Sağlık çalışanlarının yeme farkındalığının, akdeniz diyetine uyumları ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the impact of healthcare workers' mindfulness on their adherence to the mediterranean diet and sustainable and healthy eating behaviors
- Tez No: 922350
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİRİZ ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, sağlıklı beslenme, sürdürülebilir beslenme, yeme farkındalığı, sağlık çalışanları, Mediterranean diet, healthy nutrition, sustainable nutrition, mindful eating, healthcare workers
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dahili Tıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sağlık çalışanlarının yeme farkındalığının, Akdeniz diyetine uyumları ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarına etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Çalışma Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesinde görev yapan 309 sağlık çalışanı üzerinde Şubat-Mart 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri anket uygulaması ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Anket dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde genel demografik sorular, ikinci bölümde Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30) üçüncü bölümünde Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS), dördüncü bölümünde ise Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBESD) kullanılmıştır. Sağlık çalışanlarının boy uzunluğu ve vücut ağırlığı beyanları kaydedilerek beden kütle indeksleri (BKİ) hesaplanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS 21.0 programı ile yapılmıştır. Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının %68,0'i kadın olup %35,3'ü fazla kilolu, %12,9'u obezdir. Sağlık çalışanlarının MEDAS ölçeğine göre %45,6'sının beslenme alışkanlığının Akdeniz diyetine uyumu“düşük”, %36,2'sinin“kabul edilebilir”, %18,2'sinin ise“sıkı”olduğu görülmüştür. Sağlık çalışanlarının YFÖ-30 puanı ortalaması 3.39±0.47, MEDAS puan ortalaması 7,31±2,52'dir. SSBDÖ alt faktörleri arasında“sağlıklı ve dengeli beslenme”alt faktörü puanı ortalamasının (4,73±1,19) en yüksek“et tüketiminin azaltılması”alt faktörü puan ortalamasının (3,58±1,25) ise en düşük olduğu görülmüştür. Sağlık çalışanlarının MEDAS puanı ile YFÖ-30 ölçeği alt faktörlerinden“yeme kontrolü”puanı arasında çok zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05) Sağlık çalışanlarının MEDAS ölçeği puanı ile SSBDÖ ölçek puanlarında kalite işaretleri (yöresel ve organik), mevsime özgü gıdalar ve gıda israfından kaçınma, hayvan sağlığı, et tüketiminin azaltılması, sağlıklı dengeli beslenme, yerel gıda düşük yağ puanları arasında zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Sağlık çalışanlarının YFÖ-30 ölçeği toplam puanı ile SSBDÖ ölçeği alt faktör puanları arasında zayıf (kalite işaretleri (yöresel ve organik), mevsime özgü gıdalar ve gıda israfından kaçınma, sağlıklı dengeli beslenme, düşük yağ) ve çok zayıf (hayvan sağlığı, et tüketiminin azaltılması, yerel gıda) düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Sağlık çalışanlarının MEDAS ölçeği toplam puanı ile YFÖ-30 ölçeği alt faktörleri arasında zayıf (disinhibisyon, yeme disiplini, farkındalık, enterferans), ve çok zayıf (yeme kontrolü) düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p<0,05). Akdeniz diyeti uyum ölçeği puanı ile SSBDÖ ölçeği alt faktörleri olan kalite işaretleri (yöresel ve organik), mevsime özgü gıdalar ve gıda israfından kaçınma, hayvan sağlığı, et tüketiminin azaltılması, sağlıklı dengeli beslenme, yerel gıda, düşük yağ puanları arasında ise zayıf düzeyde, pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Akdeniz diyeti, sağlık çalışanlarının sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarını geliştirmeleri için uygun bir modeldir. Bununla birlikte, katılımcıların bu konudaki tutumlarının alt faktörlere ilişkin puanlarının daha yüksek olması beklenmektedir. Bu kapsamda, sağlık çalışanlarının yeme farkındalığı, Akdeniz diyeti ve sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme konusunda farkındalıklarının arttırılması, diyetisyenler tarafından verilecek beslenme eğitimlerinin sağlık çalışanlarının bilinçlendirilmesinde önemli bir gereklilik olduğu düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the effect of healthcare workers' mindful eating on their adherence to the Mediterranean diet and sustainable and healthy eating behaviors. The study was carried out between February and March 2024 with 309 healthcare workers employed at Kırıkkale High Specialization Hospital. Research data were collected through a face-to-face survey method. The questionnaire consisted of four sections. The first section included general demographic questions, the second section contained