Hayretü'l-Ebrâr'da fiilimsiler ve işlevleri
Gerunds and their functions in Hayretu'l-Ebrâr
- Tez No: 877419
- Danışmanlar: PROF. DR. VAHİT TÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Hayretü'l-Ebrâr, Ali Şîr Nevâyî, Fiilimsiler, İşlev, Hayretü'l-Ebrâr, Ali Şîr Nevâyî, Verb Forms, Suffix, Function
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ali Şîr Nevāyî tarafından yazılan, Hamse'sinin ilk mesnevisi olan Hayretü'l-Ebrâr, Nizâmî'nin Farsça kaleme almış olduğu Mahzenü'l-Esrâr'ına karşılık Türkçe bir nazire olmakla birlikte dönemin dil özelliklerini yansıtması dolayısıyla Çağatay Türkçesine ait son derece önemli bir eserdir. Çalışmamızın amacı Hayretü'l-Ebrâr'da bulunan Türkçenin ifade gücünü geliştiren fiilimsileri tespit etmek ve metinden taradığımız beyitlerden hareketle fiilimsilerin işlevlerini belirlemektir. Araştırmamız Vahit Türk ve Şaban Doğan tarafından Süleymaniye Kütüphanesi Fatih 3755/1 arşiv numaralı nüsha esas alınarak günümüz Türkçesine aktarılmış olan Hayretü'l-Ebrar mesnevisindeki fiilimsilerin işlevleriyle ilgilidir. Çalışmamızın sonucunda fiilimsiler adı altında incelenmesi gereken isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerine, her bir fiilimsi ekinin yapı ve görevlerine dikkat çekilmiştir. Fiilimsi ekleri hakkında yapılan detaylı araştırma ve inceleme sonucunda ise Çağatay Türkçesi döneminde kullanılan isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil eklerinin farklı anlam ve işlevleri ortaya konularak Türk dili araştırmalarına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Written by Ali Şîr Nevai, the first mesnevi of his Khamsa, Hayretü'l Ebrar, is a Turkish response in kind to Nizami's“Mahzenü'l Esrar,”written in Persian. However, reflecting the linguistic characteristics of the period, it is an extremely important work belonging to Chagatai Turkish. The aim of our study is to identify the verb forms that enhance the expressive power of Turkish in Hayretü'l-Ebrâr and determine the functions of verbs based on the verses we have scanned from the text. Our research focuses on the functions of verb forms in the Hayretü'l-Ebrâr mesnevi, taking as a basis the version translated into contemporary Turkish by Vahit Türk and Şaban Doğan, using the manuscript with the archive number Fatih 3755/1 from the Süleymaniye Library. As a result of our study, attention is drawn to the structure and functions of name-verb, adjective-verb, and adverb-verb suffixes that need to be examined under the name of verb forms. Through detailed research and examination of verb form suffixes, efforts have been made to contribute to the Turkish language by highlighting the different meanings and functions of name-verb, adjective-verb, and adverb-verb suffixes used in Chagatai Turkish during that period.
Benzer Tezler
- Ali Şir Nevâyî'nin Hayretü'l-Ebrâr'ında yakın anlamlı adlar ve sıfatlar
Nouns and adjectives with similar meanings in Ali Şir Nevâyî's Hayretü'l-Ebrar
YAREN SOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURSEL DİNLER
- Ali Şir Nevâyî'nin hamsesindeki naatlar ve Miraciyeler üzerine bir inceleme
A study of the naats and Miraciyes in Ali Şir Nevâyî's hamse
MERYEM CEMİLE ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk İslam Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN ÖZÇELİK
- Köktürk Türkçesinden Çağatay Türkçesine atasözleri, özdeyiş ve kalıp ifadelerin morfolojik ve semantik özellikleri
Morphological and semantic features of proverbs, sayings and fixed expressions from Köktürk Turkıc to Chagatai Turkic
AYŞE ÖZKAN AKDAĞ
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET TURAN
- İnşirahu's-Sadr
Kadıoğlu Şeyh Mehmed ve İnşirahu's-Sadr mesnevisi
VESİLE ALBAYRAK SAK
Doktora
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. AHMET SEVGİ
- Ali Şîr Nevâyî'nin Hamse'sinde metafor: Bütünleşik Söylemsel Metafor Çözümleme Çerçevesi'nin geliştirilmesi ve uygulanması
Metaphor in Ali Shir Nava'i's Khamsa: The development and application of the Integrated Discursive Metaphor Analysis Framework
SHEJAUDDIN TASHMURAD
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHRU PİLTEN UFUK