Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlarının incelenmesi ve işlevsel analizi
Examination and functional analysis of the restricted and repetitive behaviors of individuals with autism spectrum disorder
- Tez No: 770501
- Danışmanlar: PROF. DR. ELİF SAZAK DUMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Kısıtlanmış yaklaşımlar, Otizm spektrum bozukluğu, Tekrarlayıcı davranış, Özel eğitim, Özel eğitime muhtaç çocuklar, Özgürlüğün kısıtlanması, İşlevsel analiz sistem tekniği, İşlevsellik, Restricted approximations, Autism spectrum disorder, Repetitive behaviors, Special education, Handicapped children who need special education, Restriction of freedom, Functional analysis system technique, Functionality
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı 3-12 yaş arası Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylerin sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlarının incelenmesi, Otizm Spektrum Bozukluğu olan bir grup bireyde görülen sınırlı ve tekrarlayıcı davranışlar ile bu bireylerin ifade edici dil seviyeleri arasındaki ilişkinin ortaya konulması, sınırlı ve tekrarlayıcı davranışların nedeninin işlevsel analizle belirlenmesi ve sınırlı ve tekrarlayıcı davranışların bu bireylerin günlük yaşam etkinliklerine katılımı üzerindeki etkisinin ortaya konulmasıdır. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmış, böylece karma araştırma yöntemlerinden paralel karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmada üç grup katılımcı yer almıştır. Birinci grupta, 3-12 yaş arasında, okulöncesi, ilkokul ve ortaokul eğitimine devam eden 301; ikinci grupta 10 Otizm Spektrum Bozukluğu olan birey ve üçüncü grupta ikinci grupta yer alan 10 Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireyin sınıf öğretmenleri yer almıştır. Çalışmanın verileri Gilliam Otizm Derecelendirme Ölçeği-2-Türkçe Versiyonu, Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği, Öncül-Davranış-Sonuç Kaydı Formu, Dil Örneği Analizi Formu, Demografik Bilgi Formu, Tekrarlayıcı Davranışlar İşlevsel Analiz Değerlendirme Formu ve Görüşme Formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi, bağımsız örneklemler için ANOVA, korelasyon, dil örneği analizi, işlevsel analiz ve betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Araştırmada sınırlı ve tekrarlayıcı davranışların cinsiyete, yaşa, ek engel durumuna, sağlık sorununa, kardeş sayısına, tanı alınan yaşa, özel eğitim alma süresine, Otizm Spektrum Bozukluğu olan etkilenme düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Ayrıca dil örneği analizine göre sınırlı ve tekrarlayıcı davranış düzeyi yüksek olan Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylerde, kullanılan toplam sözce sayısı ve anlaşılan sözce yüzdesi anlamlı derecede düşüktür. İşlevsel analiz sonucunda sınırlı ve tekrarlayıcı davranışların en çok kaçma/kaçınmaya; bununla beraber dikkat/ilgi elde etme, yalnız bırakma/görmezden gelme ve nesne elde etme işlevlerine hizmet ettiği sonucu elde edilmiştir. Son olarak sınırlı ve tekrarlayıcı davranışların Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireylerin günlük yaşam becerilerini sergilemede engel teşkil ettiği, öğrenciyi-öğretmeni-öğretimi olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the restricted and repetitive behaviors of individuals with autism spectrum disorder aged between 3-12, reveal the relationship between the restricted and repetitive behaviors observed in a group of individuals with autism spectrum disorder and the expressive language levels of these individuals, determine the cause of restricted and repetitive behaviors by functional analysis, and reveal the effect of restricted and repetitive behaviors on the participation of these individuals in activities of daily living. Quantitative and qualitative research methods were used together in the study, and thus, the parallel mixed method, one of the mixed research methods, was employed. Three groups of participants were included in the study. The first group included 301 individuals between the ages of 3-12 who continued their preschool, primary and secondary school education, the second group included 10 individuals with autism spectrum disorder, and the third group included primary school teachers of 10 individuals with autism spectrum disorder in the second group. The study data were collected using the Gilliam Autism Rating Scale-2-Turkish Version, Repetitive Behaviors Scale, Premise-Behavior-Consequence Registration Form, Language Sample Analysis Form, Demographic Information Form, Repetitive Behaviors Functional Analysis Evaluation Form, and Interview Form. The data obtained were analyzed by descriptive statistics, the independent sample t-test, ANOVA for independent samples, correlation, language sample analysis, functional analysis and descriptive analysis. The study showed that restricted and repetitive behaviors differed significantly by gender, age, additional disability, health problem, number of siblings, age at diagnosis, duration of receiving special education, and the level of being affected by autism spectrum disorder. Furthermore, according to the language sample analysis, the total number of utterances used and the percentage of utterances understood were significantly lower in individuals with autism spectrum disorder who had high levels of restricted and repetitive behaviors. As a result of the functional analysis, it was concluded that restricted and repetitive behaviors mostly served for escape/avoidance and the functions of drawing attention/interest, leaving alone/ignoring and obtaining objects. Finally, it was revealed that restricted and repetitive behaviors constituted an obstacle for individuals with autism spectrum disorder to exhibit their daily living skills and adversely affected student-teacher-teaching.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu olan hastalarda semptom ve semptom şiddetinin seyri ve ı̇lişkili bireysel ve ailesel faktörler
Course of symptoms and symptom severity in patients with autism spectrum disorder and related individual and familial factors
ELİF TORTOP
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
- Otizm spektrum bozukluğunda özgül fobinin duyusal özellikler, emosyon regülasyonu ve sınırlı tekrarlayıcı davranışlarla ilişkisi
The relationship of specific fobia with sensory features, emotion regulation and restricted repetitive behaviors in autism spectrum disorder
FURKAN TÜRER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZEN KÖSE
PROF. TEZAN BİLDİK
- Otizm Spektrum Bozukluğunda müzik temelli yaklaşımlar: Eğitim, terapi ve sosyal-duygusal katkılar
Music-based approaches to autism spectrum disorder: Education, therapy and social-emotional contributions
FATMA NURDAN KIRPIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MüzikArdahan ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL ÖZAVCI
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin ailelerinin ihtiyaçları bağlamında destek hizmetlerinin değerlendirilmesi
Assesing support services in the context of the needs of the families of individuals with autism spectrum disorder
MİNE ORTATEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sosyal HizmetBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN ERDURAK
- Otizm spektrum bozukluğu olan bireylerde temporomandibular eklem disfonksiyonu, denge, servikal postür, dual task ve sosyal uyumun değerlendirilmesi
Evaluation of temporomandibular joint dysfunction, balance, cervical posture, dual task performance, and social adjustment in individuals with autism spectrum disorder
SİMAY TEPİK GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonKırıkkale ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERAL SERTEL