Geri Dön

Ülkemiz kökenli makarnalık yerel buğday çeşitlerinden seçilen hatların agromorfolojik ve dane kalite özelliklerinin tanımlanması ve ıslah çalışmalarında değerlendirilmesi

Identification of agromorphological and grain quality characteristics and evaluation in breeding studies of durum wheat landraces originating from Türkiye

PDF İndir

  1. Tez No: 921599
  2. Yazar: YEŞİM SILA TEKİN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. TANER AKAR
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Agronomi, Bitki ıslahı, Makarnalık buğday, Agronomy, Plant breeding, Durum wheat
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma 2021-2022 ve 2023-2024 yılı yetiştirme dönemlerinde sırasıyla Antalya ve Konya koşullarında köy çeşitleri (farmer variety) olarak adlandırılan popülasyonlardan seçme (seleksiyon) ıslahı yöntemiyle geliştirilen makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) hatlarının tarımsal, kalite ve besin içerikleri özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda ilk olarak tek başak sıralarından elde edilen tohumlarının çoğaltılması ile geliştirilen hatların seçimi için Antalya koşullarında 2021-2022 yılında Augmented deneme desenine göre 4 standart çeşit (Burgos, Ovidio, Svevo ve Tirex) ile birlikte deneme kurulmuştur. Denemenin sonucunda ortalamalara göre erkenci ve geçci hatlar arasında en az 20 günlük bir değişim aralığı olduğu, bitki boyunun 60 cm ile 140 cm, bin dane ağırlığının 37 g ile 69 g, SDS sedimantasyonun 9.5 mL ile 26 mL, irmikte sarılık değerinin 17 ile 26 ve yaş gluten oranının %16 ile % değiştiği tespit edilmiştir. Özellikle yatmayan ve diğer tarımsal ve kalite özelliklerine göre öne çıkan 9 hat bir sonraki denemede test etmek amacıyla seçilmiştir. Seçilen bu hatların kış şartlarına da uyumunu test etmek için 7 standart çeşit (Ç1252, Eminbey, Enduro, Karam, Kızıltan91, Leonardo ve Ovidio) ile birlikte 2023-2024 sezonunda Ilgın/Konya şartlarında tesadüf bloklarına göre 3 tekrarlı deneme yürütülmüştür. Denemenin sonuçlarına göre seçilen hatların ortalama olarak standart çeşitlerden başaklanma gün sayısı, bitki boyu, bin dane ağırlığı, sedimantasyon hacmi ve yaş gluten oranı bakımından daha yüksek, dane verimi, hektolitre ağırlığı, irmik rengi, protein oranı ve gluten indeksi bakımından ise daha düşük değerlere sahip olduğu istatistiki (p<0.01) olarak belirlenmiştir. Öte yandan mikro/makro minerallerden dane potasyum, magnezyum, mangan, sodyum ve selenyum içeriği bakımından hatların çeşitler ile karşılaştırıldığında istatistiki olarak daha yüksek değerlere sahip olduğu bulunmuştur. B vitamini bileşenleri bakımından hatlar ortalama olarak B2 vitamini bakımından istatistiki olarak yüksek (p<0.01) bulunmuşsa da diğer incelenen B1, B3, B5, B6 ve B9 bakımından hatlar ile çeşitler arasında istatistiki olarak bir fark bulunmamıştır. Elde edilen tüm veriler farklı istatistiksel yöntemlerle değerlendirildiğinde test edilen 9 hattın hemen hemen tüm özellikler bakımından geniş varyasyon gösterdiği ve makarnalık buğday ıslah çalışmalarında doğrudan veya yarı-yol materyali olarak kullanılabileceği, Hat1'in başta yüksek dane verimi, kısa bitki boyu özellikleri ile diğer hatlardan belirgin bir şekilde öne çıkarak doğrudan çeşit adayı olarak kullanılabilecek potansiyele sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Özet (Çeviri)

