Sertifikalı yamaç paraşütü pilotlarında dürtüselliğin, heyecan arama davranışlarının belirlenmesi ve yamaç paraşütü kazaları ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining impulsivity and sensation seeking behaviors in certified paragliding pilots and their relationship with paragliding accidents
- Tez No: 864689
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ HAKAN GÜNDÜZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Hava ve Uzay Hekimliği, Air and Space Medicine
- Anahtar Kelimeler: Yamaç Paraşütü Kazaları, Yamaç Paraşütü Pilotları, Heyecan Arama Davranışı, Dürtüsellik, Paragliding Accidents, Paragliding Pilots, Sensation Seeking Behavior, Impulsivity
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Hava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, yamaç paraşütü (YP) pilotlarının sosyodemografik ve klinik özelliklerinin saptanması, dürtüsellik ve heyecan arama davranışlarının ortaya konması ve YP kazaları ile aralarındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel olarak yapılan çalışmamız, ülkemizde YP uçuşu faaliyetlerine katılan (YPP grubu) ve katılmayan (kontrol grubu) kişilerin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik özelliklerini, heyecan arama (Zuckerman Heyecan Arama Ölçeği-V) ve dürtüsel (Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11) kişilik özelliklerini sorgulayan sorulara ek olarak YPP grubuna YP uçuş bilgilerini ve YP kazası öykülerini de sorgulayan çevrimiçi bir anket uygulanmıştır. Bulgular: 165 kişiden oluşan lisanslı YPP grubu ve 140 kişiden oluşan kontrol grubunun katılımı ile çalışmamızda toplam 305 kişinin verileri değerlendirilmiştir. Yaş ortalamaları YPP grubunda 32,42 ± 9,6 ve kontrol grubunda 32,91 ± 9,8 olarak bulunmuştur. YPP grubunda %24,8 (n=41) kadın ve %75,2 (n=124) erkek YP pilotu bulunurken, kontrol grubunda ise %32,9 (n=46) kadın ve %67,1 (n=94) erkek katılımcı bulunmaktadır. Eğitim durumları incelendiğinde; YPP grubundaki pilotların %92,1'inin lise sonrası (üniversite ve lisansüstü) eğitim aldığı görülmüştür. YPP grubunda sigara içenlerin oranı %58,2 iken kontrol grubunda bu oran %43,6 olarak bulunmuştur (p<0,05). YPP grubunda alkol kullananların oranı %74,5 iken kontrol grubunda bu oran %60,7 olarak bulunmuştur (p<0,05). YPP grubundaki pilotların %7,9'unun psikiyatrik tedavi geçmişi olduğu görülürken bu oran kontrol grubunda %17,9'dur (p<0,05). YPP grubunun uçuş deneyimleri incelendiğinde %77'sinin tek başına uçuş yaptığı ve %38,2'sinin de 150'den fazla uçuş yaptığı görülmüştür. YP pilotlarının %94,5'inin sağlık raporuna sahip olduğu ve %40,6'sının THK Onaylı Kuruluşlardan eğitim aldığı görülmüştür. YP kazalarının çoğunun kalkış (%47,1) ve iniş (%39,7) esnasında meydana geldiği; en sık yerde sürüklenme (%34,9) ve eğimli araziye, ağaca, suya, çatıya, elektrik teline iniş (%18,1) nedeniyle meydana geldiği tespit edilmiştir. YP kazası öyküsü ile cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, intihar teşebbüsü geçmişi, branşı öğrenme yöntemi, toplam uçuş (sorti) sayısı ve uçuş sıklığı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (p>0,05). YP kazası öyküsü ile psikiyatrik tedavi geçmişi (p=0,013) arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Heyecan arama ve dürtüsellik özelliklerini incelediğimizde, YPP grubunun kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek puanlara sahip olduğu (p<0,05) görülmüştür. YP kazası geçiren ve geçirmeyen pilotlar arasında bu iki kişilik özelliği açısından anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0,05). Farklı sertifika seviyeleri arasında yaptığımız incelemelerde P2 sertifika sınıfının diğerlerine göre heyecan arayışı ve dürtüsellik puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür (SSS-V Toplam=22,33 ± 5,5, BIS-11 Toplam=65,88 ± 12,4). YPP ile kontrol grubu arasında yaptığımız korelasyon analizlerinin sonuçlarına göre; 'Dikkatte Dürtüsellik', 'Motor Dürtüsellik' ve 'Plan Yapamama' ile heyecan arama eğilimi arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). 'Heyecan ve Macera Arama alt boyutu ile dürtüsellik düzeyi arasındaki ilişkiye baktığımızda sadece YP pilotları için anlamlı (p<0,05) bir ilişki olduğu görülmüştür. 'Deneyim Arama', 'Kısıtlanmama' ve 'Can Sıkıntısına Tahammülsüzlük' alt boyutları ile dürtüsellik düzeyi arasındaki ilişkiye baktığımızda ise her iki grupta da anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızdaki YPP grubunun heyecan arama ve dürtüsellik düzeylerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğunu tespit ettik. Bu bize YP pilotlarının kazalara daha yatkın olabileceğini göstermektedir. Araştırmamız, YP pilotlarının heyecan arayışı ve dürtüsellik düzeylerinin kazalarla ve pilotların uçuş alışkanlıklarıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Heyecan arama eğilimi yüksek olan pilotlar, risk almaya daha istekli ve tehlikeli koşullarda uçmaya daha yatkın olabilirler. Dürtüsellik düzeyi yüksek olan pilotlar, uçuş sırasında dikkat eksikliği yaşayabilir ve kazalara yol açabilecek hatalara daha yatkın olabilirler. YP pilotlarının psikolojik ve davranışsal özelliklerinin uçuş güvenliğinde önemli rol oynayabileceği görülmektedir. Bu nedenle YP pilotlarının riskli davranışlarına ilişkin farkındalıklarının arttırılması ve bu davranışlarını kontrol altına alabilmeleri önemlidir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to identify the sociodemographic and clinical characteristics of paragliding (PG) pilots, reveal their impulsivity and sensation-seeking behaviors and examine the relationship between these behaviors and PG accidents. Materials