Bilgisayarlı tomografi ile aditus orbita'nın morfolojik yapısının değerlendirilmesi ve yapay zekâ kullanılarak cinsiyet tayinindeki rolünün belirlenmesi
Evaluation of the morphological structure of aditus orbitae with computed tomography and determination of its role in sex determination using artificial intelligence
- Tez No: 919298
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL ATEŞOĞLU KARABAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Anatomi, Anatomy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Anatomi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aditus orbita (AO), orbita'nın açıklığını oluşturan, intrakranial yapılarla bağlantıları bulunan önemli anatomik bir yapıdır. Bu bölgedeki morfometrik ölçümler, klinisyenler için cerrahi yaklaşımlarda referans noktaları içermesi ve estetik operasyonlarda dikkat gerektirmesi nedeniyle oldukça kritik bir öneme sahiptir. AO aynı zamanda antropolojide ve adli tıpta cinsiyet tayini için kullanılan kraniyofasiyal değişkenlerden birisidir. Çalışma AO'nun morfometrik ve morfolojik olarak değerlendirilmesi, kranial ölçümlerle ilişkisi ve yapay zeka yöntemiyle cinsiyet tayinindeki rolünün belirlenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmada yetişkin 100 bireyin (48 erkek, 52 kadın) Çok Kesitli Bilgisayarlı Tomografi (ÇKBT)'deki kranial, koronal, aksiyel ve 3 boyutlu (3D) görüntüleri kullanıldı. Bu görüntülerden kranial ölçümler, AO'nun morfometrik ölçümleri ve morfolojik değerlendirmeleri yapıldı. Koronal ve 3D görüntüleri üzerinden makine öğrenmesinin alt dalı olan derin öğrenme yöntemi kullanılarak cinsiyet tahmin yüzdesi hesaplandı. Tüm veriler Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) programı ile değerlendirildi. Bireylerin kranial ölçümleri ile cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulundu (p<0,05). Kranial indekse (K-i) göre kafatası tipi her iki cinsiyette de en fazla brakisefalik tip olarak, orbital indekse (O-i) göre orbita tipi ise megaseme tip olarak tespit edildi. Orbita ölçümlerinde orbita genişliği (O-g), orbita yüksekliği (O-y), orbita alanı (O-a), orbita çevresi (O-ç), biorbital genişlik (BiO-g), interorbital genişlik (IntO-g), bizigomatik genişlik (BiZ-g) ve bifrontal genişlik (BiF-g) cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Cinsiyet tahmini için doğruluk oranlarına bakıldığında en yüksek oranın 3D görüntülerdeki 3DBiO-g (% 76,2) olduğu saptandı. Derin öğrenme yöntemi ile koronal görüntülerde cinsiyet tespiti % 65,6 iken, 3D görüntülerinde ise bu oran % 73,4 olarak tespit edildi. Ayrıca AO şeklinin koronal kesitte en çok yuvarlak-trapezoid tip olduğu görülürken 3D görüntülerde erkeklerde en fazla yuvarlak-trapezoid, kadınlarda ise yuvarlak tip olduğu gözlendi. Sonuç olarak AO morfometrisinin cinsiyet tayininde kullanılabilir bir yapı olduğu, derin öğrenme kullanarak yapılan cinsiyet tahmin başarısının 3D görüntülerde daha yüksek olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca diğer çalışmalardaki sınıflandırmalardan farklı olarak AO tiplendirmesinde oval ve yuvarlak-trapezoid tip olmak üzere iki yeni tip belirlenmiş ve yeni bir sınıflandırma oluşturularak literatüre katkı sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Aditus orbitae (AO) is an important anatomical structure that forms the opening of the orbit and has connections with intracranial structures. Morphometric measurements in this region are of critical importance for clinicians as they provide reference points for surgical approaches and require attention in aesthetic operations. AO is also one of the craniofacial variables used for sex determination in anthropology and forensic medicine. The study was conducted to evaluate the morphometric and morphologic evaluation of the AO, its relationship with cranial measurements and its role in sex determination using artificial intelligence. In the study, cranial, coronal, axial and 3-dimensional (3D) images of 100 adult individuals (48 males, 52 females) on Multidetector Computed Tomography (MDCT) were used. From these images, cranial measurements, morphometric measurements and morphologic evaluations of the AO were performed. The percentage of gender prediction was calculated using deep learning, a sub-branch of machine learning, on the coronal and 3D images. All data were evaluated with SPSS program. Statistically significant differences were found between the cranial measurements of the individuals and genders (p<0.05). The skull type according to the cranial index (C-i) was found to be brachycephalic in both sexes, and the orbital type according to the orbital index (O-i) was found to be megaseme type. Orbital width (O-w), orbital height (O-h), orbital area (O-a), orbital circumference (O-c), biorbital width (BiO-w), interorbital width (IntO-w), bizigomatic width (BiZ-w) and bifrontal width (BiF-w) were statistically significant between genders (p<0.05). Looking at the accuracy rates for gender prediction, the highest rate was found to be 3DBiO-w (76.2 %) in 3D images. With the deep learning method, gender detection was 65.6 % in coronal images, while this rate was 73.4 % in 3D images. In addition, it was observed that the AO shape was mostly round-trapezoid type in the coronal section, while in 3D images, it was mostly round-trapezoid type in men and round type in women. As a result, it was revealed that AO morphometry is a structure that can be used in gender determination, and the gender prediction success using deep learning is higher in 3D images. In addition, unlike the classifications in other studies, two new types, oval and round-trapezoid type, were identified in AO typing and a new classification was created and contributed to the literature.
Benzer Tezler
- Parıes orbıtalıs ve intraorbital yapıların endoskopik cerrahi yaklaşım açısından multidedektör bilgisayarlı tomografide anatomik analizi
The anatomic analysis of the orbita and the surrounding structures concerning endoscopic surgery using computed tomography scans
GÜLAY AÇAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
AnatomiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BÜYÜKMUMCU
- Kronik otitis media'lı hastalarda mastoid hacim ile cerrahi tedavi sonuçlarının ilişkisi
The relationship between mastoid volume and surgical treatment results in chronic otitis media patients
MEHMET TÜRKYILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Kulak Burun ve BoğazÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİ SEFA DEREKÖY
- Kronik otitis mediada bilgisayarlı tomografi
Computed tomography in the chronic otitis media
OSMAN ÖZBAL
- Kronik otitis mediada yüksek rezolüsyonlu bigisayarlı tomografinin yeri
Başlık çevirisi yok
SÜLEYMAN ALİ ZENNUBOĞLU
- Anatomical investigation of safe trajectory determining factors in robotic cochlear implant surgery with computed tomography images
Robotik koklear implant cerrahisinde güvenli yörünge belirleyici faktörlerin bilgisayarlı tomografi görüntülerinde anatomik incelenmesi
SALİHA SEDA ADANIR
Doktora
İngilizce
2024
Kulak Burun ve BoğazGaziantep ÜniversitesiAnatomi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PİRAYE KERVANCIOĞLU
PROF. DR. VEDAT TOPSAKAL