Hasan İzzettin Dinamo'nun Kutsal İsyan Anlatısında sömürge karşıtlığı ve kurtuluş savaşı
Anti-colonialism and the war of independence in Hasan İzzettin Dinamo's Kutsal Isyan Narrative
- Tez No: 835760
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE CANDAN İRİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Milli Mücadele Dönemi, National Struggle Period
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi yazarları arasında önemli bir yere sahip olan Hasan İzzettin Dinamo, romanlarında ağırlıklı olarak toplumda yaşanan tarihsel ve sosyal dönüşümleri gerçekçi bir bakışla işlemiştir. Çocukluk yılları Birinci Dünya Savaşı'na, gençliği ise Millî Mücadele ve Cumhuriyet'in ilk dönemlerine denk gelen yazar, savaşın acı sonuçlarını, yoksulluğu, eşitsizliği ve Cumhuriyet'le birlikte toplumda meydana gelen dönüşümleri eserlerine yansıtmıştır. Nitekim Kutsal İsyan da yazarın Millî Mücadele dönemini anti- emperyalist bakışla ele aldığı dönem eserlerinden biridir. Bu çalışma, Hasan İzzettin Dinamo'nun Kutsal İsyan adlı eserini merkeze alarak, yazarın Millî Mücadele dönemine yönelik bakış açısını irdelemeyi ve eserin kurgulanışında belirleyici olan ideolojik altyapıyı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tezde, öncelikle Anadolu'yu işgale sürükleyen olayların tarihî arka planı, Abdülaziz döneminden Mondros Antlaşması'na değin geçen süreç, çalışmanın temelini oluşturması bakımından ele alınmıştır. Ardından özellikle Anadolu'nun işgale uğradığı süreç, İzmir'in işgalinden başlanarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanına kadar geçen dönemde yaşanan toplumsal, siyasal ve askerî gelişmeler, yazarın emperyalizm karşıtı bir perspektifle kurguladığı edebî anlatı üzerinden incelenmiştir. Tez, bir yandan eserde anlatılan olayların tarihsel gerçeklikle nasıl örtüştüğünü incelerken diğer yandan bu olayların Marksist eleştiri kuramı doğrultusunda nasıl yorumlanabileceğini sorgular. Bu nedenle, Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğindeki Millî Mücadele'nin sadece ulusal bağımsızlık mücadelesi değil, aynı zamanda anti- emperyalist bir halk hareketi niteliği taşıdığı ortaya konulmuştur. Çalışma ayrıca Kutsal İsyan'da yer alan Yörük Ali, Demirci Mehmet Efe, Topal Osman, Sütçü İmam, Karayılan, Cudi Paşa gibi kişiler aracılığıyla halkın kendini savunmasını, yerel direnişin örgütlenme biçimlerini ve merkezi otoritenin zayıfladığı anlarda halkın inisiyatif almasını da mercek altına alır. Eserdeki anlatım, sadece geçmişin tanıklığı değil, aynı zamanda sınıf çatışmaları, direniş bilinci ve küçük ölçekte halk dayanışmasını, ulusal ölçekte de ülkeler arası sosyo-politik dayanışmaları ortaya koyar. Sonuç olarak bu çalışma, Kutsal İsyan'ı yalnızca Kurtuluş Savaşı'nı anlatan epik bir edebiyat metni olarak değerlendirmekten ziyade, özgürlük, bağımsızlık ve eşitlik arayışındaki Anadolu halkının, millî iradenin hâkim olması için direnişini yansıtması bakımından ele almaktadır. Kutsal İsyan'da özellikle köylü ve emekçi sınıfların yaşadığı sefalet, işgale karşı verdikleri mücadeleyle birlikte anlatılır. Halkın direnişi ön plandadır. Dinamo, direnişin yalnızca askerî değil, halk tabanında gelişen bir dayanışma ve örgütlenme süreci olduğuna dikkat çeker. Mustafa Kemal, eserde hem siyasî bir lider hem de halkla temas kuran bir figür olarak işlenir. Kurtuluş Savaşı süresince dış düşmanlar kadar iç düşmanlarla da savaşılır. Eserde işgal güçlerine karşı askerî savaşın yanında psikolojik ve stratejik savaş da verilir. Ayrıca savaş yalnızca fiziki değil, ahlaki ve sosyal yapıları da sarsan bir yıkım olarak ele alınır. Eser tam bağımsızlık vurgusu etrafında şekillenir.
Özet (Çeviri)
Hasan İzzettin Dinamo, who has an important place among the social realist writers of the Turkish literature of the Republican period, has dealt with the historical and social transformations experienced in society with a realistic perspective in his novels. The author, whose childhood years coincided with the First World War and whose youth coincided with the War of Independence and the early periods of the Republic, reflected the painful consequences of the war, poverty, inequality and the transformations that took place in society with the Republic in his works. Indeed, Kutsal İsyan is one of the works of the period in which the author deals with the War of Independence with an anti-imperialist perspective. This study aims to examine the author's perspective on the National Struggle period by focusing on Hasan İzzettin Dinamo's work, Kutsal Isyan, and to reveal the ideological infrastructure that determined the construction of the work. In the thesis, first of all, the historical background of the events that led to the occupation of Anatolia, the period from the reign of Abdülaziz to the Armistice of Mudros, is discussed in terms of forming the basis of the study. Then, especially the process in which Anatolia was occupied, the social, political and military developments experienced in the period starting from the occupation of İzmir and ending with the declaration of the Republic of Turkey, are examined through the literary narrative that the author constructed with an anti-imperialist perspective. While the thesis examines how the events narrated in the work coincide with historical reality, it also questions how these events can be interpreted in line with Marxist critical theory. Therefore, it has been demonstrated that the National Struggle led by Mustafa Kemal Pasha was not only a struggle for national independence but also an anti-imperialist popular movement. The study also examines the people's self-defense through figures such as Yörük Ali, Demirci Mehmet Efe, Topal Osman, Sütçü İmam, Karayılan, Cudi Pasha, who took part in the Kutsal Isyan, the forms of organization of local resistance, and the people's taking the initiative when the central authority weakened. The narrative in the work is not only a testimony of the past, but also reveals class conflicts, resistance consciousness, and small-scale public solidarity, and socio-political solidarities between countries on a national scale. As a result, this study examines the Kutsal Isyan not only as an epic literary text that narrates the War of Independence, but rather as a reflection of the resistance of the Anatolian people in search of freedom, independence and equality for the dominance of the national will. In the Kutsal Isyan, the misery experienced by the peasant and working classes in particular is narrated together with their struggle against the occupation. The resistance of the people is at the forefront. Dinamo draws attention to the fact that the resistance is not only military but also a process of solidarity and organization that develops at the grassroots level. Mustafa Kemal is treated in the work as both a political leader and a figure who establishes contact with the people. During the War of Independence, internal enemies as well as external enemies were fought. In the work, psychological and strategic wars are waged against the occupying forces in addition to military wars. In addition, war is treated as a destruction that shakes not only physical but also moral and social structures. The work is shaped around the emphasis on complete independence.
Benzer Tezler
- Hasan İzzettin Dinamo'nun hayatı, sanatı, eserleri
Hasan Izzettin Dinamo's life, art, works
MEHMET ŞAH
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıHarran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT BİLGİ
- Hasan İzzettin Dinamo'nun eserlerinde Millî Mücadele ve Cumhuriyet
The National Struggle and the Republic in Hasan İzzettin Dinamo's literary works
EBRUNUR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜKSEL TOPALOĞLU
- Hasan İzzettin Dinamo'nun romanları üzerine bir inceleme: Roman-otobiyografi
A research on Hasan İzzettin Dinamo's novels: Novel-autobiography
EMİNE BİLGEHAN TÜRK
Doktora
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN ERBAY
- Hasan İzzettin Dinamo'nun romanlarında sosyal eleştiri
Social criticism in Hasan İzzettin Dinamo's novels
TUBA KAMÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELMA BAŞ
- Hasan İzzettin Dinamo'nun eserlerinde mitolojik unsurlar
Mythological elements in the works of Hasan İzzettin Dinamo
RABİA BAYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıHarran ÜniversitesiYeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KAYA