Geri Dön

Şihâbüddîn Mahmûd el-Halebî'nin Hüsnü't-Tevessül ilâ Sınâati't-Teressül adlı eserinin belâgat ilmi açısından incelenmesi

An analysis of Shihāb al-Dīn Mahmūd al-Khalabī's Hüsnü't-Tawassul ilâ Sınāati't-Teressul in terms of rhetoric

  1. Tez No: 932156
  2. Yazar: CİHAN AKMAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ALİ BULUT
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Dilbilim, Linguistics
  6. Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belâgati, Belâgat İlimleri, Şihâbüddîn el-Halebî, Hüsnü't-Tevessül, Kitâbet Sanatı, Arabic Language and Rhetoric, Sciences of Rhetoric, Shihāb al-Dīn al-Khalabī, Ḥusn al-Tawassul, The Art of Writing
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Belâgat ilmi, ihtiva ettiği edebî incelikler ile İslâmiyet öncesi Arap şiirlerinde ve diğer edebî ürünlerde mevcut olsa bile onun bilimsel bir disiplin haline dönüşmesi uzun bir zaman diliminde gerçekleşmiştir. Bu süreç içerisinde belâgat ilmindeki sanatların keşfedilip derlendiği, kısımlarının ve konularının sistematikleştiği, taksim ve tariflerinin olgunlaştığı farklı dönemler olmuştur. Belâgatın meânî, beyân ve bedî' ilimleri üç kısma ayrıldığı ve içerdiği edebi sanatların terimsel açıdan olgunlaştığı dönemde bazı kitâbet âlimleri de eserleriyle bu sürece katkıda bulunmuştur. Bunlardan biri de Şihâbüddîn Mahmûd Halebî'nin (ö. 725/1325) Hüsnü't-Tevessül ilâ Sınâati't-Teressül isimli eseridir. Kâtip adaylarının kitâbet sanatında derinleşmeleri için yazılan eser, belâgat konularının büyük bir kısmını ihtiva etmektedir. Öte yandan müellifin Kazvînî (ö. 739/1338) ile aynı dönemde yaşayıp bazı tarif, taksim ve şâhidlerinin aynı olması, bizde eserin belâgat ilmi açısından incelenmesinin faydalı olacağı kanaatini oluşturdu. Bu incelemenin amacı Halebî'nin belâgat ilmine olan katkısının objektif bir şekilde tespit edilmesidir. Ayrıca eser hem kaynakları hem de tesir ettiği diğer eserler ile karşılaştırılarak belâgat ilmindeki yeri tespit edilecektir. Bu çerçevede tezimiz üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde Halebî'nin hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti ile eserleri ele alınmıştır. İkinci bölümde eser, genel bilgileri ve muhtevası ile tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise belâgat muhtevası, kaynakları, yöntemi, önemi ve sonraki eserlere etkisi incelenmiştir.

Özet (Çeviri)

Even though the science of eloquence, with its literary subtleties, was present in pre-Islamic Arabic poetry and other literary products, its transformation into a scientific discipline took place over a long period of time. In this process, there were different periods in which the arts in the science of eloquence were discovered and compiled, its parts and subjects were systematized, and its taxonomy and definitions matured. During the period when eloquence was divided into three parts, namely ma'anī, beyān and bedī', and the literary arts in it matured in terms of terminology, some scholars of scripture contributed to this process with their works. One of them is Shihāb al-Dīn Mahmūd al-Khalabī's (d. 725/1325) Hüsnü't-Tawessül ilā Sınāati't-Taressül. The work, which was written for the scribe candidates to deepen in the art of writing, contains most of the topics of eloquence. On the other hand, the fact that the author lived in the same period as al-Qazwīnī (d. 739/1338) and that some of his definitions, taxonomies, and shāhids are the same led us to believe that it would be useful to analyze the work in terms of the science of eloquence. The aim of this study is to objectively determine Khalabī's contribution to the science of eloquence. In addition, the place of the work in the science of eloquence will be determined by comparing it with both its sources and other works that it influenced. In this framework, our thesis is divided into three chapters. In the first chapter, Halabī's life, scholarly and literary personality and his works are discussed. In the second chapter, the work is introduced with its general information and content. In the third chapter, the content, sources, method, importance, and influence on later works of eloquence are analyzed.

Benzer Tezler

  1. Fecr-i Ali yazarı Şahabeddin Süleyman -insan, eser, üslup-

    Başlık çevirisi yok

    NAZIM H. POLAT

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1984

    Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. M. ORHAN OKAY

  2. Türk Edebiyatı'nda hece-aruz münakaşaları

    Başlık çevirisi yok

    HASAN KOLCU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesi

    PROF. DR. ÖMER FARUK AKÜN

  3. Cenab Şehabeddin'in şiirleri üzerinde bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    HASAN AKAY

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    1989

    Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesi

    PROF. DR. ZEYNEP KERMAN

  4. Sünnette ad koyma

    Başlık çevirisi yok

    ŞAHABEDDİN ŞENGÜLER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    DinMarmara Üniversitesi

    DOÇ.DR. İSMAİL L. ÇAKAN

  5. Cenap Şahabettin'in Suriye Mektupları

    Başlık çevirisi yok

    BAKİ TOP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1991

    Türk Dili ve EdebiyatıMarmara Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İNCİ ENGİNÜN