Kentsel saçaklanma ve kent çeperindeki doğal alanların tüketilmesi
Consumption of natural reserve in urban fringe and urban sprawl
- Tez No: 931155
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OYA AKIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Kentsel büyüme, kent-kır çeperi, geçiş bölgesi, kentsel saçaklanma, İzmir, Urban growth, urban-rural fringe, transition zone, urban sprawl, İzmir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Koruma ve Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihsel süreç içerisinde kentlerin makroformları, sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasi yapılarına göre sürekli değişim göstermektedir. Bu nedenle kentlerin gelişim sürecinde, kentleşme dinamiklerine göre biribirinden farklı büyüme biçimleri ortaya çıkmaktadır. Özellikle sanayileşmeyle birlikte kentleşmenin hızla artması birçok çevresel, sosyal, ekonomik ve toplumsal problemleri meydana getirmektedir. Kentlerdeki metropol alanların giderek yoğunlaşması, yoğun trafik baskısı altında kalması, çevresel kirlilik ve suç oranlarının artması sonucunda; ulaşım olanaklarının da gelişmesine bağlı olarak çeper olarak tanımlanan kent ile kır arasındaki doğal alanların üzerinde alternatif yerleşim alanları ortaya çıkmaktadır. Böylece, kentlerin makroformu kontrol edilemeyen bir biçimde çeper alanlara doğru genişlemekte veya saçaklanmaktadır. Bu saçaklanma sonucunda, doğal eşikler üzerindeki olumsuz baskılar giderek artmakta ve önlenemez bir hale gelmektedir. Bu tez çalışmasında, kentlerin kontrolsüz bir biçimde büyümesine neden olan saçaklanma kavramının doğal alanları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ulusal ve uluslararası literatür üzerinden araştırılan; kentsel büyüme ve saçaklanma kavramının doğal alanlar üzerindeki etkileri ve bu olguların uluslararası sözleşmelerdeki yeri, uluslararası örnekler üzerinden geliştirilen stratejik planlama yaklaşımları, kavramsal çerçeveyi oluşturulmuştur. Bu kavramsal çerçeveye dayalı olarak da kontrolsüz büyümenin önlenemediği ve kentsel saçaklanmanın gözlemlendiği İzmir Metropoliten Kenti, örnek alan çalışması olarak seçilmiştir. İzmir İli'ne yönelik örnek alan çalışması kapsamında; 1/25.00 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planları ile arazi kullanımın değişimi kırılma dönemleri ve etkileri ile tartışılmıştır. CORİNE veri tabanı kullanılarak, yıllara göre arazi örtüsünde meydana gelen değişimler görsel ve istatiksel olarak ortaya konmuştur. Araştırma kapsamında 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı'nda belirlenen Merkez Kent ve Kuzey, Batı, Doğu ve Güney Aks'larındaki yoğunluk, karma arazi kullanımı ve erişilebilirlik faktörlerine bağlı olarak hesaplanan saçaklanma değeri; doğal eşikleri zorlayarak kuzey ve doğu akslarına doğru bir saçaklanmanın olduğunu ortaya koymuştur. Plan kararlarında korunması gereken alanlar olarak gösterilen bölgelerde yapılaşma baskılarının artmaya devam etmesi durumunda, İzmir'de verimli tarım arazilerinin, orman alanlarının ve su rezervlerinin tehlike altında kaldığı, böylece kentin kontrolsüz bir biçimde büyümeye devam ettiği belirtilmiştir.
Özet (Çeviri)
In the historical process, the macroforms of cities are constantly changing according to their social, economic, cultural and political structures. For this reason, in the development process of cities, different growth forms emerge according to urbanisation dynamics. Especially the rapid increase in urbanisation with industrialisation brings about many environmental, social, economic and social problems. As a result of the increasing density of metropolitan areas in cities, being under intense traffic pressure, environmental pollution and crime rates; alternative settlement areas emerge on the natural areas between the city and the countryside, which are defined as periphery due to the development of transportation facilities. Thus, the macroform of cities uncontrollably expands or fringes towards the peripheral areas. As a result of this fringing, negative pressures on natural thresholds are gradually increasing and becoming unavoidable. In this thesis, the effects of the concept of sprawl, which causes the uncontrolled growth of cities, on natural areas are analysed. The effects of urban growth and fringing on natural areas, the place of these phenomena in international conventions, strategic planning approaches developed through international examples, which are researched through national and international literature, constitute the conceptual framework. Based on this conceptual framework, Izmir Metropolitan City, where uncontrolled growth cannot be prevented and urban sprawl is observed, has been selected as a case study. Within the scope of the sample field study for Izmir Province; the change in land use with the 1/25.00 scaled Environmental Plans of Izmir Metropolitan Area was discussed with the break periods and their effects. By using CORINE database, the changes in land cover over the years were presented visually and statistically. Within the scope of the research, the fringing value calculated based on the density, mixed land use and accessibility factors in the Central City and the North, West, East and South Axes determined in the 1/25.000 scale Izmir Metropolitan Metropolitan Environment Plan revealed that there is a fringing towards the north and east axes by forcing the natural thresholds. It has been stated that if building pressures continue to increase in the areas shown as areas to be protected in the plan decisions, fertile agricultural lands, forest areas and water reserves in Izmir are under threat, thus the city continues to grow uncontrollably.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Anıtkabir çevresi yapılaşma düzeni ve çevre ilişkilerinin görsel değerlendirilmesi üzerinde uygulamalı bir araştırma
Structural developments around Anıtkabir and a research on visual evaluation of environmental relations
IŞIK UÇMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN MEMLUK
- Tokat kentinin açık ve yeşil alan ilişkileri ve peyzaj mimarlığı açısından alınması gereken önlemler
Relations between open and green areas in Tokat and measures to be taken from the standpoint of landscape archtitecture
M.EMİN BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