Şor Destanı Ak Plek üzerine simgesel bir inceleme
A symbolic analysis on the Shor Epic Ak Plek
- Tez No: 891660
- Danışmanlar: PROF. DR. AYNUR KOÇAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Türk destanları, Türk halk edebiyatı, Şor Türkçesi, Turkish legends, Turkish public literature, Şor Turkish
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şor Türkleri, Güney Sibirya'nın Kemerovo Bölgesi'nde yaşayan bir topluluktur. Günümüzde giderek zayıflayan etnik kimlikleriyle Rus toplumu içinde asimile olmuş şekilde yaşayan Şor Türkleri, kadim dönemlerden günümüze erişen, özellikle destan ve masal ağırlıklı zengin bir halk edebiyatı külliyatına sahiptir. Şor Türklerinin halk edebiyatı ürünleri, kadim Türk geleneklerini yansıtması ve sözlü edebiyat kültürünün önemli bir parçası olması sebebiyle hem edebiyat hem de kültür çalışmaları açısından büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada, Şor halk edebiyatı içinde önemli bir yere sahip olan destan türünden bir örnek olan“Ak Plek”ele alınacaktır. Şor destanları, yüzyıllar boyunca Şor toplumu içinde anlatıcılık geleneği çerçevesinde aktarılmış ve 20. yüzyılda farklı araştırmacılar tarafından kayıt altına alınmıştır. Güney Sibirya Türklerine ait destanlar göz önünde bulundurulduğunda destan kahramanlarının mitik anlamda girmiş olduğu erginlenme/olgunlaşma süreci, ünlü mit çözümleyicisi Joseph Campbell'in belirttiği gibi yola çıkış aşaması ile başlamaktadır. Kahramanlar, toplum tarafından seçilmiş kimselerdir. Bu bağlamda, Şor destanlarında destan kahramanlarının mitik serüveni anne karnına düşmeden önce başlar. Doğum öncesi süreç ve olağanüstü doğum göz önünde bulundurulduğunda kahramanın bireyselleşme süreci, geçmişin dinamiklerinden hareketle kendisini günceller. Dolayısıyla kahramanın sonsuz yolculuğu kahramanın dışında kültürel süreç ile başlar. Kahraman, içinde doğup büyüdüğü Türk toplumunu yaşatmak adına bir erginlenme/olgunlaşma aşamasından geçer. Kahramanın doğum öncesinden itibaren geçtiği bir dizi sınav, bir anlamda içinde doğup büyüdüğü toplumun kat etmiş olduğu aşamaları göstermektedir. Bu çalışmada Şor destan kahramanı Ak Plek'in erginlenme/olgunlaşma aşamaları sistematik bir düzlemde ele alınıp incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Shor Turks are a community living in Kemerovo Region of Southern Siberia. Today, Shor Turks, who live assimilated in Russian society with their ethnic identity gradually weakening, have a rich corpus of folk literature, especially epics and fairy tales, which have survived from ancient times to the present day. The folk literature products of the Shor Turks are of great importance for both literary and cultural studies as they reflect ancient Turkish traditions and are an important part of oral literature culture. In this study,“Ak Plek”, an example of the epic genre, which has an important place in Shor folk literature, will be discussed. Shor epics have been transmitted within the framework of the narrative tradition within the Shor society for centuries and recorded by different researchers in the 20th century. When the epics of the South Siberian Turks are taken into consideration, the process of maturation of the epic heroes in the mythic sense begins with the stage of departure, as stated by the famous myth analyser Joseph Campbell. Heroes are people chosen by the society. In this context, the mythic adventure of the epic heroes in Shor epics begins before they are conceived. Considering the prenatal process and the extraordinary birth, the hero's individuation process updates itself based on the dynamics of the past. Therefore, the eternal journey of the hero begins with the cultural process outside the hero. The hero goes through a stage of maturation in order to keep alive the Turkish society in which he was born and raised. A series of tests that the hero goes through from before birth, in a sense, shows the stages travelled by the society in which he was born and raised. In this study, the maturation / maturation stages of the Shor epic hero Ak Plek are examined and analysed in a systematic way.
Benzer Tezler
- Hakas destanlarında şekil değiştirme motifi
Shapeshifting motif in Hakas epics
ESRA KÖŞKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALAHADDİN BEKKİ
- TATAR DESTANLARINDA HAYVAN MOTİFLERİ
ANIMAL MOTIFS IN TATAR EPICS
BÜŞRA GÜRDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTürk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜNİRE BAYSAN
- Tarihî romanların sosyal bilgiler ile Türkiye Cumhuriyeti inkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi öğretiminde kullanılması üzerine bir inceleme
An analysis on using historical novels to teach of the social studies, and the Republic of Turkey revolution history and Kemalism
MÜRSEL ÖZPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUT AYDIN
- Aşık tarzı şiir geleneği içinde destan türü monografisi
A Monography of the destan genre in the Turkish minstral tradition
ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Doktora
Türkçe
1996
Halk Bilimi (Folklor)Hacettepe ÜniversitesiTürk Halk Bilimi (folklor) Bilim Dalı
PROF. DR. UMAY GÜNAY
- 15 Temmuz darbe girişimine karşı gösterilen halk direnişinin sosyo- politik analizi
Sociopolitical analysis of the civil resistance against the July 15th coup attempt
SEVDA BAĞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiSelçuk ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAHMUT ATAY