş ve sabit fiyatlar la üretim değeri 1983-1987 döneminde ortalama % 53 artmış tır. Üretim düzeyindeki bu artışın başlıca nedeni cam sana yi dalında genelde yeni ve en son teknolojiyle üretim ya pılması, böylece artan kapasite kullanımı, verimlilik düze yi ve vasıflı işgücüdür. Sektörde her açıdan en fazla paya sahip düzcam, sınai cam kaplar ve ev eşyası ürünleri ele aldığımız dönem boyunca da önemlerini korumuşlardır. Üretim hacmindeki bu gelişmeye paralel olarak cam ürünlerine olan yurtiçi talepte gelişme göstermiştir. Dönem boyunca toplam talep % 43 oranında artış kaydetmiş, en yük sek talep artışı ise yine sınai kaplar, ev eşyası ve düzcam ürün gruplarında olmuştur. Üretim içtalebi -bazı mal grupları hariç- hemen hemen tamamen karşıladığı cam endüst- risinde ihracat potansiyeli yüksektir. Nitekim sektörde- 228 - talep hacminin canlılığı dolayısıyla ürün stokları 1985 'den itibaren azalmaktadır. Bu azalma 1985-1987 arasında % 50 oranında olmuştur. Daha öncede belirtildiği gibi yurtiçi talebin üze rindeki üretim düzeyi ile karşımıza çıkan sanayi (falında ihracat hacmi de dönem boyunca artmıştır. Özellikle son yıllarda uygulanan ekonomik politikalarla teşvik edilen ihracat ve liberasyon cam sektörü üzerinde olumlu etki yapmıştır. Böylece 1987'de üretim hacmi 478 milyar TL ve talep hacmi 293 milyar TL olurken dışti- caret hacmi 272 milyar TL olarak gerçekleşmiştir. İhracat olanakları geniş cam sektöründe, ürün maliyetlerinde ve ürün kalitesinde Avrupa standartlarını yakalama çabası son yıllarda yoğunlaşmış, örneğin son dönemlerde işletmeler ÂR-GE faaliyetleri için bütçelerinden fon ayırmaya, reklam- tanıtım-pazarlama ağları oluşturmaya başlamışlardır. Sabit fiyatlarla ihracat, 1985-1988 döneminde % 52 oranında artmış, miktar olarak da 1987'de 1983'e göre % 41' lik bir gelişme kaydetmiştir. Değer olarak da miktar olarak da en yüksek ihracat artışı cam eşyası ürün grubundadır. Ayrıca düzcam ürün grubunda, ihracat düzeyi % 50'ye yakın oranda artan bir diğer mal grubudur. Dünya pazarı ve özellikle AT'da rekabet şansını, daha kaliteli üretim, pazarlama faaliyetleri, verimlilik artışı, maliyetlerin azaltılması vb. gibi yollarla zorlayan Türk cam sanayiinin serbest rekabetini engelleyen bazı olumsuzlukları şöyle sıralayabiliriz. - Özellikle uluslararası pazarda, geleneksel pazar larımız olan Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde COMECON ülkelerinin gölge fiyatı ve damping uygulamalar, ciddi bir- 229 - sorun yaratırken; yurtiçinde liberâlizasyon uygulamaları çerçevesinde sözkonusu ülkelerden yapılan ithalat ayrı bir olumsuzluk yaratmaktadır. - Enerji yoğun üretim alanı olan cam sektöründe, ülkemizdeki enerji maliyetlerinin rakip üİkedekilerden yük sek olması dışsatımda dezavantaj yaratmaktadır. - Sermaye yoğun üretim alanı olan cam sektöründe yeni tevsii ve modernizasyon yatırımlarında finans maliyet lerinin yüksek olması yatırımlar üzerinde caydırıcı etki yapmaktadır. Oysa cam sektöründe sektörün, yapısal özelliği nedeniyle teknolojiyi yakından takip ederek en son teknolo jik gelişmelere göre sürekli yatırım yapmak zorunluluğu vardır. - Sektörün önemli bir sorunuda ileri teknolojinin gerektirdiği yeterli kalifiye işgücünün bulunmamasıdır. Sektör ithalatı ise ihracat hacmine göre oldukça sınırlı miktarda olup 1988 yılında ithalat hacmi üretim hacminin % 2.2'si, talep hacminin % 3.4'ü ve ihracat hacmi nin ise % 5.9'u kadarlık bir paya sahiptir. Kontinü proses gerektiren cam sanayinde sabit gider lerin yüksekliği, bu sanayi dalında başabaş noktasının % 70'lerin üzerinde oluşmasını gerektirmektedir. Bu da sek törde verimlilik için yüksek kapasite kullanımını getirmek tedir. Nitekim cam sanayi tüm imalat sanayilerinde kapasite kullanımı en yüksek olan sanayi kollarındandır. İstikrarlı bir gelişme gösteren sektör KKO'nın en yüksek