Geleneksel ekolojik bilgi bağlamında Kozan yörükleri
Kozan yoruks in the context of traditional ecological knowledge
- Tez No: 874139
- Danışmanlar: DOÇ. DR. UĞUR DURMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Halk Bilimi (Folklor), Turkish Language and Literature, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Geleneksel Ekolojik Bilgi, Pastoral Toplumlar, Kozan Yörükleri, Traditional Ecological Knowledge, Pastoral Societies, Kozan Nomads
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anadolu'da hayvanlarıyla beraber mevsimlere göre göç eden topluluklara Yörük adı verilmiştir. Doğada konargöçer olarak yaşayan Yörükler doğayı ve doğaya ait unsurları iyi tanırlar. Yörüklerin doğayla ilgili bilgi birikimleri kısa bir zaman diliminin değil yüzyıllar içerisinde oluşan bir deneyimin ürünüdür. Zaman içerisinde doğayla kurulan yakın ilişkinin sonucunda geleneksel ekolojik bilgi oluşmuştur. Geleneksel ekolojik bilgiyi nesiller boyunca yaşatan ve koruyan topluluklardan birisi de Yörüklerdir. Çünkü Yörükler kültürlerini korumanın ve yaşatmanın doğayla kurdukları uyumlu ilişkiyle mümkün olacağının bilincindedirler. Ancak günümüzde Yörüklerin birçoğunun yerleşik hayata geçmeye başlamasıyla geleneksel ekolojik bilginin aktarımında çeşitli sorunlar baş göstermiştir. Kozan Yörükleri Anadolu'da hala varlığını devam ettiren son tam pastoral topluluklardandır. Kozan Yörükleri geleneksel ekolojik bilgiyi kullanarak günlük yaşamlarını düzenlemektedirler. Ancak çeşitli nedenlerle yerleşik yaşama geçen aile sayılarının artması ve konargöçer yaşamın çözülmesiyle birlikte geleneksel ekolojik bilgi yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Kozan Yörüklerinin doğal çevreyle ilgili edindikleri geleneksel ekolojik bilginin kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada Kozan Yörüklerinin çevre ve kültür uyumu irdelenerek hayvancılık, halk hekimliği, halk hukuku, göçerlik-yerleşim yeri ve mimari, günlük yaşamda geleneksel ekolojik bilgi bağlamında beslenme, halk sanatı, halk meteorolojisi, doğaya karşı bakış açısı gibi alanlar geleneksel ekolojik bilgi bağlamında incelenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla saha çalışması yapılarak gözlem ve görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır.
Özet (Çeviri)
The communities that migrated seasonally with their animals in Anatolia were called Yörük. Yoruks, who live as nomads in nature, know nature and its elements well. The nomads' knowledge about nature is the product of an experience accumulated over centuries, not a short period of time. Traditional ecological knowledge has been formed as a result of the close relationship established with nature over time. One of the communities that keep traditional ecological knowledge alive and preserve it for generations is the Yoruks. Because Yoruks are aware that preserving and keeping their culture alive is possible with the harmonious relationship they establish with nature. However, today, as many Yoruks have started to settle down, various problems have arisen in the transfer of traditional ecological knowledge. Kozan Yoruks are one of the last fully pastoral communities still existing in Anatolia. Kozan Yoruks organize their daily lives using traditional ecological knowledge. However, with the increase in the number of families switching to settled life for various reasons and the dissolution of nomadic life, traditional ecological knowledge has faced the danger of extinction. It is aimed to record the traditional ecological knowledge acquired by Kozan Yoruks about the natural environment and transfer it to future generations. In this study, it is aimed to examine the environmental and cultural harmony of Kozan Yoruks and examine areas such as animal husbandry, folk medicine, folk law, nomadism-settlement and architecture, nutrition in the context of traditional ecological knowledge in daily life, folk art, folk meteorology, perspective on nature in the context of traditional ecological knowledge. For this purpose, field work was carried out and observation and interview techniques were used.
Benzer Tezler
- Evaluating the potential of citizen-science biodiversity data for assessing ecological restoration opportunities in Istanbul's groves and urban forests
İstanbul'un korulari ve kent ormanlarinda ekoloji̇k restorasyon firsatlarini değerlendi̇rmek i̇çi̇n vatandaş-bi̇li̇mi̇ bi̇yoçeşi̇tli̇li̇k veri̇leri̇ni̇n potansi̇yeli̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇
SALİHA AKKAYÜZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Biyolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH ÇORAMAN
- How to understand sovereignty through the prism of cosmopolitan morality
Kozmopolitan ahlak yansımasında egemenliği nasıl anlamalı
YAĞIZ KAĞAN SARIKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiSiyaset Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. GÜRCAN KOÇAN
- Trabzon'daki geleneksel oyuncakların halkbilimi açısından incelenmesi
An examination of traditional toys of Trabzon from the point of folklore
FATMAGÜL AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Hacettepe ÜniversitesiTürk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞİRİN YILMAZ
- Tarihsel süreçte mimari yapı malzemelerinin değişimi ve teknolojik gelişimi
Change and technological development of architectural building materials in historical period
ŞEHMUZ BEKE
- Geleneksel ekolojik bilgi bağlamında halk hekimliği (Zonguldak/Kozlu örneği)
Folk medicine in the context of traditional ecological knowledge Zonguldak/Kozlu example)
CANER KARABULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR DENİZ ÖZDEMİR