the Mindful Eating Questionnaire (MEQ-30), the third section involved the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS), and the fourth section utilized the Sustainable and Healthy Eating Behavior Scale (SHEBS). The healthcare workers' height and body weight were recorded, and their body mass index (BMI) was calculated. Statistical analyses of the collected data were performed using SPSS 21.0. Among the participating healthcare workers, 68.0% were female, 35.3% were overweight, and 12.9% were obese. According to the MEDAS scale, 45.6% of the healthcare workers had a“low”adherence to the Mediterranean diet, 36.2% had an“acceptable”adherence, and 18.2% had a“strict”adherence. The mean MEQ-30 score of healthcare workers was 3.39±0.47, while the mean MEDAS score was 7.31±2.52. Among the sub-factors of SHEBS, the highest mean score was observed in the“healthy and balanced eating”sub-factor (4.73±1.19), whereas the lowest mean score was in the“reducing meat consumption”sub-factor (3.58±1.25). A very weak, positive, and statistically significant correlation found between the healthcare workers' MEDAS scores and the“eating control”sub-factor of the MEQ-30 scale (p<0.05). A weak, positive, and statistically significant correlation was detected between the MEDAS scores of healthcare workers and the SHEBS sub-factors, including quality labels (local and organic), seasonal foods and food waste avoidance, animal health, reducing meat consumption, healthy balanced eating, local food, and low-fat consumption scores (p<0.05). A statistically significant positive correlation was found between the total score of the MEQ-30 scale and the sub-factor scores of the SHEBS scale. This correlation was weak for quality marks (local and organic), seasonal foods and avoidance of food waste, healthy balanced diet, and low-fat consumption, whereas it was very weak for animal health, reduction of meat consumption, and local food (p<0.05). Additionally, a statistically significant positive correlation was observed between the total MEDAS score and the sub-factors of the MEQ-30, with a weak correlation for disinhibition, eating discipline, awareness, and interference, and a very weak correlation for eating control (p<0.05). Furthermore, a weak, statistically significant positive correlation was identified between the MEDAS score and the SHEBS sub-factors, including quality marks (local and organic), seasonal foods and avoidance of food waste, animal health, reduction of meat consumption, healthy balanced diet, local food, and low-fat consumption (p<0.05). The Mediterranean diet is an appropriate model for healthcare workers to develop healthy and sustainable eating habits. However, the participants' attitudes on this issue are expected to have higher scores on the sub-factors. In this context, it is thought that increasing the awareness of healthcare workers about mindful eating, Mediterranean diet and healthy and sustainable nutrition and nutrition trainings to be given by dietitians are an important necessity in raising awareness of healthcare workers.
Benzer Tezler
- Ticari havayolu pilotlarında beslenme kalitesi ve farkındalığının incelenmesi
Evaluation of nutritional quality and awareness in commercial airline pilots
AHMET KAAN YEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Hava ve Uzay HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiHava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ HAKAN GÜNDÜZ
- Vardiyalı ve vardiyasız çalışan hastane personellerinde hedonik açlık ile diyet kalitesi, yeme farkındalığı, uyku kalitesi ve iş stresi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between hedonic hunger and diet quality, eating awareness, sleep quality and work stress in hospital personel working with or without shift
SÜMEYRA AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk SağlığıAkdeniz ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA KAMARLI ALTUN
- Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinde yeme farkındalığının obezite ile ilişkisi
The relationship between eating awareness and obesity in Ataturk University Faculty of Health Sciences students
ÇAĞLANUR SULAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAHİDE KOŞAN
- Toplu beslenme hizmetleri çalışanlarında gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of food literacy and sustainable and healthy nutrition behaviors on food services workers
NASMİNEL TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE AYYILDIZ
- Ofis çalışanlarında yeme davranışı ve fiziksel aktivite düzeylerinin depresyon ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of eating behavior and physical activity levels and depression in office employees
MELTEM ÜNAL ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER