Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuk ve ergenlerde kronotip özelliklerinin uyku ve yürütücü işlevler ile ilişkisinin araştırılması

Başlık çevirisi mevcut değil.

PDF İndir

  1. Tez No: 931672
  2. Yazar: BEYZA KUYUMCU
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE TUĞBA BAHADIR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, yürütücü işlevler, uyku, kronotip, Otistik bozukluklar, Autism Spectrum Disorder, executive functions, sleep, chronotype, Autistic disorder
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırmada, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısına sahip 7-17 yaş aralığındaki çocuk ve ergenlerin kronotip özelliklerinin uyku düzeni/bozuklukları ve yürütücü işlevler ile ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde daha önce OSB tanısı almış 7-17 yaş arasındaki 45 çocuk ile İstanbul Kadıköy'deki okullardan alınmış olan 7-17 yaş arasındaki normal gelişim gösteren 45 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından sosyodemografik veriler değerlendirilmiş, çocuk ve ergenlerle DSM-5'e dayalı yarı-yapılandırılmış psikiyatrik görüşme yapılmıştır. Katılımcılara Stroop Testi, Sözel Akıcılık Testi ve WISC-R'ın sözcük dağarcığı ve küplerle desen testleri uygulanmıştır. OSB grubunda ebeveynlere sorular sorularak Çocukluk Otizmi Değerlendirme Ölçeği (CARS) ve Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) ile otizm semptom şiddeti değerlendirilmiştir. Katılımcıların ebeveynlerine Conners Aile Değerlendirme Formu, Yürütücü İşlevlere Yönelik Davranışsal Değerlendirme Envanteri Ebeveyn Formu (BRIEF), Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu için Belirti Değerlendirme Anketi (SNAP IV), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), Çocuklarda Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) ölçekleri doldurulmak üzere verilmiştir. Bulgular: OSB tanılı çocuklarda, kontrol grubuna kıyasla tüm yürütücü işlev alt tiplerinde daha fazla bozulma saptanmıştır (p<0.05). Kronotip dağılımı ve uyku problemleri açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Stroop testinde OSB grubunda toplam süre, hata ve düzeltme sayıları kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla, p=0.012, 0.047 ve 0.021). Sözel akıcılık testinde ise kontrol grubundaki toplam kelime, tekrar hatası ve kategori hatası sayıları OSB grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla, p=0.005, 0.002 ve 0.012). OSB grubunda, akşamcıl kronotipe sahip çocuklarda BRIEF planlama, üst biliş indeksi ve global yürütücü işlev puanında diğer kronotiplere kıyasla daha fazla bozulma olduğu belirlenmiştir (sırasıyla, p=0.024, 0.031 ve 0.046) ve yine bu çocuklarda, uykuyu başlatma sürdürme sorunları ve toplam ÇUBÖ puanları daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla, p=0.007 ve 0.023). Akşamcıl kronotipe sahip OSB tanılı çocukların, CARS ölçeğine göre insanlarla ilişki ve korku/sinirlilik alt başlıklarında, ABC ölçeğine göre ise ilişki kurma, sosyal ve özbakım becerileri alt başlıklarında ve toplam ABC puanında diğer kronotiplere kıyasla daha yüksek değerler aldığı görülmüştür (sırasıyla, p=0.024, 0.027, 0.026, 0.011 ve 0.032). OSB grubunda ÇDKA toplam puanı ile ABC ölçeği ilişki kurma, sosyal ve özbakım becerileri ve toplam puanı arasında pozitif korelasyona ek olarak yürütücü işlevleri değerlendiren BRIEF ölçek puanları ile otizm semptom şiddeti, uyku bozuklukları ve SNAP-IV ölçeği puanları arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Uyku bozuklukları ile otizm semptom şiddeti arasında da pozitif korelasyon saptanmıştır. Lineer regresyon analizlerinde BRIEF global yönetici puanına ÇUBÖ toplam puanı ile ABC toplam puanının pozitif yönde etkisinin olduğu saptanmıştır (sırasıyla, p=0.004 ve 0.022). Uyku bozukluklarına ise akşamcıl kronotipe sahip olmanın etki ettiği bulunmuştur (p=0.001). Sonuçlar: OSB tanılı çocuklarda kontrol grubuna göre yürütücü işlevlerin daha fazla bozulduğu saptanmıştır. OSB tanılı çocuklarda akşamcıl kronotipe sahip olanların planlama, üst biliş indeksi ve toplam yürütücü işlev puanında daha fazla bozulma yaşadığı, daha fazla uyku problemi yaşadığı ve daha şiddetli otizm semptomlarına sahip olduğu saptanmıştır. Akşamcıl kronotip eğilimi arttıkça, OSB semptom şiddetinin arttığı saptanmıştır. Yürütücü işlevlerdeki bozulma, uyku bozuklukları ve OSB semptom şiddetinin birbiriyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Uyku bozuklukları ve otizm semptom şiddetinin yürütücü işlevlerdeki bozulmalar üzerinde anlamlı etkisinin olduğu ve ayrıca akşamcıl kronotipe sahip olmanın uyku bozuklukları üzerinde anlamlı etkisinin olduğu saptanmıştır.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aims to determine the relationship between chronotype characteristics, sleep patterns/disorders and executive functions in children and adolescents aged 7-17 years with Autism Spectrum Disorder (ASD). Materials and Methods: The study included 45 children aged 7-17 years who had previously been diagnosed with Autism Spectrum Disorder at Marmara University Hospital Child and Adolescent Psychiatry Clinic, as well as 45 typically developing children aged 7-17 years from schools in Kadikoy/Istanbul. Sociodemographic data were evaluated by the researcher, and semi-structured psychiatric interviews based on DSM-5 were conducted with the children and adolescents. The participants were administered the Stroop Test, Verbal Fluency Test and vocabulary and block design subtests of WISC-R. In the ASD group, autism symptom severity was assessed using the Childhood Autism Rating Scale (CARS) and Autism Behavior Checklist (ABC) based on information provided by parents. Parents of participants completed the Conners Parent Rating Scale (CPRS), Behavior Rating Inventory of Executive Function (BRIEF), SNAP IV Parent Rating Scale, Children's Chronotype Questionnaire (CCTQ), and the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC). Results: Children with ASD showed greater impairments in all executive function subtypes compared to the control group (p<0.05). No significant difference was found between the ASD and control groups in terms of chronotype and sleep problems. The ASD group had higher total time, errors and correction counts in the Stroop test compared to the control group (p=0.012, 0.047, and 0.021, respectively). In the Verbal Fluency Test, the control group had higher total word counts, repetition errors and category errors compared to the ASD group (p=0.005, 0.002, and 0.012, respectively). Among children with ASD, those with evening chronotype characteristics exhibited greater impairments in BRIEF planning, metacognition index, and global executive score compared to other chronotypes (p=0.024, 0.031, and 0.046, respectively). Children with evening chronotype in the ASD group also had higher scores in disorders of initiating and maintaining sleep and total SDSC scores (p=0.007 and 0.023, respectively). In the ASD group, children with an evening chronotype had higher scores in relating to people and fear/nervousness according to the CARS scale, and in relating, social and self-help skills, and total scores according to the ABC scale (p=0.024, 0.027, 0.026, 0.011, and 0.032, respectively). A positive correlation was identified between CCTQ total score and ABC scale scores for relating, social and self-help skills, and total scores in the ASD group. Additionally, a positive correlation was observed between BRIEF scale scores evaluating executive functions and autism symptom severity, sleep disturbances, and SNAP-IV scores. A positive correlation was also found between sleep disturbances and autism symptom severity. In the linear regression analyses, it was found that SDSC total score and ABC total score had a positive effect on BRIEF global executive score (p=0.004 and 0.022, respectively). It was found that having an evening chronotype had a positive effect on SDSC total score (p=0.001). Conclusion: Children with ASD were found to have greater impairments in executive functions compared to the control group. Among children with ASD, those with an evening chronotype exhibited greater impairments in planning, metacognition index, and global executive scores, experienced more sleep problems, and had more severe autism symptoms. An increase in evening chronotype tendency was associated with an increase in ASD symptom severity. The findings indicate that impairments in executive functions, sleep disturbances, and ASD symptom severity are interrelated. Notably, sleep disturbances and autism symptom severity were found to significantly influence executive function impairments, while evening chronotype tendencies had a significant effect on sleep disturbances.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    644150

    Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuk ve ergenlerde serum nörofilament hafif zincir polipeptid (NEFL) düzeyinin değerlendirilmesi ve serum NEFL düzeyinin kontrol grubu ile karşılaştırılması

    Evaluation of serum neurofilament light chain protein (NEFL) levels in children and adolescents with autism spectrum disorder and comparison of serum NEFL levels with control group

    CANSU PINAR YAVAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET FATİH CEYLAN

  2. Tez No

    987049

    Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocuk ve ergenlerde Neurexin kan düzeyinin sağlıklı çocuklar ile karşılaştırılması ve otizm klinik şiddeti ile ilişkisi

    Comparison of Neurexin blood levels in children and adolescents diagnosed with autism spectrum disorder and healthy children, and its relationship with clinical severity of autism

    AYŞE BÜYÜKATEŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSelçuk Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SERHAT TÜRKOĞLU

  3. Tez No

    523503

    Otizm spektrum bozukluğu olan erkek çocuk ve ergenlerde serum oksitosin düzeylerinin saldırganlık davranışı ve empati becerileri ile ilişkisi

    The relation between aggressive behaviors, empathy skills and serum oxytocin levels in male children and adolescents with autism spectrum disorder

    HACER GİZEM GERÇEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HATİCE AKSU

  4. Tez No

    728591

    Otizm spektrum bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde COVID-19'un psikososyal ve davranışsal etkileri

    Psychosocial and behavioral effects of COVID-19 in children and adolescents with autism spectrum disorder

    RUKİYE ARSLAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜL KARAÇETİN

  5. Tez No

    930902

    Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocuk ve ergenlerde transkraniyal manyetik stimülasyon kullanımının araştırılması

    Investigation of the use of transcranial magnetic stimulation in children and adolescents diagnosed with autism spectrum disorder

    MUHAMMED ALİ BALABAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriGaziantep Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET KARADAĞ

Geri Dön