Hikāyet-i Cemel üzerine bir dil incelemesi (İnceleme- metin-dizin)
A language examination on the Hikāyet-i Cemel (Examination- text-index)
- Tez No: 763802
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA UĞURLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türklük Bilimi, Dil Bilimi, Osmanlı Türkçesi, Dinî Hikâye, Turcology, Linguistics, Ottoman Turkish, Religious Story
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 296
Özet
11. yüzyıldan itibaren Anadolu'ya Oğuzların yoğun bir şekilde yerleşmesiyle başlayan süreçte pek çok eser yazılmıştır. Bu eserlerin Türklük bilimi açısından incelenmesi, birçok çalışma yapılmasına rağmen, bütünüyle tamamlanamamıştır. Anadolu'da Türkçenin gelişimini anlamak için bu eserlerin incelenmesi gereklidir. Özellikle konusu itibariyle pek sık rastlanmayan eserler bu bağlamda büyük önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında 42 sayfası (21 varak) incelenen Hikâyet-i Cemel“Deve Hikâyesi”adlı mensur hikâye bunlardan biridir. Bu eserin yazma nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih koleksiyonunun 05334-003 numarasında kayıtlıdır. Yazmada birbiriyle bağlantılı olmak üzere farklı üç hikâye yer almaktadır. Bu çalışma“Giriş”,“İnceleme”,“Çeviri Yazılı Metin”,“Gramatikal Dizin”olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır.“Giriş”bölümünde Hikâyet-i Cemel adlı metin ve konu itibariyle benzer metinler hakkında bilgi verilmiştir.“İnceleme”bölümü metnin yazım özellikleri, ses ve yapı bilgisinden oluşmaktadır.“Metin”bölümü, eserin çeviri yazı alfabesine aktarımından oluşmaktadır.“Dizin”bölümünde, metinde geçen kelimeler,“gramatikal dizin”ilkelerine göre alfabetik olarak dizilmiş ve bağlama uygun anlamları verilmiştir. Özel adlar ayrıca dizinlenmiştir. Hikâyet-i Cemel'de, sahibi tarafından eziyet edilen bir devenin Hz. Muhammed'e gelerek derdini anlatması mucizesi anlatılmaktadır. Hikâyet-i Cemel yazım özellikleri ve dil özellikleri bakımından genel olarak Osmanlı Türkçesi özellikleri göstermektedir. Ancak eserin, gerek kelime hazinesi gerek yapı birimleri bakımından Eski Anadolu Türkçesi özellikleri de barındırması, daha eski bir nüshadan istinsah edildiğini düşündürmektedir. Örnek: aṣṣı, birle, dükeli, ḳırnaḳ, keleci vs. gibi kelimelerin yanı sıra az da olsa -IcAK, -UbAn ve -mAdIn zarf-fiil eklerini, -vUz 1. çokluk şahıs ekini barındırmaktadır. Eserin kelime hazinesi, 513'ü Türkçe, 315'i Arapça, 82'si Farsça, 2'si Soğdca kökenli olmak üzere toplam 912 madde başından oluşmaktadır. Arapça asıllı kelimelere Türkçe yapım eki getirilen kelimelerin sayısı 8, Farsça asıllı kelimelere Türkçe yapım eki getirilen kelimelerin sayısı 12'dir. 110 birleşik fiil bulunmaktadır. Bunların isim kısımlarının 74'ü Arapça, 17'si Farsça, 20'si ise Türkçe kökenlidir.
Özet (Çeviri)
Many works were written in the process that started with the intense settlement of the Oghuzs in Anatolia from the 11th century. The examination of these works in terms of Turkology, although many studies have been done, has not been fully completed. It is necessary to examine these works to understand the development of Turkish in Anatolia. In this context, works that are not frequently encountered in terms of their subject matter are of great importance. The prose story called Hikâyet-i Cemel,“The Story of the Camel”, whose 42 pages (21 leaves) were analyzed in this thesis, is one of them. The manuscript of this work is registered the number 05334-003 of the Fatih Collection of the Süleymaniye Library. It is a work in which there are three different stories that are connected with each other. This study consist of four sections: Entry, Examination, Transcription, Grammatical Index. In the ''Entry'' Section, information is given about the text named Hikâyet-i Cemel and other texts with similar subject. The ''Examination'' Section includes the properties of the text related to spelling, phonetics, and morphology. ''Text'' section consists of the translation of the work into the transcription alphabet. In the ''Index'' Section, the words in the text were arranged alphabetically according to grammatical index principles and their meanings appropriate to the context were given. Private names were also indexed. The story of Hikâyet-i Cemel is about a camel that was tortured by its owner and the miracle of it coming to Prophet Muhammad and telling its troubles. Hikâyet-i Cemel shows properties of Ottoman Turkish in general in terms of spelling properties and language properties. However, the fact that the work also contains Old Anatolian Turkish properties in terms of vocabulary and structural units suggests that it was copied from an older manuscript. It contains such words as aṣṣı, birle, dükeli, ḳırnaḳ, keleci etc. in addition -IcAK, -UbAn and -mAdIn gerundiums, -vUz 1st person plural suffix. The vocabulary of the work consists of a total of 912 headwords, of which 513 are Turkish, 315 are Arabic, 82 are Persian, and 2 are Sogdian. The number of words with Turkish derivational affixes for words of Arabic origin is 8, and the number of words with Turkish derivational affixes for words of Persian origin is 12. There are 110 compound verbs. Their noun parts are 74 of them are of Arabic origin; 17 of them are Persian origin, and 20 of them are of Turkish origin.
Benzer Tezler
- The effects of story telling and role playing on young learners' vocabulary learning and retention
Hikaye anlatım ve rol oynama yöntemlerinin genç öğrenicilerin kelime öğrenimi ve hatırlamasına etkileri
OSMAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2012
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN ÇAKIR
- Dı tradîsyona dengbêjıya kurdî de şakıro (jıyan û berhem)
Kürt dengbejlik geleneğinde dengbej şakıro (hayatı ve eserleri)
SERDAR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Kürtçe
2014
Halk Bilimi (Folklor)Mardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH ACAR
- Osmanlının son döneminde eğitim yöneticileri tarafından hazırlanmış olan değer eğitimi konulu ders örnekleri ve analizi
Analysis of value education related lecture samples prepared by education managers of late ottoman era
BAHATTİN KARALTI
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ŞAHİN ORUÇ
- Mine Söğüt'ün romanlarında halk kültürü unsurları
Başlık çevirisi yok
MERVE KIZILGÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Halk Bilimi (Folklor)Muğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BAKİ BORA HANÇA
- Narratives of focal brain injured individuals
Fokal beyin hasarlı hastalarda hikaye anlatımı: Makro - düzey analiz
AYŞENUR KARADUMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
PsikolojiKoç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. TİLBE GÖKSUN YÖRÜK