This study was conducted in Antalya and Konya during 2021-2022 and 2023-2024 growing seasons, respectively. The aim of this study was to (a) compare the performance of durum wheat (Triticum durum Desf.) lines, developed through the selection breeding method from landraces, which were grown in periods when chemical inputs were not used for thousands of years across all regions of our country, with standard varieties that are widely cultivated in Turkey, for agronomical, quality and nutritional content, and (b) to identify new candidate varieties or breeding materials that can be used in breeding programs. In this context, in 2021-2022, a trial was conducted in Antalya according to an Augmented experimental design, along with 4 standard varieties (cvs. Burgos, Ovidio, Svevo, and Tirex) to select lines obtained by multiplying the seeds collected from individual spike rows. In this trial, traits such as spike color, spike length, days to heading, plant height, lodging, plant maturity, thousand kernel weight, SDS sedimentation value, durum wheat semolina color (b), wet gluten ratio, and gluten index were examined. Based on the data obtained, it was determined that the durum wheat genotypes showed a wide variation in all characteristics. To illustrate the range of variation: according to the variance analysis performed on the augmented experimental design, the adjusted means showed a variation of at least 20 days between early and late heading lines, with plant height ranging from 60 cm to 140 cm, thousand grain weight ranging from 37 g to 69 g, SDS sedimentation ranging from 9.5 mL to 26 mL, semolina color ranging from 17 to 26, and wet gluten ratio varying from 16% to %. Specifically, nine lines were prominent in terms of non-lodging and other agricultural and quality characteristics were selected for testing in the next trial. To test the winter adaptation of these selected lines, an experiment was conducted in Ilgın/Konya conditions during the 2023-2024 growing season using 7 standard varieties (Ç1252, Eminbey, Enduro, Karam, Kızıltan91, Leonardo, and Ovidio), in randomized complete blocks with three replications. In addition to the agricultural and quality traits examined in the first trial, macro/micro minerals and vitamin B compounds were also studied to determine the nutritional content of these lines. The data obtained showed a wide variation in each trait, and the selected lines, on average, had higher values than the standard varieties for days to heading, plant height, thousand grain weight, sedimentation volume, and wet gluten ratio, while they had lower values for grain yield, volume weight, semolina color, protein content, and gluten index, with statistical significance (p<0.01). On the other hand, in terms of micro/macronutrients, the potassium, magnesium, manganese, sodium, and selenium contents of the lines were statistically higher than the varieties. Regarding B vitamins, the lines were statistically higher (p<0.01) in terms of B2 vitamin, but no significant differences were found between the lines and the varieties for other B vitamins, including B1, B3, B5, B6, and B9. To further analyse the relationships between traits and genotypes, correlation, principal component, and two-way clustering analyses were performed. The results of the principal component analysis showed that, in the biplot graph, the standard varieties and Line 1 formed one group, while the other lines formed another group. In the two-way clustering analysis, all the genotypes were grouped into two main clusters, and all the standard varieties used in the experiment, except for the cv. Eminbey, were grouped into two sub-clusters. Based on the data obtained, it was concluded that the 9 tested lines showed a wide variation in almost all characteristics and could be used directly or as breeding-materials in durum wheat breeding programs. Specifically, Line 1, selected from the landrace with the IC 43106 accession number, was prominent than other lines due to its high grain yield, short plant height, and other average/high traits, and has the potential to be used directly as a candidate variety. However, to obtain more reliable results, further trials in different years and environments are necessary.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    266

    Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları

    Başlık çevirisi yok

    NİLÜFER ERDEM

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge Üniversitesi

    Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜLSEREN YAZICIOĞLU

  2. Tez No

    320

    Yenileme yatırımları

    Başlık çevirisi yok

    OSMAN NURİ FİLİZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    İşletmeGazi Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. OSMAN OKKA

  3. Tez No

    276

    Tekstil boyamacılığında atık flottede boyama imkanları üzerine araştırma

    Başlık çevirisi yok

    MEHMET YAKARTEPE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge Üniversitesi

    Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. KERİM DURAN

  4. Tez No

    236

    Adana ili, turunçgil toptan fiyatlarının analizi

    Başlık çevirisi yok

    USULET ÖZTUNÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. OĞUZ YURDAKUL

  5. Tez No

    45

    Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları

    Başlık çevirisi yok

    ERDAL UÇAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    UlaşımGazi Üniversitesi

    Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. RIDVAN EGE

  6. Tez No

    52

    Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi

    Başlık çevirisi yok

    MEHMET ALİ YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi Üniversitesi

    Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN

Geri Dön