The Medieval Byzantine religious buildings at Trebizond (Trabzon): Promotion of local awareness and conservation through interpretation and presentation
Trabzon'daki Orta Çağ Bizans dini yapıları: Yorum ve sunum yoluyla yerel bilincin arttırılması ve korumanın teşvik edilmesi
- Tez No: 870540
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UFUK SERİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Mirası Koruma Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
4. yüzyıldan 15. yüzyıla kadar (330-1453) varlığını sürdüren Bizans İmparatorluğu, tarihte önemli bir dönemi kapsamış ve Türkiye'nin de içinde bulunduğu topraklara zengin bir kültürel miras bırakmıştır. Ancak, tarihi ve kültürel önemine rağmen, Türkiye'de Bizans'a yönelik tutum genellikle korumada isteksizlik ve yanlış anlamalarla şekillenmiştir. Selçuklu ve Osmanlı mirası siyasi otoriteler tarafından vurgulanırken, Bizans tarihi ve kültürü uzun süre ihmal edilmiş ve olumsuz çağrışımlar kazanmıştır. Bu durum, halk arasında Bizans mirasına ilişkin farkındalık ve anlayış eksikliğine ve dolayısıyla yetersiz koruma uygulamalarına yol açmıştır. Bu araştırma, Bizans'ın yeniden yorumlanmasını ve sunulmasını önererek, dönemin değerlerini vurgulamayı ve Bizans'ı ortak kültürel mirasın bir parçası olarak halka sunmayı amaçlamaktadır. Tez, Trabzon örneği üzerinden Bizans mirasını yorumlama, sunma ve günümüz koşullarına entegre etme yollarını, bütüncül bir yaklaşımla dini yapılara (kiliseler, şapeller ve manastırlar) odaklanarak analiz edecektir. Bizans mirasına yönelik yerel bilgi ve tutumları değerlendirmek için kentte yapılandırılmış yüz yüze görüşmeler ve sosyal anketler yapılacaktır. Kentte Bizans dönemine ait eserler sağlam ve işlevsel kalsa da bunların zengin tarihsel bağlamı pek çok kullanıcı tarafından bilinmemektedir. Bu durum, şu anda cami, müze ya da her ikisi olarak kullanılan dönüştürülmüş kiliseler söz konusu olduğunda daha da belirgindir. Trabzon şehir merkezinde, Orta çağ Bizans döneminden kalan on iki dini yapıdan dokuzu Osmanlı ve Türk yönetimi altında camiye dönüştürülmüştür. Ayasofya ve Kızlar Manastırı dışında, bu anıtların tarihi yerel halk tarafından bilinmemektedir. Bu nedenle, şehirde yerel farkındalığın artırılması ve Orta Çağ Bizans mirasının korunması gerekmektedir. Bu önermeden hareketle tez, Trabzon'daki Bizans kültürel mirasının sunduğu değerleri ve fırsatları ve bu mirasın korunmasına yönelik tehditleri araştıracak ve yerel farkındalığı artırmak ve Bizans'ın daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla daha etkili bir yorumlama ve sunum için öneriler sunacaktır. Çalışılan dini yapıları yaşayan miras olarak değerlendirilerek, oluşturulacak strateji ve önerileriler, anıtların fiziksel koşullarının değerlendirilmesine ve sosyal anket çalışmasının sonuçlarına dayanacaktır. Bu bağlamda, öneriler insan merkezli yaklaşımlara uygun olarak geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The Byzantine Empire, which persisted from the 4th to 15th centuries (330-1453), encompassed a significant period in history and bequeathed a rich cultural heritage across its territories, including Türkiye. However, despite its historical and cultural importance, the attitude towards Byzantium in Türkiye is often marked by reluctance and misconceptions. The Seljuk and Ottoman heritages were emphasised by the political authorities, while Byzantine history and culture have long been neglected and acquired negative connotations. This has led to a lack of awareness and understanding of Byzantine heritage among the public and, consequently, inadequate conservation practices. This research aims to address this challenge by proposing a reinterpretation and presentation of Byzantium by highlighting its values and presenting it to the public as a part of a common cultural heritage. The thesis will analyse the ways to interpret, present and integrate Byzantine heritage into contemporary circumstances through the selected case study of Trebizond (Trabzon) with a holistic approach by focusing on the religious buildings (churches, chapels and monasteries). Structured face-to-face interviews and social surveys will be conducted in the city to assess the local knowledge and attitudes towards Byzantine heritage. Although the vestiges of the Byzantine period remain intact and functional in the city, their rich historical context is largely unknown to many of its users. This situation is even more evident in the case of the converted churches, which are now being used as mosques, museums or successively both. In the city centre of Trebizond, nine out of twelve remaining religious buildings from the Medieval Byzantine period were converted into mosques under Ottoman and Turkish rule. With the exceptions of the Hagia Sophia and Girls Monastery (Kızlar Manastırı), the history of these monuments is unknown to the locals. Thus, promoting local awareness and conservation of the Medieval Byzantine heritage in the city is required. With this premise, the thesis will investigate the values and opportunities offered by the Byzantine cultural heritage in Trebizond and the threats to its conservation, and it will offer proposals for a more effective interpretation and presentation so as to foster local awareness and provide a better understanding of Byzantium. Considering the studied religious buildings as living heritage, the suggested strategies and proposals will be based on the evaluation of the monuments' physical conditions and the social survey's outcomes. Therefore, the proposals were developed in accordance with the people-centred approaches.
Benzer Tezler
- Orta Bizans mimarisinde kornişin muhtemel yapısal katkılarının incelenmesi üzerine bir öneri
A proposal on the examinatıon of the probable structural contributions of the cornice in Middle Byzantine architecture
İLKNUR ÇELEBİ
- Mostar Ceyvan Kethüda Hamamı restorasyon projesi
The Restoration project for Ceyvan Kethuda bath in Mostar
T. SENİHA KOÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZEYNEP AHUNBAY
- Monuments of the classical past into archaeological ruins: stadia and gymnasia in asia minor from late antiquity up to modern times
Klasik geçmişin anıtlarından arkeolojik kalıntılara: geç antikite'den günümüze küçük asya'da stadia ve gymnasia
BAŞAK KALFA
- Metin Ahunbay arşivleri ışığında Binbirkilise – Değle'de (Karaman) Orta Çağ yerleşimi ve mimarisi
Binbirkilise-Değle settlement in the light of Metin Ahunbay's survey data
GÖZDE DEMİR MERZİ
Doktora
Türkçe
2026
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT TURGUT SANER
- Tarihsel kentlerin gelişiminde yapılaşma ölçütlerinin İstanbul-Galata örneğinde irdelenmesi
Başlık çevirisi yok
ELA AKYOL
