Şaˈbân-zâde Mehmed Efendi'nin Muzhiru'l-İşkâl fî-Beyâni Lugati'l-Mesnevî'si (İnceleme-metin)
Şabân-zâde Mehmed Efendi's Muzhiru'l-İşkâl fî-Beyâni Lugati'l-Mesnevî (Analysis-text)
- Tez No: 905638
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBU BEKİR SIDDIK ŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyıl başlarında telif edilen ve üç müellif hattı nüshası tespit edilen“Muzhiru'l-İşkâl”, Mesnevî'deki anlaşılması güç kelime ve terkipleri anlaşılır kılmayı amaç edinen metin sözlüğü niteliğinde bir eserdir. Eserde, Mesnevî'de yer alan kelime ve terkipler metnin bağlamı esas alınarak kelimelerin ilk harfleri bâb son harfleri fasl kabul edilerek tertip edilmiştir. Kelimelerin bağlama göre değişen anlamları Mesnevî'den alınan tanıklar ile ve coğrafya, kozmografya, tarih, edebiyat, Arap sarfı, şerh, tefsir, hadis, fıkıh, kelam, ilmihâl ve ahlak kitabı türünde pek çok eserden yararlanılarak izah edilmiştir. Bu çalışma ile Mesnevî'de yer alan kelimelerin bağlama göre kazandığı farklı anlamlar müellifin bilgi birikimi ve yararlandığı sayısız kaynak eşliğinde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın Mesnevî'nin daha iyi anlaşılabilmesi amacına yönelik hazırlanmış diğer Mesnevî sözlüklerinden, zengin muhtevaya sahip yapısıyla ayrıldığı görülmüştür. Bu yönüyle ve sözlükçülük, dil tarihi, edebî birikim, özelde Mevlevîlik, genelde tasavvuf araştırmaları alanlarına da önemli katkılarda bulunabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Compiled in the late 17th and early 18th centuries, 'Muzhiru'l-Ishkāl', of which 10 manuscript copies have been identified, three of which were copied by the author, is a textual dictionary that aims to make the difficult-to-understand words and phrases in the Masnavi comprehensible. In the work, the words and phrases in the Masnavi are organised based on the context of the text by accepting the first letters of the words as“bāb”and the last letters as“fasl”. The changing meanings of the words according to the context are explained with the witnesses taken from the Masnaviand many works on geography, cosmography, history, literature, Arabic syllabary, commentary, tafsir, hadith, fiqh, theology, ilmihâl and ethics. In this study, the different meanings of the words in the Masnavi according to the context have been tried to be revealed with the author's knowledge and the numerous sources he has benefited from. It has been seen that this study differs from other Mesnawî dictionaries prepared for a better understanding of the Mesnawîwith its rich content. In this respect, it is thought that it can make important contributions to the fields of lexicography, language history, literary accumulation, Mevlevism in particular and Sufi studies in general.
Benzer Tezler
- Şabanzade Mehmed Muhteşem ve Münazara-i Tiğ u Kalem'i
Şabanzade Mehmed Muhteşem and the discussion of pen and sword's
F. HAKAN ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Türk Dili ve EdebiyatıAfyon Kocatepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET SARI
- Şabanzâde Mehmed Muhteşem'in Adâbu'l-Hükkâm adlı eseri (inceleme-metin)
The work of Şabanzade Mehmed Muhteşem named Adabu'l-Hukkam (research-text)
ALİOSMAN BAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERUDUN HAKAN ÖZKAN
- Phrygia'da çiftçi tanrısı:“Dii Brontonti Eukhen”(3 cilt)
An Agrarian god in Phrygia:“Dii Brontonti Eukhen”
NALAN EDA AKYÜREK ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2002
ArkeolojiAkdeniz ÜniversitesiEskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MUSTAFA ADAK
- Ahsenü'l-Haber min-Kelâmi Seyyidi'l-Beşer (Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Efendi) [inceleme-metin-sözlük]
Ahsenu'l-Haber min-Kelâmi Seyyidi'l-Beşer (Şa'bân-zâde Abdullâh Vâsıf Efendi) [review-text-dictionary]
NÜKRAN ERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED İKBÂL GÜLER