İhracat ile doğrudan yabancı yatırımların kadın istihdamına etkisi: Türkiye örneği
The effect of export and foreign direct investment on women's employment: The case of Türkiye
- Tez No: 934495
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA KÖSEOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Kadın emeğinin işgücü piyasasında yeterince değerlendirilmemesi, kadınların istihdam oranlarının düşük seviyelerde kalmasına neden olmaktadır. Türkiye'de kadınların işgücüne katılım oranının düşük olması, yalnızca kültürel ve sosyal faktörlerle değil, aynı zamanda ekonomik değişkenlerle de doğrudan ilişkilidir. Özellikle doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), ihracat ve gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) gibi makroekonomik göstergelerin kadın istihdamı üzerindeki etkisi, kadınların işgücü piyasasındaki rolünün anlaşılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu ekonomik faktörlerin kadın istihdamını artırıcı veya sınırlayıcı etkileri, incelenmesi gereken bir konudur. Bu çalışma, 1988-2023 dönemi ele alınarak Türkiye'de kadın istihdamı ile doğrudan yabancı yatırımlar, ihracat ve ekonomik büyüme (GSYİH) arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada kullanılan zaman serisi analiz yöntemleriyle serilerin durağanlıkları ADF, PP ve KPSS birim kök testleriyle değerlendirilmiş; ARDL sınır testi ile seriler arasındaki uzun dönemli ilişkiler incelenmiştir. Sonuçlara göre, DYY ve ihracatın kadın istihdamı üzerinde uzun dönemde negatif, GSYİH'nin ise pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, kısa dönem hata düzeltme modeli (ECT), seriler arasındaki kısa dönem ilişkilerin güvenilir bir şekilde analiz edilmesini sağlamıştır. Uzun dönemli eşbütünleşme ilişkilerinin daha hassas bir şekilde tahmini için FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleri uygulanmış ve bu modellerden elde edilen sonuçların ARDL sınır testi bulgularıyla tutarlı olduğu belirlenmiştir. Granger nedensellik testleri, GSYİH'nin kadın istihdamı ve ihracat üzerinde tek yönlü nedensel bir etkisi olduğunu, ancak DYY ve ihracatın kadın istihdamı üzerinde doğrudan nedensel bir etkisinin bulunmadığını ortaya koymuştur. Varyans ayrıştırma ve etki-tepki analizleri, kadın istihdamındaki değişimlerin büyük ölçüde içsel dinamiklerden kaynaklandığını, GSYİH'nın etkisinin ise zamanla arttığını göstermiştir. Buna karşılık, DYY ve ihracatın etkilerinin sınırlı ve değişken olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT The fact that women's labor is not sufficiently evaluated in the labor market causes women's employment rates to remain low. Women's low labor force participation rate in Turkey is directly related to cultural and social factors and economic variables. In particular, the effect of macroeconomic indicators such as foreign direct investment (FDI), export, and gross domestic product (GDP) on women's employment is of great importance in understanding women's role in the labor market. The increasing or limiting effects of these economic factors on women's employment are a subject that needs to be examined. This study examines the relationships between women's employment and foreign direct investment, export, and economic growth (GDP) in Turkey by considering the period 1988-2023. With the time series analysis methods used in the study, the stationarity of the series was evaluated with ADF, PP, and KPSS unit root tests; long-term relationships between the series were examined with the ARDL bounds test. According to the results, it was determined that FDI and exports had a negative effect on women's employment in the long term, while GDP had a positive impact. In addition, the short-term error correction model (ECT) provided a reliable analysis of short-term relationships between the series. FMOLS, DOLS, and CCR methods were applied for a more precise estimation of long-term cointegration relationships, and it was determined that the results obtained from these models were consistent with the ARDL bounds test findings. Granger causality tests revealed that GDP has a unidirectional causal effect on female employment and exports, but FDI and exports do not directly affect female employment. Variance decomposition and impulse-response analyses showed that changes in female employment are mainly due to internal dynamics, while the effect of GDP increases over time. On the other hand, the impact of FDI and exports were determined to be limited and variable.
Benzer Tezler
- Sanayi politikaları ve planlı dönemde imalat sanayine etkileri
Başlık çevirisi yok
AHMET CAFOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
EkonomiGazi ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN EROL
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- İhracatın sektörel analizine ilişkin fonksiyonel bir araştırma
Functional research on analysis of sectoral export
AYŞENUR TOPÇUOĞLU
- Türkiye'de üretilen dikiş ipliklerinin incelenmesi ve konfeksiyon endüstrisinde kullanım uygunluklarının araştırılması
Başlık çevirisi yok
CUMHUR ÇAKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. NAZMİ ERCAN