Dislipidemi tanılı statin tedavisi başlanan hastalarda Sağlık İnanç Modeline dayalı eğitim müdahalesinin ilaç uyumuna etkisi
The effect of Health Belief Model-based educational intervention on medication adherence in patients diagnosed with dyslipidemia and initiated on statin therapy
- Tez No: 837019
- Danışmanlar: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL, ÖĞR. GÖR. EDİZ YILDIRIM
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Hastalık, İlaç Uyumu, Dislipidemi, Sağlık İnanç Modeli, Antikolesteremik ajanlar, Kardiyovasküler hastalıklar, Tedaviye bağlılık ve uyum, Cardiovascular Disease, Medication Adherence, Dyslipidemia, Health Belief Model, Anticholesteremic agents, Cardiovascular diseases, Treatment adherence and compliance
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç Bu çalışmada Sağlık İnanç Modeli temel alınarak hazırlanan eğitimin dislipidemi tanılı statin tedavisi başlanmış ancak ´´en az son 6 aydır ilacınızı uygun doz ve sürede düzenli olarak kullanıyor musunuz?´´ sorusuna ´´düzenli kullanmıyorum´´ beyanı olan hastalarda ilaç uyumu üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem Araştırma verilen sağlık eğitiminin sonuçlarını ölçmeye yönelik randomize kontrollü deney olarak planlanmıştır. Araştırma Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı dislipidemi tanılı statin tedavisi başlanmış ancak son 6 ay içerisinde ilacı düzenli kullanmadığını beyan eden 45-65 yaş aralığındaki katılımcılar ile Nisan- Temmuz 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak“Sosyodemografik Veri Formu”, sağlık inançlarını belirlemeye yönelik“Kardiyovasküler Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Sağlık İnanç Modeli Ölçeği”ve“İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği”kullanılmıştır. Katılımcılar önceden hazırlanan bilgisayar programı üzerinden rastgele müdahale ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Müdahale grubuna Sağlık İnanç Modeli (SİM) temelli eğitim, kontrol grubuna ise standart bilgilendirme verilmiştir. Her iki gruba T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü internet sitesinden elde edilen kalp ve damar hastalıklarından korunmak ve inme konularıyla ilgili yazılı eğitim materyali (broşür) ve sözel bilgi verilmiştir. Müdahale grubuna ek olarak SİM temelli eğitim ve araştırmacı tarafından hazırlanan yazılı eğitim materyali (broşür) verilmiştir. Eğitim sonrası, müdahale ve kontrol grupları arasında ilaç uyumu davranışında bir farklılık olup olmadığı İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın verileri SPSS (StaticalPackage for SocialSciencefor Windows 24.0) programında değerlendirilmiştir. Bulgular Araştırmaya katılan 134 katılımcıların 67'si müdahale 67'si kontrol grubundadır. Sağlık İnanç Modeli temelli eğitim uygulamasından sonra İlaç uyumunu bildirim ölçeği toplam puanı müdahale grubunda ortalama 21,94±2,92, kontrol grubunda ortalama 19,1±2,34 olarak hesaplanmıştır ve müdahale grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Müdahale sonrası KVH'ye yönelik sağlık inanç modeli ölçeği algılanan ciddiyet, algılanan fayda ve öz yeterlilik bölümlerinde müdahale grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksekken (tümü için p<0,001) KVH ölçeği algılanan engeller bölümünde gruplar arasında anlamlı fark göstermemiştir (p=0,790). Sonuç Kardiyovasküler hastalık (KVH), dünya çapında en önemli morbidite ve mortalite sebebidir. Bu durumun önüne geçebilmek için en önemli strateji kardiyovasküler hastalıklarının gelişiminde önlenebilen (sigara içimi, dislipidemi, hipertansiyon, obezite vb.) risk faktörlerinin önüne geçebilmektir. Ne yazık ki, yapılmış olan birçok çalışmada kolesterol düşürücü ilaç (statin) tedavisi ve beslenme düzen değişikliğine uyum istenilen düzeyde değildir. Çalışmamızda kullandığımız SİM temelli eğitim statin tedavisine uyumu ciddi anlamda arttırmıştır. Ancak bu sonucu topluma genelleyebilmek adına ek çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Aim In this study, education based on the Health Belief Model was prepared to investigate its effect on medication adherence in patients diagnosed with dyslipidemia who had started statin treatment but were not taking the medication regularly. Method The research was planned as a