Okul yöneticilerinin X ve Y kuramı varsayımlarının mesleki tükenmişlikleri üzerindeki etkisi: İletişim becerilerinin aracılık rolü
The effect of theory X and Y assumptions of school principals on their occupational burnout: The mediating role of communication skills
- Tez No: 919406
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSA YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: X kuramı, Y kuramı yönetim felsefesi, okul yöneticisi, mesleki tükenmişlik, iletişim becerileri, theory X, theory Y management philosophy, school administrator, occupational burnout, communication skills
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, kamu okullarında (temel eğitim ve ortaöğretim kurumları) görevli okul yöneticilerinin X ve Y kuramı varsayımları ile mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkide iletişim becerilerinin aracılık rolünün ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Yöntem: Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacı doğrultusunda ileri sürülen hipotezleri sınamak amacıyla iki farklı istatistik paket programdan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) bulunan resmi okullarda görev yapan 230 yöneticiden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri;“Yönetim Felsefesi Ölçeği”,“Maslach Tükenmişlik Ölçeği”ve“İletişim Becerileri Ölçeği”olmak üzere üç farklı veri toplama aracı ile elde edilmiştir. Bulgular: Araştırmada iki model ve sekiz hipotez test edilmiştir. Araştırmanın birinci modelinde X, ikinci modelinde ise Y kuramına göre değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın birinci modelinde ulaşılan bulgularına göre, okul yöneticilerinin X kuramı varsayımlarına yönelik inançları mesleki tükenmişliklerini pozitif yönde; iletişim becerilerini negatif yönde etkilemektedir. Diğer taraftan okul yöneticilerinin iletişim becerilerinin mesleki tükenmişlik düzeylerini negatif yönde etkilediği anlaşılmıştır. Araştırmanın birinci modelinin son bulgusunda ise okul yöneticilerinin X kuramı varsayımlarına yönelik inançlarının mesleki tükenmişlik düzeylerini iletişim becerileri aracılığı ile dolaylı olarak pozitif yönde etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle okul yöneticilerinin X kuramı varsayımlarına yönelik inançları ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide iletişim becerilerinin aracılık rolünün olduğu anlaşılmıştır. Araştırmanın ikinci modeli bulgularına göre okul yöneticilerinin Y kuramı varsayımlarına yönelik inançlarının mesleki tükenmişliklerini negatif yönde; iletişim becerilerini pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Araştırmanın ikinci modelin son bulgusu ise; okul yöneticilerinin Y kuramı varsayımlarına yönelik inançlarının mesleki tükenmişlik düzeylerini iletişim becerileri aracılığı ile dolaylı olarak negatif yönde etkilediğidir. Başka bir ifade ile okul yöneticilerinin Y kuramı varsayımlarına yönelik inançları ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide iletişim becerilerinin aracılık rolünün olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Sonuçlar: Okul yöneticilerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin kontrol edilmesinde X ve Y kuramı varsayımlarına yönelik inançlarının ve iletişim becerilerinin önemli bir rolü bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to reveal the mediating role of communication skills in the relationship between the assumptions of Theory X and Y and the professional burnout of school administrators working in public schools (basic education and secondary education institutions). Method: This study was conducted using the relational method, one of the quantitative research methods. In order to test the hypotheses put forward in line with the purpose of the study, two different statistical package programs were used. Descriptive statistics, Pearson Product Moment Correlation Analysis and Structural Equation Modeling were used in the analysis of the research data. The study was conducted with data obtained from 230 administrators working in public schools in the central districts of Erzurum province (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) in the 2024-2025 academic year. The research data were obtained with three different data collection tools:“Management Philosophy Scale”,“Maslach Burnout Scale”and“Communication Skills Scale”. Results: Two models and eight hypotheses were tested in the study. The relationships between variables according to theory X were examined in the first model of the study, and theory Y was examined in the second model. According to the findings obtained in the first model of the study, school administrators' beliefs in theory X assumptions positively affect their occupational burnout and negatively affect their communication skills. On the other hand, it was understood that the communication skills of school administrators negatively affect their occupational burnout levels. In the last finding of the first model of the study, it was found that school administrators' beliefs in theory X assumptions indirectly positively affect their occupational burnout levels through communication skills. In other words, it was understood that communication skills have a mediating role in the relationship between school administrators' beliefs in theory X assumptions and occupational burnout levels. According to the findings of the second model of the study, it was seen that school administrators' beliefs in theory Y assumptions negatively affect their occupational burnout and positively affect their communication skills. The last finding of the second model of the study is that school administrators' beliefs in theory Y assumptions indirectly negatively affect their occupational burnout levels through communication skills. In other words, it was found that communication skills have a mediating role in the relationship between school administrators' beliefs in theory Y assumptions and their levels of occupational burnout. Conclusions: School administrators' beliefs in theory X and theory Y assumptions and their communication skills have an important role in controlling their levels of occupational burnout.
Benzer Tezler
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İzmir pazarlarında satılan taze köy peynirlerinin bazı nitelikleri ve özellikle zehirlenmeye neden olan bakteri içerikleri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
NURSEL VAPURCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN YAYGIN
- Öğretim dalı dersliği yönteminin ortaöğretim kuruluşlarında uygulanması ve sınıf dersliği yöntemi ile karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MEHMET SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN