18. yüzyıl Çağatay Türkçesiyle yazılmış Miftāḥu'l-Cinān (inceleme- metin-dizin-tıpkıbasım)
Miftahu'l-Ciinan written in 18th century Chagatai Turkish (review-text-indexed dictionary-typical edition)
- Tez No: 783240
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Miftāḥu'l-Cinān, Doğu Türkçesi, Çağatay Türkçesi, Yeni Uygur Türkçesi, İslam, 18. yüzyıl, Miftahu'l-Cinan, Çağatayca, Miftahu'l-Jinan, Eastern Turkish, Chagatai Turkish, Neo-Uighur Turkish, Islam, 18. century, Miftahu'l-Cinan, New Uighur Turkish, Chagatay language
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Miftāḥu'l-Cinān, aslı Arapça olan sonra Farsçaya çevrilen ardından da devrin valisi tarafından Türklerin anlaması için Türkçeye çevirtilen bir eserdir. Eser, İslam'ın bazı emir ve yasaklarını; önemli gün, gece, bayram vb. zamanlarda yapılması gereken veya tavsiye edilen ibadet, okunması gereken dualar; bazı hastalıklardan ve sıkıntılardan kurtulmak için tavsiye edilen dua veya ibadetler; bir Müslümanın rutin olarak yapması gerekenleri açıklayan dinî bir metindir. Tezi şu bölümlere ayırdık: 1. Dil incelemesi: Burada eserde kullanılan gramer kurallarını, fonetiğini ve yapı bilgisini ele aldık. Metinde Çağatay Türkçesinin özelliklerini ve yerelleşmeye başlayan gramer özelliklerini belirttik. Bunun yanında sonuç bölümünde metnin Yarkent'te yazılması ve müstensihinin de muhtemelen oralı olacağı düşüncesiyle yerelleşen unsurları tespit ettik. 2. Transkripsiyonlu metin: Burada 201 varaklı metni transkripsiyon alfabesiyle yazdık. Arapça ve Farsça metinler italik yazılmıştır. Önemli hususları ve kişileri dipnotlarda belirttik. 3. Bağlamlı Dizin: Burada metindeki tüm sözcük kadrosunu metindeki anlamlarıyla verilmiştir. Ayrıca hangi satırda ve sayfa olduğu, metinde kaç kez geçtiği gibi hususlar da belirtilmiştir. 4. Tıpkıbasım: Burada metni görmek isteyen araştırmacılara kolaylık olması için metnin küçük bir bölümünü verdik. Tüm metne online ulaşılabilmektedir. Bu eserle dönemin sözcük kadrosu, dil özellikleri, grameri ve dinî bilgisi göz önüne serilmiştir.
Özet (Çeviri)
Miftāḥu'l-Jinān is a work originally written in Arabic, then translated into Persian, and then translated into Turkish by the governor of the time so that Turks could understand it. The work is a religious text that explains some of the commandments and prohibitions of Islam; the prayers that should be performed or recommended to be performed on important days, nights, holidays, etc.; the prayers or worships recommended to get rid of some diseases and troubles; and what a Muslim should do routinely. The thesis is divided into the following sections: 1. Language analysis: Here we analyzed the grammatical rules, phonetics and structural information used in the work. In addition, in the conclusion section, we identified the localized elements, considering that the text was written in Yarkent and that the author was probably from there. 2. Transcribed text: Here we have transcribed the 201-volume text in transcription alphabet. Arabic and Persian texts are italicized. We have indicated important points and persons in footnotes. 3. Context dictionary with index: Here all the lexical items in the text are given with their meanings in the text. In addition, the line and page, the number of times it occurs in the text, etc. are also indicated. 4. Facsimile: Here we have given a small part of the text for the convenience of researchers who want to see the text. The whole text can be accessed online. With this work, the vocabulary, linguistic features, grammar and religious knowledge of the period have been revealed.
Benzer Tezler
- Doğu Türkçesiyle Yazılmış Acayibü'l- Mahlukat ve Garayibü'l- Mevcudat (101a-150b yaprakları) (Dil incelemesi- metin-Türkiye Türkçesine Aktarım- Dizin)
Acayib- al- Mahlukat Ve Garayib- al- Mevcudat Which Written in Eastern Turkish (101a-150b pages) (Grammatical Study- Text- modern Turkish translation- index)
GAMZE ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DilbilimMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP ALPER BAYRAM
- Çağatayca rüya tabirnamesi (55a–125b): İnceleme–transkripsiyonlu metin–Türkiye Türkçesine aktarma–dizin
Chagatai dream interpretation book (55a– 125b): Analysis–transcribed text–translation into Turkey Turkish–index
ZEYNEL AHMET ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA UZUNTAŞ
- Ulılara oku:-Yazu: Öwretmek Üçin Sapaklık (1924) adlı eserin imla özellikleri
Spelling features of the work named ulilara oku:- Yazu: Öwretmek Üçin Sapaklık (1924)
HATİCE OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ KARTALLIOĞLU
- Muhammed Niyâz Nişâtî Divanı'ndaki gazellerin Türkiye Türkçesine aktarımı ve dil özellikleri (Ses ve şekil bilgisi)
Translation of gazals Muhammed Niyaz Nişati's Divan to Turkey Turkish and language characteristics (Phonology and morphology)
KAAN ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RECAİ KIZILTUNÇ
- Mustafa Sıdki Efendi Divanı transkripsiyonlu metin-edebi inceleme
The divan of Mustafa Sidki Efendi a transcriptional text-literary analysis
GÜLŞEN SEZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. KEMAL YAVUZ