Afet ve acil durum yönetiminde yapay zekâ uygulamaları
Artificial intelligence applications in disaster and emergency management
- Tez No: 925724
- Danışmanlar: PROF. DR. DOĞAN NADİ LEBLEBİCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Afet ve acil durum yönetiminin temel önceliklerinden biri can ve mal kaybının önlenmesidir. Fiziksel, dijital ve biyolojik dünyalar arasındaki geçişkenliği olanaklı kılan teknolojilerin bir füzyonu olarak nitelendirilen dijital devrim ve teknolojide ulaşılan seviye, doğal afetlerle mücadele alanında da kendini fazlasıyla hissettirmiştir. Teknolojik gelişmelerin, can ve mal kaybını hem artırıcı hem de azaltıcı bir işlevi vardır. Teknolojik araçlar ve uygulamalar bir yandan, başta insan olmak üzere canlı yaşamı için yüksek risk ve tehlike teşkil eder; diğer yandan, insanoğlunun doğal afet, salgın hastalık ve insan kaynaklı tehlikeli olaylara karşı verdiği mücadeleye etkin, hızlı ve modern araç setleri ile destek sunar. Özellikle Yapay Zekâ (YZ) alanında kaydedilen gelişmeler, afet ve acil durum yönetiminde köklü ve kapsamlı değişimlere yol açmıştır. Günümüzde sel, deprem, heyelan, kasırga, hortum ve tsunami, salgın hastalık vb. çeşitli afetlerle ve insan kaynaklı tehlikelerle mücadelenin farklı safhalarında YZ tabanlı teknolojilerin kullanımı her geçen gün artmaktadır. YZ tabanlı teknolojiler, afet yönetiminde canı, malı ve enformasyonu korumak için önemli bir güç çarpanı hâline gelmiştir. Kovid-19 salgınıyla mücadele kapsamında YZ tabanlı uygulamalar eğitimden sağlığa, ticaretten çalışma hayatına kadar birçok farklı alanda oldukça yaygın bir şekilde kullanılmıştır. YZ araçları, doğal afetleri tahmin etme, olası doğal afetlerin büyüklüğünü ve modellerini anlama, hasar tahmin, insani yardım, sosyal medya analizi, risk değerlendirme ve tahmine dayalı analitik, afet iyileşme sürecine ilişkin plan geliştirme ve restorasyon maliyetlerini tahmin etme, karar alma gibi görevler kapsamında yaygın bir biçimde kullanılmakta ve oldukça başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Böylece, geleneksel sistemlerin yol açtığı çeşitli güçlükler ve zaaflar, YZ teknolojileri ile çözüme kavuşturulmaktadır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi ile YZ uygulamalarının farklı afet türleriyle mücadele kapsamında kullanım alanları incelenmiş ve söz konusu uygulamaların afet ve acil durum yönetimi sürecinde yer alan ilgili aktörlere ve paydaşlara sağladığı avantajlara yer verilmiştir. Çalışma sonucunda, küresel düzeyde çeşitli hukuki ve cezai yaptırımlarla destekli gerekli yasal düzenlemeler yapılmaması ve ilgili diğer tedbirlerin alınmaması durumunda afet ve acil durumlar kapsamında geliştirilen birçok YZ uygulamasının insan kaynaklı yeni felaketlere yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler Afet ve Acil Durum, Yapay Zekâ Uygulamaları, Güç Çarpanı, Etki, Yeni Felaket
Özet (Çeviri)
ABSTRACT One of the main priorities of disaster and emergency management is the prevention of loss of life and property. The digital revolution, which is described as a fusion of technologies that enable the transition between the physical, digital and biological worlds, and the level reached in technology, have also made themselves felt in the field of combating natural disasters. Technological developments have a function of both increasing and decreasing the loss of life and property. On the one hand, technological tools and applications pose a high risk and danger to living life, especially human beings; On the other hand, it provides support to the fight of human beings against natural disasters, epidemics and dangerous human-induced events with effective, fast and modern tool sets. Developments in the field of Artificial Intelligence (AI), in particular, have led to radical and comprehensive changes in disaster and emergency management. Today, the use of AI-based technologies is increasing day by day in different stages of combating various disasters and man-made hazards such as floods, earthquakes, landslides, hurricanes, tornadoes and tsunamis, pandemics, etc. AI-based technologies have become an important force multiplier to protect life, property and information in disaster management. Within the scope of combating the Covid-19 pandemic, AI-based applications have been widely used in many different areas from education to health, from trade to working life. AI tools are widely used within the scope of tasks such as predicting natural disasters, understanding the magnitude and patterns of possible natural disasters, damage estimation, humanitarian aid, social media analysis, risk assessment and predictive analytics, developing plans for the disaster recovery process and estimating restoration costs, and decision-making, and very successful results are obtained. Thus, various difficulties and weaknesses caused by traditional systems are solved with AI technologies. In this study, the usage areas of AI applications within the scope of combating different types of disasters were examined with the qualitative research method and the advantages of these applications to the relevant actors and stakeholders involved in the disaster and emergency management process were included. As a result of the study, it has been concluded that many AI applications developed within the scope of disasters and emergencies may lead to new human-induced disasters if the necessary legal arrangements supported by various legal and criminal sanctions at the global level are not made and other relevant measures are not taken. Keywords Disaster and Emergency, Artificial Intelligence Applications, Power Multiplier, Impact, New Disaster
Benzer Tezler
- Determining the barriers and opportunities for the integration of extended reality in disaster management using MCDM methods
Afet yönetiminde genişletilmiş gerçeklik teknolojilerinin entegrasyonu önündeki engeller ve fırsatların ÇKKV yöntemleriyle belirlenmesi
EREN MERT KAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ÖMER EKMECİOĞLU
- Evaluating the effectiveness of earthquake evacuation training compared to traditional methods with a multiplayer serious game
Çok oyunculu bir ciddi oyunun deprem tahliye eğitimindeki etkinliğinin geleneksel yöntemlerle karşılaştırmalı olarak incelenmesi
BERFİN DENİZ ÇAKMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. AHMET GÜN
- Turizm yatırım projelerinin mikro ekonomik açıdan değerlendirilmesi ve turizm yatırımlarına ilişkin bir örnek
Başlık çevirisi yok
AFET AĞAN
- Perde çerçeve sistemlerinin dinamik analizi ve uygulama için bir hesap programının geliştirilmesi
Başlık çevirisi yok
NECATİ ATICI
