Ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen kontrol odağına dayalı sigara kullanımını önleme programının etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the developing smoking prevention program based on locus of control towards secondary school students
- Tez No: 783273
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT BEKTAŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: kontrol odağı, sigara kullanımı, önleme, eğitim, çocuk, Denetim odağı, Ortaokul öğrencileri, Sigara içme, Zararlı alışkanlıklar, Çocuk eğitimi, Çocuklar, locus of control, smoking, prevention, education, child, Secondary school students, Harmful habits, Child education, Children
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen kontrol odağına dayalı sigara kullanımını önleme programının etkisini değerlendirmek amacıyla ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı iki ortaokulda öğrenim gören 5.sınıfa devam eden girişim grubunda n=103 ve kontrol grubunda n=101 olmak üzere toplam 204 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmanın kontrol grubunda rutin eğitim öğretim müfredatı uygulanırken; girişim grubuna 14 hafta boyunca kontrol odağına dayalı sigara kullanımını önleme programı uygulanmıştır. Araştırma verileri Sosyo-Demografik Veri Toplama Formu, Nowicki-Strickland İç-Dış Denetim Odağı Ölçeği, İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri, Ortaokul Öz-Yeterlilik ölçeği ve Karar Denge ölçeği kullanılarak, eğitim sonrası 3., 6. ve 12. aylarda toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tekrarlı ölçümlerde çok yönlü ve tek yönlü varyans analizi, Bonferroni düzeltmeli t testi, Ancova ve etki büyüklüğü, güç analizi için ki-kare testi kullanılmıştır. Eğitim programı ve çalışmanın diğer alt boyutları arasındaki ilişki yapısal eşitlik modellemesi ile açıklanmıştır. Oluşturulan modelin sigara deneme durumlarını değiştirmede etkili olduğu belirlenmiştir.Girişim ve kontrol gruplarının sigara yarar algıları arasında gruba göre anlamlı bir fark saptanmış (p<0.05); zaman ve grup*zaman etkileşimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Sigara zarar algıları arasında zamana göre farklılık saptanırken (p<0.05); grup ve grup*zaman etkileşimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Öz yeterlilik puan ortalamaları arasında grup ve zamana göre fark saptanırken (p<0.05); grup*zaman etkileşimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Girişim ve kontrol gruplarının kontrol odağı ve problem çözme becerileri puan ortalamaları arasında her iki ölçek için zaman, grup ve grup*zaman etkileşimi açısından anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.05). Sigara deneme durumları arasında fark saptanmamıştır. Girişim programının sigara kullanımı üzerinde küçük etki büyüklüğüne ve sınırda güce sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak kontrol odağına dayalı sigara kullanımı önleme programının çocukların kontrol odağı, öz yeterlilik, problem çözme ölçeği puan ortalamalarını ve sigara zarar algılarının arttırmada; sigara yarar algılarını düşürmede düşük etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca girişim programının çocukların sigara kullanma durumlarını önlemede etkili olmadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted as a quasi-experimental with pretest-posttest control group in order to evaluate the effect of the locus of control-based smoking prevention program developed for secondary school students. The research was carried out with a total of 204 students, n=103 in the intervention group and n=101 in the control group, studying at two secondary schools affiliated with the İzmir Provincial Directorate of National Education. While the routine education curriculum was applied in the control group of the study; A control-based smoking prevention program was applied to the intervention group for 14 weeks. Research data were collected at 3, 6, and 12 months after education using the Socio-Demographic Data Collection Form, Nowicki-Strickland Internal-External Locus of Control Scale, Problem Solving Inventory for Primary School Children, Secondary School Self-Efficacy Scale and Decision Balance Scale. In the evaluation of the data, multiple and one-way analysis of variance, Bonferroni corrected t-test, ANCOVA, and chi-square test for effect size and power analysis were used in repeated measurements. The relationship between the training program and the other sub-dimensions of the study was explained by structural equation modeling. It has been determined that the created model is effective in changing smoking trial situations. A significant difference was found between the children in the intervention and control groups in terms of time, group and group*time interaction between locus of control, problem-solving, self-efficacy score averages, and decision balance scale mean scores (p<0.05). The theoretical model obtained as a result of structural equation modeling was found to be statistically significant (p<0.05). It was determined that the intervention program had a sufficient effect size (0.20) and an effect of sufficient strength (0.81) on smoking. As a result, the locus of control-based smoking prevention program increased children's locus of control, self-efficacy, problem-solving scale mean scores, and cigarette harm perceptions; It was concluded that smoking is effective in reducing perceptions of benefit. In addition, it was determined that the intervention program was effective in preventing children's smoking status.
Benzer Tezler
- Özel yetenekli ortaokul öğrencilerinin mükemmeliyetçiliklerinin,empati düzeyleri ve algılanan anne baba davranış biçimleri ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between perfectionism, empathy levels and perceived parenting behaviors of gifted and talented secondary school students
ŞEYMA BOYDAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZERRİN BÖLÜKBAŞI MACİT
- Ortaokul öğrencilerine yönelik geliştirilen obezite önleme programının etkinliği
Effectiveness of obesity prevention program for secondary school students
SEMA SAL ALTAN
- Ortaokul öğrencilerine yönelik hazırlanan sosyal beceri eğitiminin öğrencilerin utangaçlıklarına etkisi
The effect of social skill training prepared for secondary school students on students' shyness
İZZET PARMAKSIZ
Doktora
Türkçe
2017
PsikolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDAL HAMARTA
- Özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilere yönelik geliştirilen ödsgm temelli öğretim paketinin okuduğunu anlama ve yazma becerilerine etkisi
The effect of the srsd model based instructional package developed for students with specific learning disabilities on their reading comprehension and writing skills
NEFİZE ARACI
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MACİD AYHAN MELEKOĞLU
- Çevre bilinci kazandırmaya yönelik geliştirilen etkileşimli kitapçığın değerlendirilmesi
Evaluation of the interactive booklet developed to raising environmental awareness
SALAHATTİN BALCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiEnformatik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FİKRET GELİBOLU