Türkçede ünlülerarası konumda gırtlaksıl /h/ ünsüzünün sesbilimsel görünümleri
Acoustic prospects of Turkish glottal consonant /h/ in intervocalic position
- Tez No: 876424
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İPEK PINAR UZUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dilbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya dillerinde üçboyutluluk açısından farklı biçimlerde tanımlanan /h/ ünsüzü, uluslararası alanyazında (Chomsky ve Halle, 1968; Lieberman, 1977; Roach, 1983) içses konumunda genellikle zayıf, yitirilebilir ve bazı durumlarda yarı ünlüleşen bir ses olarak tanımlanırken Türkçe alanyazında (Selen, 1979; Aksan, 1980; Ergenç ve Uzun, 2020) gırtlaksıl, sürtünücü ve ötümsüz ünsüz olarak bilinmektedir. Türkçe alanyazına katkıda bulunan sınırlı sayıdaki uygulamalı araştırmalar (Mielke, 2002; Ertan, 2013) /h/ ünsüzün betimlenmesinde önemli veriler sunuyor olmasına karşın, araştırma örneklemi ve akustik sesbilgisel betimlemeler açısından geniş deney deseni ve örneklem grubuyla akustik sesbilgisel çözümlemeler yapılması gerektiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışmada /h/ ünsüzünün Türkçedeki ünlülerin devinimsel, yükseklik ve yuvarlaklaşması tabanında üçboyutluluk yönünden ünlülerarası konumda üretim düzeyinde akustik sesbilgisel betimlenmesi amaçlanmıştır. Ünlülerarası konumda üretilen iki ve üç seslemli sözcükler, /h/ ünsüzü ile birlikte ünlülerarası konumda bulunan her bir ünlünün normalize edilmiş ortalama, en düşük ve en yüksek F1, F2, F3 ve F2_3 ve en yüksek hız değerleri üzerinden hamveri analizleri gerçekleştirilmiştir. Güncel akustik sesbilgisel çözümleme teknikleri ve geniş veri setiyle ünlülerarası konumda normalize formant ve hız değerleri üzerinden incelenen veriler, /h/ ünsüzünün içinde bulunduğu sesdizimine göre öncülündeki ve ardılındaki ünlünün devinim ve yükseklik özelliklerinden kısmen etkilendiği ve alanyazını destekler veriler sunduğu gözlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The consonant /h/, which is described in different ways in terms of three-dimensionality in world languages, is defined as a weak, deletable, and semi-vowel sound in word medial position (Chomsky and Halle, 1968; Lieberman, 1977; Roach, 1983), while it is known as glottal, fricative and voiceless consonant in Turkish literature (Selen, 1979; Accent, 1980; Ergenç and Uzun, 2020). A limited number of applied studies (Mielke, 2002; Ertan, 2013), provides important knowledge on description of consonant /h/ into Turkish literature; nonetheless it is thought that acoustic phonetic analyses should be made with a large experimental design and sample group in terms of research sample and acoustic phonetic descriptions. In this regard, it is aimed in this study to describe the consonant /h/ in acoustic phonetic context through production of Turkish vowels in intervocalic position regarding backness, height and rounding features of the vowels. The raw data analysis of disyllable and trisyllable words was performed on normalized mean, minimum and maximum F1, F2, F3, F2_3 and maximum velocity values of each vowel in intervocalic position with consonant /h/. It has been observed that the data which is examined through normalized formant and velocity values in intervocalic position by way of actual acoustic phonetic analysis techniques and a large data set, are relatively affected by backness and height characteristics of preceding and following vowel relating to phonological position of the consonant /h/, and provided knowledge supporting the literature.
Benzer Tezler
- 2-6 yaşlarındaki kekemelik problemi olan ve olmayan çocukların artikülasyon özelliklerinin karşılaştırılması
A comparison of articulatory characteristics of 2-6 year old stuttering and non stuttering children
F. FİGEN GÜLERYÜZ
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ
- Özbek ve Uygur Türkçe`lerinde isim
Nouns in Uzbek and Uigur Turkish
HİKMET KORAŞ
Doktora
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCER GÜLENSOY
- Doğu Türkistan Uygur ağızları
Eastern Turkestan Uygur accents
ERKİN EMET
Doktora
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF.DR. F. SEMA BARUTCU ÖZÖNDER
- Almanya'daki iki dilli Türk çocuklarının konuşmalarına Almancanın etkisi: Geesthacht örneği
The effect of German on the speech of bilingual Turkish Children in Germany: The example of geesthacht
YASEMİN TEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRULLAH KAHYA
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE GENÇ