randomized controlled trial to measure the results of the health education provided. The study was conducted between April and July 2023 with participants aged 45-65 who were registered in the Family Health Centers of Dokuz Eylül University and had been diagnosed with dyslipidemia and started statin treatment but reported not using the medication regularly within the last 6 months. Data collection tools included the“Sociodemographic Data Form,”the“Health Belief Model Scale for Cardiovascular Disease Prevention,”and the“Medication Adherence Reporting Scale.”Participants were randomly assigned to intervention and control groups through a computer program prepared in advance. The intervention group received education based on the Health Belief Model (HBM), while the control group received standard information. Both groups were given written educational material (brochure) and verbal information on preventing heart and vascular diseases and stroke obtained from the website of the Turkish Ministry of Health's General Directorate of Public Health. In addition to the intervention, the intervention group received HBM-based education and written educational material (brochure) prepared by the researcher. After the education, medication adherence behavior between the intervention and control groups was assessed using the Medication Adherence Reporting Scale. The data of the study were analyzed in SPSS (Statistical Package for Social Science for Windows 24.0) software. Findings Of the 134 participants in the study, 67 were in the intervention group and 67 were in the control group. After the implementation of education based on the Health Belief Model, the total score of the Medication Adherence Reporting Scale in the intervention group was calculated as an average of 21.94±2.92, while it was an average of 19.1±2.34 in the control group. The intervention group showed a significantly higher score (p<0.001). After the intervention, in the Health Belief Model scale for cardiovascular disease, the perceived seriousness, perceived benefits, and self-efficacy sections were statistically significantly higher in the intervention group (p<0.001 for all), while the barriers section of the cardiovascular disease scale did not show a significant difference between the groups (p=0.790). Conclusion Cardiovascular disease (CVD) is the most important cause of morbidity and mortality worldwide. To prevent this situation, the most important strategy is to prevent modifiable risk factors (smoking, dyslipidemia, hypertension, obesity, etc.) that contribute to the development of cardiovascular diseases. Unfortunately, in many studies, the adherence to cholesterollowering medication (statin) treatment and dietary changes is not at the desired level. The HBM-based education we used in our study significantly increased statin therapy adherence. However, further studies are needed to generalize this result to the community.
Benzer Tezler
- Atorvastatin tedavisinin diabetus mellitus tanılı hastalarda sistemik inflamatuar index üzerine etkisi
Effect of atorvastatin therapy on the systemic inflammatory index in patients with diabetus mellitus
ŞEYMA BÜŞRA MÜDERRİSOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN ÖZHAN AYDIN
- Ailesel hiperkolesterolemi tanılı çocuk hastalarda atorvastatin tedavisinin oksidatif stres parametreleri üzerine etkisi
The effect of atorvastatin treatment on oxidative stress parameters in pediatric patients diagnosed with familial hypercholesterolemia
YAĞMUR MEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN KÖSE
- Hiperlipoproteinemi tedavisinde diyet, lovastatin ve gemfibrozilin karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
F.CANSEL TÜRKAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1991
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıCumhuriyet ÜniversitesiDOÇ.DR. FÜSUN GÜLTEKİN
- Tip 2 diabetes mellituslu (NIIDDM) hastalarda dislipideminin araştırılması
Başlık çevirisi yok
YÜKSEL YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1994
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık BakanlığıDR. A. METİN CAMBAZOĞLU
- Hipertansif hastalarda koroner arter hastalığı risklerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
DİLEK AKSU