Cognitive reflection and religiosity: A test of two models
Bilişsel stil ve dini inanç: İki modelin testi
- Tez No: 885081
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ONURCAN YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel din bilimi, Bilişsel yansıma, Cognitive science of religion, Cognitive reflection
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Kadir Has Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanların evrimleşmiş bilişsel yapısının dini inançlar için sezgisel bir bilişsel temel oluşturduğu savunulmaktadır. İkili İşlem Modeli (İİM) derin düşünmeye daha yatkın bireylerin dini inançlarının azalması gerektiğini öne sürmektedir. Bu doğrultuda, önceki araştırmalar derin düşünme ile dini inanç arasında büyük oranda tutarlı olarak negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bir başka model olan Dışavurumcu Rasyonalite Modeli (DRM), derin düşünmenin kimlik koruyucu bir işlevi olduğunu öne sürmektedir. Bir konuyu sosyal kimlikleriyle ilgili olarak görenler, bu konuda sahip oldukları görüşlerini güçlendirmek için derin düşünmeyi kullanabilirler. Mevcut literatürde İİM büyük destek görmüş olmasına rağmen önceki çalışmalar hem İİM'yi hem de DRM'yi test etmek için kimlik gruplarını eşit şekilde temsil eden bir örneklemden veri toplamamıştır. Bu çalışmada, bu sınırlamanın üstesinden gelmek için hem dindar (n = 580) hem de inançsız (n = 594) Amerikan katılımcılardan veri topladık ve çeşitli derin düşünme ölçümleri kullandık. Hem İİM hem de DRM'nin öngörülerini test etmek adına bu ölçümlerin Tanrı'ya inanç ve evrime inançsızlıkla ilişkilerini inceledik. Örneklemimizin tamamında, tüm derin düşünme ölçümleri Tanrı'ya inanç ve evrime inançsızlıkla negatif korelasyon göstermiştir. Bununla birlikte, örneklemi dindarlar ve inançsızlar olarak ikiye ayırdığımızda bazı negatif korelasyonların dindarlar için daha zayıf olduğu gözlemlenmiştir; bu da DRM'yi desteklemektedir. Genel olarak, sonuçlarımız ağırlıklı olarak İİM'nin açıklamasını desteklemektedir ve DRM'nin öngörüleri de örneklemimizde tespit edilebilir görünmektedir.
Özet (Çeviri)
It is argued that the evolved cognitive structure of humans forms an intuitive cognitive basis for religious beliefs. The Dual-process Model (DPM) of religious belief posits that individuals more prone to use reflection should show decreased religious belief. In line with that, previous research has consistently demonstrated a negative relationship between reflective thinking and religious belief. Another model, the Expressive Rationality Model (ERM), suggests that reflection serves an identity-protective function. Individuals who perceive a topic as relevant to their social identity might use reflection to reinforce their beliefs about that topic. Despite the substantial support for the DPM in current literature, previous studies have not recruited a sample of identity groups that are equally represented to test both the DPM and the ERM. In this study, we recruited a large number of both religious believers (n = 580) and non-believers (n = 594), who were all American adults, to overcome this limitation. We used various measures of cognitive reflection to test the predictions of both models, investigating the relationship between these measures and belief in God and disbelief in evolution. In our full sample, all measures of reflection were negatively correlated with religious belief and disbelief in evolution. However, when the sample was divided into believers and non-believers, some negative correlations were observed to be significantly weaker for believers, which supports the ERM. Overall, our results mainly support the DPM's explanation, and the predictions of the ERM also appear to be detectable in our sample.
Benzer Tezler
- Cognitive Reflection Predicts Utilitarian Behavior After 17 Months
Derin Düşünme 17 Ay Sonra Faydacı Davranışla İlişkili
ROZELİN VURGUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
PsikolojiKadir Has ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONURCAN YILMAZ
- Dindarlık ve eğlence anlayışı: Bireylerin eğlence alışkanlıkları ve tercihlerinde dindarlığın rolü
Religiosity and sense of entertainment: The role of religiosity in individuals' entertainment habits and preferences
FATMA BETÜL ALICILAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RÜMEYSA NUR DOĞAN
- The impact of design aesthetics, personality traits, and cognitive reflection on perceived usability, privacy, trust and customers loyalty
Tasarım estetiği, kişilik deneyimleri ve algılanan kullanılabilirlik, gizlilik, güven ve müşteri sadakatı üzerine bilişsel yansımalar
OLABODE FELIX AKINYEMI
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Bilgi ve Belge YönetimiAtılım ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SACİP TOKER
- Dijital emek ve gazetecilik: Bilişsel kapitalizmin haber üretim pratiklerine yansıması
Digital labor and journalism: Reflection of cognitive capitalism on news production practices
FATMA AVCI
- Ortaokul öğrencilerinin ışık ve yansıma kavramları hakkındaki bilişsel yapılarının ve kavram yanılgılarının alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri kullanılarak tespit edilmesi
Determination of cognitive structures and misconceptions of middle school students about the concepts of light and reflection by using alternative measurement and evaluation techniques
MERVE AYDOSLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN DURKAYA