Doğa ve şehir hayatı anksiyeteyi nasıl etkiliyor? fNIRS temelli bir VR çalışması
How does nature and urban life affect anxiety? A VR study based on fNIRS
- Tez No: 877836
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU, DR. ÖĞR. ÜYESİ FARZİN HAJEBRAHİMİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Doğa, Kızılötesi spektroskopi, Prefrontal korteks, Sanal gerçeklik, Şehirler, Anxiety, Nature, Infrared spectroscopy, Prefrontal cortex, Virtual reality
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinir Bilim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Anksiyete bozuklukları, en sık rastlanan ve ileri düzeyde yeti yitimine sebep olabilen ruh sağlığı bozukluklarından biridir ve altında yatan mekanizma tam olarak anlaşılamamaktadır. Anksiyete bozukluklarının yaygınlık oranlarının şehirde yaşayan bireylerde önemli ölçüde yüksek olduğu belirtilmiştir, bu sebeple doğal ortamlara ulaşımın kolaylaştırılması insan refahı ve sağlığı için önemlidir. Bu çalışmanın amacı VR teknolojisi ve Fonksiyonel Yakın Kızılötesi Spektroskopi (fNIRS) tekniği kullanılarak sanal doğa ve şehir ortamlarının anksiyete seviyesi yüksek ve sağlıklı katılımcılarda prefrontal kortekste meydana gelen hemodinamik yanıtı ve katılımcıların anksiyete seviyesindeki değişimi araştırmaktır. Çalışmaya 18-30 yaş arası 30 kişi dahil edildi. Katılımcılar Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (State-Trait Anxiety Inventory-STAI)'nden aldıkları skorlara göre anksiyete seviyesi yüksek (n=15) ya da sağlıklı (n=15) gruplara yerleştirildi. Çapraz deneysel tasarıma sahip olan çalışmamızda her iki gruptaki katılımcılarının hangi uygulama grubunda olacağı randomize bir şekilde belirlendi. Katılımcılar VR ortamlarından önce, sonra ve VR ortamları sırasında STAI Durumluk Kaygı Ölçeği ve 22 kanal fNIRS çekimi ile değerlendirildi. Anksiyete seviyesi yüksek ve sağlıklı grupta sanal doğa ortamının kişilerin anlık kaygı seviyelerini anlamlı ölçüde azalttığı (p<0,05), sanal şehir ortamının ise anlamlı ölçüde arttırdığı (p<0,05) bulundu. VR yöntemiyle uygulanan şehir ve doğa manzaralı sanal ortamların etkisinin dinlenim durumunda ve aktif ortam sırasında beyindeki hemodinamik yanıta yansıdığı görüldü. Sanal doğa ortamı sonrası her iki grupta da amigdala aktivasyonunun azaldığının işareti olarak sağ dmPFC aktivasyonunda anlamlı bir azalma meydana geldi (p<0.05). Sanal şehir ortamı sonrası aktivasyonunda anlamlı bir azalma meydana gelen sol dlPFC'nin (p<0.05) yetersiz engelleyici bağlantıları sebebiyle amigdala aktivasyonunda artış meydana getirdiğini düşündürecek şekilde her iki grupta da sol dlPFC,vlPFC, vmPFC, OFC ve dmPFC yapılarında aktivasyonda azalma meydana geldiği görüldü. Sanal doğa ve şehir ortamı sırasında anksiyete seviyesi yüksek ve sağlıklı gruplar arasında sol dmPFC, sol ve sağ dlPFC yapılarında anlamlı fark olduğu görüldü. Bulgularımız, sanal gerçeklik uygulamalarının davranışsal ve beyin hemodinamik yanıtı üzerine olan etkileri ile anlık anksiyete seviyesini değiştirici özellik gösterdiğine işaret etmektedir. VR sistemlerinin anksiyete bozukluklarında alternatif bir tedavi yöntemi olarak kullanılması mümkün ve yararlı görünmektedir.
Özet (Çeviri)
Anxiety disorders are one of the most common mental health disorders that can lead to severe disability. Prevalence rates of anxiety disorders have been reported to be significantly higher among urban areas, so facilitating access to natural environments is important for human well-being and health. The aim of this study is to investigate the hemodynamic response in the prefrontal cortex and the change in the anxiety level of participants in healthy participants with high anxiety levels in virtual nature and urban environments using VR technology and Functional Near-Infrared Spectroscopy (fNIRS) technique. The study included 30 participants aged 18-30 years. Participants were placed in the high anxiety (n=15) or healthy groups (n=15) according to their scores on the State-Trait Anxiety Inventory (STAI). A cross-over design application groups. Participants were evaluated with the STAI State Anxiety Scale and 22-channel fNIRS before, after and during the virtual reality environments. It was found that the virtual nature environment significantly decreased (p<0.05) and the virtual urban environment significantly increased (p<0.05) the momentary anxiety levels of the individuals in the healthy group with high anxiety levels. The effect of virtual environments was reflected on the hemodynamic response in the brain in the resting state and during the active environment. It was observed that the effect of virtual environments with urban and nature views applied with VR method was reflected in the hemodynamic response in the brain in the resting state and during the active environment. After the virtual nature environment, there was a significant decrease in right dmPFC activation in both groups (p<0.05), indicating a decrease in amygdala activation. The left dlPFC, which showed a significant decrease in activation after the virtual urban environment (p<0.05), showed a decrease in activation in the left dlPFC, vlPFC, vmPFC, OFC and dmPFC areas in both groups, suggesting an increase in amygdala activation due to insufficient inhibitory connections. There was a significant difference in the left dmPFC and dlPFC areas between the healthy and high anxiety groups during the virtual nature and city environment. Our findings indicate that virtual reality applications have the ability to change the level of momentary anxiety with their effects on behavioral and brain hemodynamic response. It seems possible and useful to use VR systems as an alternative treatment method in anxiety disorders.
Benzer Tezler
- Kentsel biyoçeşitlilik ve planlama ilişkisi: Adana seyhan baraj gölü yaban hayatı geliştirme sahası planı
Relationship between urban biodiversity and planning: Adana seyhan dam lake wildlife development area plan
SEDA ŞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YENER BAŞ
- Impacts of nature-deficit disorder in cities and educational facilities planing
Doğa ile temas yoksunluğunun şehirler ve eğitim tesisleriplanlamasına etkileri
ANOUSHEHSADAT MIRALINIKKHOU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AZİME TEZER
- Açık alanda yapılan doğa temelli rekreatif etkinlikler ve destinasyon markalaşması: Ilgaz Dağı Milli Parkı örneği
Nature based outdoor recreative activities and destination branding: Ilgaz Mountain National Park
GÖNÜL GÖKER
- Antalya bölgesi yaban hayatı geliştirme sahalarında envanter çalışmaları
Inventory studies in the wildlife development areas of the Antalya region
ÇAĞDAN UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Ormancılık ve Orman Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KÜÇÜKOSMANOĞLU
- Büyükada'nın kültürel peyzaj değerlerinin korunmasına yönelik değerlendirme yöntemleri
Evaluation techniques towards the preservation of cultural landscape values of Büyükada
SELİN KARSAN AYANOĞLU
Doktora
Türkçe
2019
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEGAN KAHYA SAYAR