olduğu ürün grupları; cam ev eşyası ve düzcam ürün gruplarıdır. Sektörde kapasiteyi tam olarak kullanamama- 230 - nedeni genel imalat sanayine paralel olarak ÎSO anketlerin de talep yetersizliği olarak belirlenmiştir. Bunu mali so runlar izlemektedir. Fon yaratma potansiyeli yüksek olan cam sanayi dala da finansman sorunuyla karşı karşıyadır. Sermaye yoğun bir sanayi kolu olması, modernizasyon ve yeni yatırımlarda yük- sek miktarlı harcamaları getirmektedir. Bu nedenle ülkede uygulanan faiz politikaları yatırım kararları üzerinde be lirleyici rol oynamaktadır. İzabeye dayalı cam sektöründe faaliyet gösteren AT 'kuruluşları ise gerek düşük faiz uygu lamaları, gerek Euromarket gibi finans piyasalarından kredi bulma olanaklarına sahip olmaları ve gerekse güçlü özkaynak yaıpılarıyla bünyeden fon aktarma olanağına sahip olmaları ile uluslararası piyasadaki şanslarını artırmakta, egemen yapılarını daha da kurumsallaştırmaktadırlar. Bu nedenle gerek ihracata gerekse yeni yatırımlara yönelik selektif kredilendirme yolunun seçilmesi yararlı olacaktır. Genel imalat sanayi içinde, üretim, istihdam, KD, ve ihracatın ortalama % 1.5'una sahip cam sanayinde, verim lilik düzeyini anlatan katma değer ise DİE verilerine göre 1981-1985 arasında -sabit fiyatlarla- % 46 oranında büyü müştür. Aynı dönemde toplam imalat sanayi büyüme oranı % 17'dir. Yine DİE verilerine göre 1981-1985 arasında top lam çıktının yıllık büyüme hızı ortalama % 26 olmuştur. Sektörde girdi-çıktı oranları da artan eyilimi taşı mış ve ortalama % 47.1 olmuştur. İmalat sanayi ortalaması ise % 65'dir. Sektör KD/çıktı oranı % 53, ücret/KD oranı (sektörde azalma eyilimi taşıyan bir iki ölçütten biridir.) ise ortalama % 33 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca sektörde çalışan başına verimlilikte imalat sanayi genelinden daha yüksek oranda artmıştır.- 231 - Cam endüstrisi yüksek büyüme hızı ve verimlilik dü zeyi ile bazı cam ürünleri dışında genelde talebin üzerinde üretim düzeyine sahiptir. Bu da ihracatı besleyen bir olgu dur. Sektör yüksek teknolojik yapısı, vasıflı işgücü ile sağlanan göreli kaliteli üretimi ile gelecekte AT ile bü- tünleşme sürecinde uyum zorlukları aza indirebilecek bir görünüm arzetmektedir. Ancak sektörün ileriye doğru bağlan tılı olduğu otomotiv ve inşaat sektöründe yaşanmakta olan durgunluktan olumsuz yönde etkileneceği açıktır. İç pazar daki bu olumsuzluklar, dış pazarda yeni olanakların yara tılması, maliyet ve kalite koşullarında iyileştirmeyle re kabet şansının artırılmasıyla aşılabilecektir.
Özet (Çeviri)
Özet çevirisi mevcut değil.
Benzer Tezler
- Zirkonya ve veneer seramik arasındaki bağlantıya farklı fırınlama uygulamalarının etkisi
Connection between the effect of different applications for firing zirconia and veneer ceramic
TÜRKER AKAR
Doktora
Türkçe
2014
Diş HekimliğiCumhuriyet ÜniversitesiProtetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN DEMİR
- Esan - Eczacıbaşı Milas Feldspat tesisi atıklarından titanyum mineralleri kazanılması olanaklarının araştırılması
Investigation of recovery possibilities of titanium minerals from Esan - Eczacibasi Milas Feldspar plant wastes
MERT TERZİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Maden Mühendisliği ve Madencilikİstanbul ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLGİN KURŞUN
- Domuz derilerine kireçliğin etkisi üzerinde bir araştırma
A Study on efection of liming on pig skins
EDİZ TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Deri ve Kürk TeknolojisiEge ÜniversitesiDeri Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN KOCA
- Kuru incirlerde küf florası ve aflatoksigenik küflerin saptanması
Başlık çevirisi yok
SİBEL BÜYÜKŞİRİN
- Cumhuriyet Dönemi'nde Celâl Bayar'ın siyasî ve iktisadî faaliyetleri (1923-27 Mayıs 1960)
Başlık çevirisi yok
İHSAN FUAT ÖZGEN