A cross-temporal analysis of intralingual translation: The case of Hüseyin Rahmi Gürpinar's works in Türkiye
Diliçi çeviriye tarihsel bağlamda bir bakış: Hüseyin Rahmi Gürpınar eserlerinin Türkçe diliçi çevirileri
- Tez No: 869755
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ERKAZANCI DURMUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Türkçe çeviri, Çeviri bilim, Turkish translation, Science of translation
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Türkiye'nin siyasi ve sekülerleşme yörüngelerini dikkate alarak, ülkenin değişen dil politikalarını diliçi çeviri söylemleriyle ilişkilendirmektedir. Bu tez, diliçi çevirilerin Türk dilinin ve söyleminin evriminde oynadığı rolü ve işlevi, sekülerleştirme, kültürel belleğin inşası ve dilsel misafirperverliğin sağlanması kavramları çerçevesinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, mevcut çalışmada Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Harf Devrimi öncesinde kaleme aldığı Gulyabani, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç ve Efsuncu Baba romanları ile Cumhuriyet döneminde yapılan diliçi çevirileri zamanlararası bir analize tabi tutulmaktadır. Söylemin tarihsel olarak inşa edilmiş olduğunu ortaya koyan bu çalışma, kuramsal çerçeve olarak Ruth Wodak tarafından geliştirilen Söylem Tarihsel Yaklaşımı'nı kullanmaktadır. Farklı tarihsel evrelerde yapılan çeşitli diliçi çevirilerde bulunan tutarlı söylem kalıpları, yapıldıkları dönemin ideolojik yaklaşımını yansıtmaktadır. Sonuç olarak, zamanlararası diliçi çevirilerin Türk çeviri tarihi çerçevesinde yeniden kavramsallaştırılmasıyla, Osmanlı Türkçesi üzerine kurulan söylemin Cumhuriyet dönemi boyunca üretim dönemlerinin hakim ideolojilerine uygun olarak yeniden inşa edildiğini göstermektedir. 'Dil modernleşmesi' kavramının kaynak metnin söylemini sekülerleştiren ve modernleştiren ve zamanın kültürel, sosyal, siyasi ve tarihi ruhunu gösteren diliçi çevirilerin kapsamını yakalamakta yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla diliçi çeviri araştırmalarının Türkiye Cumhuriyeti'nin Osmanlı geçmişiyle çok yönlü ilişkisini ve kademeli sekülerleşme ve modernleşme yörüngesini aydınlattığı ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
This study links the shifting language policies in Türkiye to the discourses of intralingual translations, taking into account the political and secularisation trajectory of the country. The thesis seeks to demonstrate the role and function of intralingual translations played in the evolution of the Turkish language and discourse within the framework of the establishment of (de)secularisation, the construction of cultural memory, and the achievement of linguistic hospitality. To accomplish its aims, the present study carries out a cross-temporal analysis of Hüseyin Rahmi Gürpınar's three novels Gulyabani, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç and Efsuncu Baba written before the Turkish language reform and their intralingual translations conducted by various private publishing houses throughout the Republican history. Seeing discourse as a historically constructed entity, the present study employs Discourse Historical Approach devised by Ruth Wodak (2001) to conduct a cross-temporal analysis of the intralingual translations of Gürpınar's novels. The discourse patterns detected in various intralingual translations reflect the ideological positioning of the time period in which they were created. In conclusion, the reconceptualisation of intralingual translations conducted across different time periods within the framework of Turkish translation history demonstrates that the discourse on Ottoman Turkish is reconstructed based on the prevailing ideologies of the respective production periods during the Republican era. It is revealed that the notion of 'language modernisation' remains inadequate to fully encompass the extent of these intralingual translations, as they both secularise and modernise the discourse of the source text and demonstrate cultural, social, political and historical zeitgeist. Therefore, research on intralingual translations sheds light on the multifaceted relationship between the Republic of Türkiye and its Ottoman past, as well as its gradual trajectory towards secularisation and modernisation.
Benzer Tezler
- A comparative analysis of LSTM and lıghtgbm models in short-term electricity load forecasting: a case study from türkiye
Kısa dönemli yük tahmininde LSTM ve lightgbm modellerinin karşılaştırmalı analizi: Türkiye'den bir vaka çalışması
MUHAMMET FURKAN BAYSAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiEnerji Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA BERKER YURTSEVEN
- Keratokonus hastalarında hızlandırılmış protokol ile cross-linking uygulaması öncesi ve sonrası optik koherens tomografi-anjiyografi(OKT-A) bulgularının değerlendirilmesi
Evaluati̇on of opti̇cal coherence tomography-angiography(OCT-A) findings before and after cross-linking application with accelerated protocol in keratoconus patients
ERHAN KANAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Göz HastalıklarıGaziantep ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER METE
- Kıyıya dik katı madde taşınımının zamansal değişimi
Temporal variation of cross-shore sediment transport
MURAT KANKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
İnşaat MühendisliğiKaradeniz Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ÖMER YÜKSEK
- Büyük Menderes akarsuyu bazı su kalitesi parametrelerinin zaman ve mekan boyutundaki değişiminin istatistiksel analizi
Statistical analysis of spatial and temporal variation of some water quality parameters in Büyük Menderes river
ERCAN YEŞİLIRMAK
- Uzaktan algılama verileri kullanılarak kuraklık olaylarının alansal, zamansal ve frekans analizleri: Ege bölgesi örneği
Spatio-temporal and frequency analysis of drought events via remote sensing data: Case study of Aegean region
SEMRA KOCAASLAN KARAMZADEH
Doktora
Türkçe
2022
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEBİYE MUSAOĞLU