Evlerde kullanılmayan ilaçların yönetimi ile ilgili farkındalığın değerlendirilmesi
Evaluation of awareness regarding the management of unused medications at home
- Tez No: 936203
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: İlaç, Farkındalık, Yönetim, Medication, Awareness, Management
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, evlerde kullanılmayan ilaçların yönetimiyle ilgili toplumun farkındalığını ölçmek amacıyla yapılan kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Gereç ve yöntem: Çalışma, İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.11.2024-31.01.2025 tarihleri arasında yürütülmüş ve 380 katılımcıyla tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan 24 soru ve ifadeden oluşan anket formu ile 01 Kasım 2024-31 Ocak 2025 tarihleri arasında Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran katılımcılarla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Formda katılımcıların sosyodemografik bilgileri, evlerinde fazladan ilaç bulunup bulunmadığı, hangi miktarda bulunduğu, bu ilaçları nasıl değerlendirdikleri şeklinde soru ve ifadelerden oluşmaktadır. Veriler SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Niteliksel değişkenler için sayı ve yüzde analizleri, niceliksel değişkenler için minimum, maksimum, ortalama, standart sapma ve medyan analizleri yapıldı. Karşılaştırmalar Ki-Kare analizi ile yapıldı. Anlamlı bulunan karşılaştırmalarda anlamlılığın hangi değişkenler arasında olduğunu saptamak için Bonferroni düzeltmeli sütun oranlarının karşılaştırılması analizleri yapıldı. Analizler %95 güven düzeyinde yapıldı (p<0,05 anlamlı kabul edildi). Bulgular: Katılımcıların %61,3'ü evlerinde kullanılmayan ilaç bulundurmadıklarını belirtirken, %38,7'si bu ilaçları sakladığını ifade etmiştir. Kullanılmayan ilaçların saklanma nedenleri arasında en yaygın olanı, tedavinin doktor önerisiyle erken sonlandırılmasıdır (%34,2). Saklanan ilaçlar arasında en fazla ağrı kesiciler (%43,7), antibiyotikler (%21,1) ve mide ilaçları (%14,5) yer almaktadır. Son kullanma tarihi geçen ilaçların büyük bir kısmı çöpe atılmakta (%53,9), bir kısmı ise lavaboya dökülerek imha edilmektedir (%21,8). Katılımcıların yalnızca %10,3'ü ilaçlarını belediyelere veya sağlık kuruluşlarına teslim etmeleri gerektiğini bildiklerini belirtmiştir. Fazla ilaçları sağlık kuruluşlarına veya belediyelere vermek isteyen katılımcıların %27,6'sı eczanelerde bu konuda engelle karşılaştıklarını ifade etmiştir. Doktor veya eczaneden ihtiyaç dışı ilaç talep edenlerin oranı, eğitim seviyesi, gelir düzeyi ve yaş gruplarına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Başkalarının ilaçlarını kullanma eğilimi, yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi ve gelir durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Sonuç: Araştırma sonuçları, toplumda kullanılmayan ilaçların yönetimi konusunda farkındalık eksikliği olduğunu göstermektedir. İlaçların imhası önemli bir halk sağlığı problemi olup konuya multidisipliner yaklaşım ve halkın bilinçlendirilmesi önemlidir.Evde ilaç birikimini engelleyecek önlemlerin alınması, birikmesi durumunda halka ilaçları teslim edebilecek imkanların sağlanması önemlidir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study is a cross-sectional and descriptive research conducted to measure public awareness regarding the management of unused medications at home. Materials and Methods: The study was conducted at Istanbul Fatih Sultan Mehmet Training and Research Hospital between November 1, 2024, and January 31, 2025, and was completed with 380 participants. Data were collected using a questionnaire form prepared by the researcher, consisting of 24 questions and statements, through face-to-face interviews with participants visiting the Family Medicine Clinic of Fatih Sultan Mehmet Training and Research Hospital during the specified period. The form included questions and statements about the sociodemographic characteristics of the participants, whether they had excess medications at home, the quantity, and how these medications were managed. The data were analyzed using SPSS 22.0 software. Frequency and percentage analyses were performed for qualitative variables, while minimum, maximum, mean, standard deviation, and median analyses were conducted for quantitative variables. Comparisons were made using Chi-Square analysis. Bonferroni-corrected column proportion comparison analyses were applied to identify significant differences between variables in the comparisons deemed significant. The analyses were conducted at a 95% confidence level (p<0.05 was considered significant). Findings: While 61.3% of participants reported not having unused medications at home, 38.7% stated that they kept these medications. The most common reason for storing unused medications was the early discontinuation of treatment upon doctor's recommendation (34.2%). Among the stored medications, painkillers (43.7%), antibiotics (21.1%), and gastrointestinal drugs (14.5%) were the most frequent. A significant proportion of expired medications are discarded in the trash (53.9%), while some are disposed of by pouring them into sinks (21.8%). Only 10.3% of the participants indicated awareness that they should deliver their unused medications to municipalities or healthcare institutions. Among participants willing to donate excess medications to healthcare institutions or municipalities, 27.6% reported encountering barriers at pharmacies in this regard. The tendency to request unnecessary medications from doctors or pharmacies showed significant differences based on education level, income, and age groups. The inclination to use medications belonging to others varied statistically by age, gender, marital status, education level, and income. Conclusion: The research findings demonstrate a lack of public awareness regarding the management of unused medications. It is essential to strengthen educational initiatives concerning the safe disposal and recycling processes of unused drugs.
Benzer Tezler
- Kronik hastalığı olan bireylerin akılcı ilaç kullanımı, sağlık okuryazarlığı ve evsel ilaç atık farkındalık düzeyinin belirlenmesi
Determination of rational drug use, health literacy, and household pharmaceutical waste awareness level of individuals with chronic disease
GAMZE ARAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikSinop ÜniversitesiÇevre Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. BİLGE BAL ÖZKAPTAN
- Evsel ilaç atıklarında tersine lojistik uygulamalarının sistem dinamiği yaklaşımı ile modellenmesi
Reverse logistics in household drug waste system dynamics of applications modeling with approach
MÜCAHİT ABDULLAH ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeİstanbul Ticaret ÜniversitesiLojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAGEHAN UCA
- Evlerde kullanılmadan kalan ilaçların, sıfır atık çerçevesinde, ekonomik ve çevresel boyutları ile incelenmesi
Study of unused and unwanted household pharmaceuticals, within the framework of zero waste, with their economic and environmental dimensions
NURGÜL BÖRÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL SERDEN BAŞAK
- Hastane atıksularının karakterizasyonu, arıtılabilirliği ve Eskişehir iline ait bir örnek
Characterization and treatability of hospital wastewaters: A case study on Eskişehir
PINAR GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Çevre MühendisliğiSelçuk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL GÜR
- Akıllı ev otomasyonu için enerji yönetim sistemi geliştirilmesi ve uygulanması
Development and implementation of energy management system for smart home automation
ABDULLAH BARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SERDAR YILMAZ