İstanbul'daki kadın veli türbeleri (Ana Meryem, Çifte Sultanlar, Hafize Ana, Helvacı Ana, Lohusa Hatun, Sıdıka Hatun)
The woman saint tombs in Istanbul (Ana Meryem, Çifte Sultanlar, Hafize Ana, Helvacı Ana, Lohusa Hatun, Sıdıka Hatun)
- Tez No: 871340
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA AKSÜT ÇOBANOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Türk Dili ve Edebiyatı, Folklore, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Halk dini, Halk inançları, Türk folkloru, Türk halk edebiyatı, Folk religion, Public beliefs, Turkish folklore, Turkish public literature
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türbe, yatır gibi kutsal mekânlar ve bu kutsal mekânlarda yatan velilerle ilgili, çeşitli disiplinlerde pek çok çalışma kaleme alınmıştır. Yapılan bu çalışmalara bakıldığında genellikle erkek velilerin ve onlara ait türbelerin ele alındığı görülmekte; kadın velilerin ve kadın veli türbelerinin arka planda kaldığı gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın konusunu İstanbul'daki kadın veli türbeleri oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında İstanbul'un çeşitli bölgelerinde bulunan altı adet kadın veli türbesi ele alınmıştır: Ana Meryem Türbesi (Esenler), Çifte Sultanlar Türbesi (Fatih), Hafize Ana Türbesi (Kadıköy), Helvacı Ana Türbesi (Beyoğlu), Lohusa Hatun Türbesi (Beyoğlu), Sıdıka Hatun Türbesi (Fatih). Çalışmada yarı yapılandırılmış mülakat ve gözlem yöntemleri kullanılmıştır. Alan araştırmalarında 90 kişiyle yüz yüze görüşülmüş, çalışmada kullanılan veriler bu şekilde elde edilmiştir. Çalışmanın sonucunda bu türbelere kadınlar kadar erkeklerin de ilgi gösterdikleri, türbelerde icra edilen ritüellere erkeklerin de katıldıkları gözlemlenmiştir. Türbe ziyaretçilerinin, özellikle erkek ziyaretçilerin, kadın velilerin erkek velilere oranla daha şefkatli, daha merhametli olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Bu türbelere dair anlatılarda sıklıkla rüya motifine rastlanmıştır. Türbelerin yerinin rüya aracılığıyla tespit edildiği, ziyaretçilerin de rüya aracılığıyla türbelere çağırıldığı kaynak kişiler tarafından ifade edilmiştir. Ayrıca ele alınan her türbede en az bir kaynak kişi, söz konusu türbenin yurtdışından ziyaretçilerinin olduğunu belirtmiş; bu ifadeyi türbede yatan velinin güvenilirliğini arttırmak adına öne sürmüştür. Sonuç olarak, kimi zaman kutsalın üretildiği, kimi zaman ayinsel senaryoların ve mitolojik dışavurumların yaşandığı bu kadın veli türbelerinin, İstanbul halkının dinî yaşantısına renk kattığı saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
Tombs and shrines of saints, as well as the holy figures buried in these sacred sites, have been the subject of numerous studies across various disciplines. A review of these studies reveals that male saints and their tombs are predominantly discussed, while female saints and their tombs remain in the background. The focus of this study is the tombs of female saints in Istanbul. Six tombs of female saints located in various regions of Istanbul are examined: Ana Meryem Tomb (Esenler), Çifte Sultanlar Tomb (Fatih), Hafize Ana Tomb (Kadıköy), Helvacı Ana Tomb (Beyoğlu), Lohusa Hatun Tomb (Beyoğlu) and Sıdıka Hatun Tomb (Fatih). The study employs semi-structured interviews and observation methods. In the field research, face-to-face interviews were conducted with 90 individuals, and the data used in the study were obtained in this manner. The study found that these tombs attract interest from both men and women, and that men also participate in the rituals performed at these sites. It was observed that male visitors, in particular, perceive female saints as more compassionate and merciful compared to male saints. Narratives about these tombs frequently include motifs of dreams. Informants mentioned that the locations of the tombs were discovered through dreams and that visitors are often called to the tombs through dreams. Additionally, for each tomb discussed, at least one informant noted that the tomb had visitors from abroad, a claim made to enhance the credibility of the saint buried there. In conclusion, these tombs of female saints, sometimes seen as sites where the sacred is produced, sometimes as places where ritualistic scenarios and mythological expressions occur, add a significant and colorful dimension to the religious life of the people of Istanbul.
Benzer Tezler
- Kısmet-i Askeriye sicillerine göre İstanbul'da imamların okuryazarlığı (1750-1800)
Literacy of imams in Istanbul: According to Kısmet-i Askeriye registers (1750-1800)
BEYZANUR ALTINDİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TarihAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE MEMİŞ
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ
- Okuma-yazma kurslarının etkililiğinin değerlendirilmesi
The evaluation of the effectivenes of the reading and writing courses
ÖZLEM TAMCAN GÖÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEFER ADA
- Bağlama çalıp söyleyen kadınların müzik performansının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
Analysing the music performance of baglama-playing female singers in terms of gender
SEVAL EROĞLU
Doktora
Türkçe
2018
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Mercimeğin gastronomik önemi
Gastronomic importance of lentils
ELİF SELİME ÜLGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİstanbul Okan ÜniversitesiGastronomi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY GÖK