İshak b. Ali b. el-Hasen'in Hulâsatü't-tefâsîr isimli eserinin rivayet ve dirayet açısından incelenmesi
The Examination of İshak b. Ali b. el-Hasen's Work Named Hulaasatu't-tefaaseer in Rivayah and Dirayah
- Tez No: 926393
- Danışmanlar: PROF. DR. İLHAMİ GÜNAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada henüz şöhrete ulaşmamış olan İshak b. Ali b. el-Hasen'in telif ettiği Hulâsatü't-tefâsîr adlı muhtasar tefsir esas alınmıştır. Mezkûr eserin bilinen tek nüsha olması, konu olarak seçilmesinde etkili olmuştur. Çalışmanın temel amacı, Hulâsatü't-tefâsîr adlı muhtasar tefsiri tanıtmak, rivayet ve dirayet ögelerini inceleyerek müellifin üslubunu tespit etmek ve eserin değerini ortaya koymaktır. Araştırmada yöntem olarak eser baştan sona incelenmiş içerisindeki rivayet ve dirayet ögeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Müellifin metodunu en iyi bir şekilde gösterdiği düşünülen örnekler çalışma içerinde incelenmiştir. Eserdeki rivayet ve dirayet ögeleri bazı yerlerde Câmiu'l-beyân, Keşşâf, Envâru't-Tenzîl Medârikü't-Tenzîl gibi tefsirlerle karşılaştırılmış, bu sayede müellifin düşünce yapısı, ilmî, mezhebî yönü, tefsirin değeri, kaynakları vb. hususlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın başında“tefsirde ihtisar”konusu, Hulâsatü't-tefâsîr ve müellifi hakkında genel bilgiler verilmiş olup ilerleyen bölümlerde tefsir, rivayet ve dirayet açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. İshak b. Ali'nin özellikle dirayet noktasında Zemahşerî'nin etkisinde kaldığı söylenebilir. Mukadder sorulara verilen cevaplar, eserin Keşşâf tefsirine olan benzerliğini ispat eder niteliktedir. Câmiu'l-beyân, Tefsîrü'l-Kur'âni'l-azîm, Envâru't-Tenzîl ile rivayet benzerlikleri göze çarpmaktadır. Kelâmî açıdan Keşşâf ile benzer yönleri olduğu gibi Ehl-i sünnete yakın olduğunu düşündüren yorumlar da azımsanmayacak sayıdadır. Tek nüsha olduğu düşünülen bu muhtasar tefsirin incelenmesi, tanıtılması, çalışmanın alâmet-i fârikası olarak görülmektedir.
Özet (Çeviri)
In this summary, the concise tafsir (Hulâsatü't-tefâsîr), written by Ishak b. Ali b. el-Hasen, who was not yet famous, has been chosen as the main subject. The fact that this work has only one known copy was an important reason for selecting this topic. The main goal of this study is to introduce the concise tafsir Hulâsatü't-tefâsîr, examine its narrative (riwayah) and reasoning (dirayah) elements, identify the author's style, and reveal the value of the work. Examples that were thought to best demonstrate the author's method were examined in the study. The narration and insight elements in the work have been compared in some places with commentaries such as Câmiu'l-beyân, Keşşâf, Envâru't-Tenzîl Medârikü't-Tenzîl, and thus the author's mentality, scientific and sectarian aspects, the value of the commentary, its sources, etc. The issues have been tried to be revealed. As a method, the entire text was carefully analyzed to identify its narrative and reasoning aspects. Additionally, the author's perspective, scientific and sectarian background, and the importance of the tafsir have been studied. At the beginning of the study, general information about the topic of“conciseness in tafsir,”Hulâsatü't-tefâsîr, and its author is provided. In the later parts, the tafsir is evaluated in terms of its narrative and reasoning features. Ishak b. Ali el-Hasen was influenced by Zemahşerî, especially in terms of his acumen. The answers given to the fateful questions prove the similarity of the work to the Keşşâf commentary. The narration similarities with Câmiu'l-beyân, Tefsîrü'l-Kur'âni'l-azîm, Envâru't-Tenzîl are striking. While it has similarities with Keşşâf in terms of theology, there are also a considerable number of comments that suggest that it is close to the Sunnah. Examining and introducing this concise commentary, which is thought to be a single copy, is seen as the hallmark of the work.
Benzer Tezler
- İshak b. Ali b. el-Hasen'in Hulâsatü't-tefâsîr isimli eserinin Kur'an ilimleri açısından incelenmesi
The Examination of İshak b. Ali b. el-Hasen's Work Named Hulaasatu't Tefaaseer in Terms of Quran Sciences
MUHAMMED KÜLAHLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAMİ GÜNAY
- İshak b. Ali. el Hasen'in Hulasatü't-Tefasir isimli eserinin ahkam ayetleri üzerine bir inceleme
A study of the ruling verses in Ishak b. Ali b. el-Hasen's work entitled“Hulasat al-Tafasir”.
ALİME YÜCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞADİ EREN
- Tokat bölgesi folklorik giysileri
Başlık çevirisi yok
ESEN ÇAĞLAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Halk Bilimi (Folklor)Gazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİRDEVS KAYA
- İş etüdü tekniklerinden zaman etüdünün incelenmesi ve bir uygulama
Başlık çevirisi yok
EROL ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN OKKA