Kentsel gelişim modeli ve VIIRS-DNB uydu verileri ile dünya astronomi sitelerinin ışık kirliliği analizi ve gelecek tahmini
Light pollution analysis and future prediction of world astronomy sites with urban development model and VIIRS-DNB satellite data
- Tez No: 935678
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZIM AKSAKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Astronomi ve Uzay Bilimleri, Enerji, Geography, Astronomy and Space Sciences, Energy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, Dünya'da 1 m ve üzeri ayna çapına sahip teleskopların bulunduğu 84 profesyonel astronomi sitesinde, yakın gelecekte (2030) yapay ışık etkisini uydu ve model verileri kullanarak Uzaktan Algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntemleri ile belirlemektir. VIIRS-DNB uydu verileri ile 2012-2023 için astronomi sitelerinin güncel yapay ışık durumu değerlendirilmiş, veri seti için istatistikler (regresyon, korelasyon, Mann-Kendall ve Sen's-Slope) hesaplanmıştır. Astronomi sitelerinin ışık kirliliğinin yıllık ortalaması 19,2 𝑚𝑎𝑔/𝑎𝑟𝑐𝑠𝑒𝑐2 olup bunların ~%12'si (10 astronomi sitesi) ortalamanın altında kalmaktadır, bu astronomi sitelerinde ışık kirliliği diğerlerine göre daha fazladır. Astronomi sitelerindeki kentleşme uzak gelecek (2050) için kentsel gelişim modeli kullanılarak tespit edilmiştir. Farklı konumlardan şeçilen altı astronomi sitesi için yapay ışığın zamansal değişimi, kentsel model çıktılarıyla birlikte regresyon analiziyle modellenmiş ve yakın gelecek (2030) için tahmin edilmiştir. Bu altı astronomi sitesi için kentsel gelişim modeli ve regresyon analizi ile elde edilen 2030 yılı yapay ışık haritası oluşturulduktan sonra astronomi sitelerine etki eden yapay ışığın tespiti için Ters Kare Yasası'dan faydalanılmıştır. 2023 yılı için var olan ve tahmin edilen yapay ışık etkisi karşılaştırılmış ve bu iki sonuç arasındaki bağlantıyı kuran 𝑎𝑡 katsayısı hesaplanmıştır. 𝑎𝑡 katsayısnın 2030 yılı yüksek olasılık sınıfları piksel sayısı ve model çıktısı olan bazı parametrelerle Spearman, Pearson ve Kendal korelasyonlarının en az birinde ±0,80 ve üzeri düzeyde anlamlı bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Bu parametrelerle 𝑎𝑡 katsayısı arasında lineer bir denklem elde edilip bütün astronomi siteleri için 𝑎𝑡 katsayısı hesaplanmıştır. Altı astronomi sitesinde yapay ışık etkisinin 2023 yılına göre %13 azalma ile %110 artış arasında değiştiği tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this thesis is to determine the artificial light effect in the near future (2030) at 84 professional astronomy sites with telescopes with a mirror diameter of 1 m and above in the world by using satellite and model data with Remote Sensing (RS) and Geographic Information Systems (GIS) methods. With VIIRS-DNB satellite data, the current artificial light status of astronomy sites for 2012-2023 was evaluated and statistics (regression, correlation, Mann-Kendall and Sen's-Slope) were calculated for the data set. The annual average light pollution of astronomy sites is 19.2 𝑚𝑎𝑔/𝑎𝑟𝑐𝑠𝑒𝑐2, of which ~12% (10 astronomy sites) are below the average, these astronomy sites have more light pollution than the others. The urbanisation of astronomy sites was determined using an urban development model for the distant future (2050). The temporal change of artificial light for six astronomy sites selected from different locations was modelled by regression analysis together with the urban model outputs and predicted for the near future (2030). After the artificial light map for the year 2030 obtained from the urban development model and regression analysis for these six astronomy sites, the Inverse Square Law was used to determine the artificial light affecting the astronomy sites. For the year 2023, the existing and predicted artificial light effect was compared and the 𝑎𝑡 coefficient that establishes the connection between these two results was calculated. 𝑎𝑡 coefficient was found to show a significant relationship at a level of ± 0.80 and above in at least one of the Spearman, Pearson and Kendal correlations with the number of pixels in the high probability classes of 2030 and some parameters that are model outputs. A linear equation was obtained between these parameters and 𝑎𝑡 coefficient and 𝑎𝑡 coefficient was calculated for all astronomy sites. It was found that the artificial light effect at the six astronomy sites varied between 13% decrease and 110% increase compared to 2023.
Benzer Tezler
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- İmara ilişkin bağışlamaların gelişimi ve değerlendirilmesi
Evoution et evaluation des amnisties concernant le constructions et le development du territoire
AHMET LÜTFİ UZEL
Doktora
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Anıtkabir çevresi yapılaşma düzeni ve çevre ilişkilerinin görsel değerlendirilmesi üzerinde uygulamalı bir araştırma
Structural developments around Anıtkabir and a research on visual evaluation of environmental relations
IŞIK UÇMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Şehircilik ve Bölge PlanlamaAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YALÇIN MEMLUK
- Tokat kentinin açık ve yeşil alan ilişkileri ve peyzaj mimarlığı açısından alınması gereken önlemler
Relations between open and green areas in Tokat and measures to be taken from the standpoint of landscape archtitecture
M.EMİN BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Peyzaj MimarlığıAnkara ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN KOÇ