and Methods: Our cross-sectional study was conducted with the participation of individuals who engage in PG flying activities (PG pilots group) and those who do not (control group) in our country. An online survey was administered to participants to inquire about their sociodemographic characteristics, sensation-seeking (Zuckerman Sensation Seeking Scale-V) and impulsivity (Barratt Impulsiveness Scale-11) personality traits, in addition to PG flying information and PG accident histories for the PG pilots group. Results: Data from 165 licensed PG pilots individuals and 140 control group individuals were evaluated, totaling 305 participants. The mean age was 32,42 ± 9,6 in the PG pilots group and 32,91 ± 9,8 in the control group. The PG pilots group consisted of 24,8% (n=41) women and 75,2% (n=124) men, while the control group had 32,9% (n=46) women and 67,1% (n=94) men. It was found that 92,1% of pilots in the PG pilots group had post-secondary (university and postgraduate) education. The proportion of smokers was 58,2% in the PG pilots group compared to 43,6% in the control group (p<0,05) and alcohol consumption was 74,5% in the PG pilots group versus 60,7% in the control group (p<0,05). 7,9% of pilots in the PG pilots group had a history of psychiatric treatment, compared to 17,9% in the control group (p<0,05). When examining the flight experiences of the PG pilots group, 77% had flown solo and 38,2% had completed more than 150 flights. 94,5% of PG pilots had a health certificate and 40,6% had received training from Turkish Aeronautical Association Approved Institutions. Most PG accidents occurred during takeoff (47,1%) and landing (39,7%), with the most common causes being dragging on the ground (34,9%) and crashing into sloped terrain, trees, water, roofs or power lines (18,1%). No significant relationship was found between having a PG accident history and gender, age, marital status, educational level, suicide attempt history, learning method of the branch, total flight (sortie) number and frequency of flights (p>0,05). A significant relationship was found between PG accident history and psychiatric treatment history (p=0,013). In terms of sensation-seeking and impulsivity traits, the PG pilots group had significantly higher scores than the control group (p<0,05). No significant difference was found between pilots who had and had not experienced PG accidents regarding these two personality traits (p>0,05). Among different certificate levels, the P2 certificate class had higher sensation-seeking and impulsivity scores (SSS-V Total=22,33 ± 5,5, BIS-11 Total=65,88 ± 12,4). Correlation analyses between the PG pilots and control groups revealed significant relationships between 'Attentional Impulsiveness', 'Motor Impulsiveness', 'Non-planning' and the tendency for sensation seeking (p<0,05). A significant relationship was found only among PG pilots between the 'Thrill and Adventure Seeking' subdimension and impulsivity level (p<0,05). 'Experience Seeking', 'Disinhibition', and 'Boredom Susceptibility' subdimensions showed a significant relationship with impulsivity level in both groups (p<0,05). Conclusion: Our study found that the PG pilots group had higher levels of sensation-seeking and impulsivity compared to the control group, indicating that PG pilots may be more prone to accidents. Our research demonstrates that the sensation-seeking and impulsivity levels of PG pilots are related to accidents and pilots' flying habits. Pilots with high sensation-seeking tendencies may be more willing to take risks and more prone to flying under dangerous conditions. Pilots with high levels of impulsivity may experience attention deficits during flight, making them more susceptible to mistakes that could lead to accidents. The psychological and behavioral characteristics of PG pilots can play a significant role in flight safety. Therefore, it is important to increase awareness of risky behaviors among PG pilots and to help them control these behaviors.
Benzer Tezler
- Yamaç paraşütü pilotlarının serbest zaman ilgilenimi ile etkinlik doyumu arasındakı ilişkide rekreasyonel akış deneyiminin aracılık rolü
The mediating role of recreational flow experience in the relationship between paragliding pilots' leisure involvement and event satisfaction
HAMİT ŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiRekreasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ ALPER GÜNGÖRMÜŞ
- Bir alternatif turizm türü olarak yamaç paraşütü: Uçmakdere üzerine bir çalışma
Paragliding as a form of alternative torism: A study on Uçmakdere
BERKAN TUBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiYönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN AHMET MENTEŞ
- Türkiye'de yamaç paraşütçüleri“problemleri ve beklentileri”
Problems and expectations of paragliders in Turkey
YASEMİN KARADEMİR
- Organik tarım alanlarının uzaktan algılama ile fizyoğrafik özelliklerinin belirlenmesi ve çevre arazilerle ilişkilendirilmesi
Determination of physiographic characteristics of organic farming areas by remote sensing and linking with environmental lands
SERDEN EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatAkdeniz ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA ALTUNBAŞ
- Derna kentindeki vadi ve yamaçların sürdürülebilir mimari ve peyzaj tasarımı
Sustainable architecture and landscape design of the valleys and slopes in the city of Derna
HAFITH MOHAMMED SULAYMAN ALMANSOURI
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkKastamonu ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÇETİN