Sultan II. Mehmed'in hazinesindeki şahsi kitapları: Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi'ndeki nüshaların kodikolojik değerlendirmesi, bozulmaları ve koruma önerileri
Sultan II. Mehmed, Islamic manuscripts, 15th century, Süleymaniye Manuscript Library, codicology, deterioration of manuscripts, documentation of manuscripts
- Tez No: 803211
- Danışmanlar: PROF. DR. BEKİR ESKİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Zahriye sayfalarındaki ithaf metninde Sultan Mehmed Hân (h. 1444-1446, 1451-1481) için hazırlanmış olduğu ifadesi bulunan yazma kitapların taraması sonunda 148 adet yazma kitap tespit edilmiştir. Bu kitapların 86'sı bugün Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi'ndeki çeşitli koleksiyonlarda yer almaktadır. Kalanların 45'i Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi koleksiyonları ile yurt içindeki ve yurt dışındaki çeşitli koleksiyonlarda yer alır. Sultan II. Mehmed, kütüphanesindeki kitapları önce İstanbul'da Eski Saray'a, sonra 1460'ların ortasında tamamlanan Yeni Saray'a (bugünkü Topkapı Sarayı'na) taşıtmıştır. Ayrıca fetihten sonra şehirde çeşitli merkezlere kütüphaneler kurdurmuş ve buralara kitap vakfetmiştir. Sultan II. Mehmed'in vakfettiği ya da başka coğrafyalarda kendisi için yazılan ve hediye edilen kitapların dışında kendi siparişi ile hazırlanan kitapların belirgin ortak özellikleri vardır. Deri ciltlerde bezeme desen ve motifleri birbirine benzer süslemeler el aletleri ile işlenmiştir. Kareli, çizgili ipekli-pamuklu kumaş ciltlerde kullanılan çeşitli kumaşlar yıllar içinde tekrar tekrar kullanılmıştır. Sultan II. Mehmed'in kitapları arasında tek kâğıt ciltte kaplama için Çin kâğıdı kullanılmıştır. Sultan II. Mehmed'in ithaf kaydı bulunan yazma kitapları, bu yazma kitapların bir araya getirilmesi, hazırlandıkları atölyelere dair düşünceler ve nihayetinde bugün korundukları Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi koleksiyonlarındaki yerleri irdelenmiştir. Hazırlanmaları sırasında kullanılan malzemelerin özellikleri yanında kitapların depolandıkları ve maruz kaldıkları koşullar, kullanım biçimleri, ile doğal yaşlanma süreçleri bozulmalarına neden olmaktadır. Bu etkenler nedeniyle yazma eserlerde ortaya çıkan bozulmalar kayıt altına alınarak bir tür bozulma atlası hazırlanmıştır. Tez çalışması ile kitapların ciltlerinde ve metin kısımlarında tespit edilen bozulmalar tanımlanmış ve önleyici koruma önerileri sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
As a result of the search of the manuscripts, which are stated to have been prepared for Sultan Mehmed Han (h. 1444-1446, 1451-1481) in the dedication text on the opening pages, 148 manuscripts were identified. Today, 86 of these manuscripts are in various collections in the Süleymaniye Manuscript Library. Forty-five of the rest are in the collections of the Topkapı Palace Museum Library and in various collections in Turkey and abroad. Sultan II. Mehmed had the manuscripts in his library transported first to the Old Palace in Istanbul, and then to the New Palace (today's Topkapı Palace), which was completed in the mid-1460s. In addition, after the conquest, he had libraries established in various centers in the city and donated books to them. Apart from the manuscripts endowed by Sultan Mehmed II or written for him in other geographies and given as gifts, the manuscripts prepared by his own order have certain common features. Decoration patterns and motifs similar to each other are tooled with hand tools on the leather bindings. Various fabrics used in checkered, striped silk-cotton fabric bindings have been used repeatedly over the years. Among the manuscripts of Sultan Mehmed II, Chinese paper was used for covering in a single paper binding. The manuscripts with dedication records of Sultan Mehmed II, the collection of these manuscripts, the ideas about the workshops they were prepared and finally their place in the collections of the Süleymaniye Manuscript Library, where they are preserved today, were examined. In addition to the properties of the materials used during their preparation, the conditions in which the manuscripts are stored and exposed, the way they are used, and the natural aging processes can cause them to deteriorate. A kind of deterioration atlas was prepared by recording the deteriorations in manuscripts due to these factors. Deteriorations detected in the bindings and text block of the manuscrips were marked on the images and preventive conservation suggestions were presented.
Benzer Tezler
- Hattat İsmail Zühdî Efendi'nin hayatı, sanatı ve eserleri
Life, art and works of Calligrapher Ismail Zuhdî
UĞUR KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sanat TarihiMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ÖZKAFA
- Van yöresinde Derviş Mehmet Paşa İsyanı (1818-1819)
Derviş Mehmet Pasha`s revolt in the area of Van (1818-1819)
ECVET ERKOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
TarihAtatürk ÜniversitesiTarih Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HASAN ŞAHİN
- Konya Mevlana Müzesi arşiv belgelerine göre Kastamonu Mevlevihanesi
Kastamonu Mevlevîhanesi according to the archive documents of Konya Mevlana Museum
HAYRİ YILDIRIM
- Sultan I. Mahmud (1730-1754) devrinde İran Elçisi Hacı Han ve faaliyetleri
Iranian Ambassador Hacı Han and his activities in the period of Sultan Mahmud I (1730-1754)
MOHAMMED A. M. YASİN
- Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi E.H. 1512 numaralı Mantıku't-Tayr nüshası minyatürlerinin tasarım çözümlemesi
Design analysis of miniatures in the copy of Mantiku't-Tayr with number E.H.1512 in the Library of Topkapi Palace Museum
FATMA İNAN DÜDÜKCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSİN FETHİ ÖÇAL