Çift fazlı çelik sacların farklı bükme işlemlerinde geri esneme davranışlarının incelenmesi
Investigation of springback behavior of dual-phase steel sheets in different bending processes
- Tez No: 938685
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN GÜRÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İmalat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sac metal kalıpçılığı, otomotiv, havacılık, mutfak eşyaları ve elektronik gibi birçok sektörde, seri ve özdeş üretim sağlayan temel bir yöntemdir. Bu alandaki en yaygın uygulamalardan biri bükme kalıpçılığıdır. Bükme işlemi, malzemenin bir eksen etrafında, talaş kaldırmadan şekillendirilmesidir. Uygulanan kuvvet, malzemeyi önce akma sınırına, sonra çekme sınırına ulaştırır ve kaldırıldığında malzeme kalıcı şekil alır. Ancak elastik geri dönüş nedeniyle bir miktar eski haline döner, bu olgu geri esneme (springback) olarak adlandırılır. Geri esneme; sac kalınlığı, büküm radyusu, kalıp tasarımı ve malzeme gibi birçok faktörden etkilenir. Geri esnemeyi etkileyen en önemli faktörlerden biri kullanılan malzeme türüdür. Bu malzemelerden biri de yüksek dayanımıyla öne çıkan çift fazlı çelik saclardır. Özellikle otomotiv sektöründe yaygın olarak tercih edilen bu çelikler, yüksek mukavemetleri sayesinde araçların hafifletilmesine katkı sağlarken, güvenlik ve dayanıklılığı da artırır. Ancak yüksek dayanımları, bükme işlemleri sırasında geri esneme eğilimlerini de etkiler. Literatürde, çift fazlı çeliklerin farklı bükme yöntemleriyle elde edilen geri esneme değerleri genellikle deneysel veya bilgisayar destekli analizlerle incelenmiştir. Ancak, bu yöntemlerle elde edilen geri esneme davranışlarının kapsamlı bir karşılaştırmasına dair bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, çift fazlı çeliklerin (DP600, DP800 ve DP1000), farklı bükme yöntemleriyle (U-bükme, V-bükme, L-bükme, şapka formunda bükme), farklı sac kalınlıklarında (1 mm, 1,5 mm ve 2 mm) ve farklı büküm radyuslarında (R3, R4 ve R5) meydana gelen geri esneme davranışları incelenmiş ve tüm bükme yöntemleri arasında karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Tüm büküm yöntemlerinde malzemenin DP600'den DP1000'e çıkmasıyla geri esneme artarken sac kalınlığının artması ile geri esneme değerleri azalmıştır. En az geri esneme değerleri L bükmede elde edilirken en çok geri esneme şapka formunda bükmede meydana gelmiştir. U ve L bükmede büküm radyusunun artması ile geri esneme artarken V ve şapka formunda bükmede büküm radyusunun artması ile geri esneme azalmıştır.
Özet (Çeviri)
Sheet metal forming is a key method used in various industries such as automotive, aerospace, kitchen appliances, and electronics to achieve mass and identical production. One of the most common applications in this field is bending. Bending is the process of shaping material around an axis without removing chips and typically without the use of heat. The applied force first reaches the yield point of the material and then the tensile limit, and when removed, the material assumes a permanent shape. However, due to elastic recovery, the material tends to return partially to its original state, a phenomenon known as springback. Springback is influenced by several factors such as sheet thickness, bending radius, die design, and material. One of the most important factors affecting springback is the type of material used. One such material is dual-phase steel sheets, which are known for their high strength. These steels are particularly preferred in the automotive industry, as they help reduce the weight of vehicles while enhancing safety and durability. However, their high strength also affects their springback tendencies during bending operations. In the literature, the springback values of dual-phase steels obtained through different bending methods are generally investigated through experimental or computer-aided analysis. However, there is no comprehensive study comparing the springback behaviors obtained by these methods. This study investigates the springback behavior of dual-phase steels (DP600, DP800, and DP1000) under different bending methods (U-bending, V-bending, L-bending, hat-form bending), different sheet thicknesses (1 mm, 1.5 mm, and 2 mm), and different bending radii (R3, R4, and R5), and provides a comparative evaluation across all bending methods. The results show that in all bending methods, springback increases as the material grade moves from DP600 to DP1000, while springback decreases with an increase in sheet thickness. The lowest springback values were observed in L-bending, while the highest occurred in hat-form bending. In U and L bending, springback increases with an increase in bending radius, whereas in V and hat-form bending, springback decreases with an increase in bending radius.
Benzer Tezler
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- Matris lie grupları üzerine
Başlık çevirisi yok
RIFAT GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Matematikİnönü ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURİ KURUOĞLU
- NaI (TI) dedektörleri için toplam verim ve tüm enerji pik duyarlığının Monte Carlo metodu ile elde edilmesi
Başlık çevirisi yok
N. REMZİYE ERGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Fizik ve Fizik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CİHAN ÖZMUTLU
- Sera domates üretiminde aşı uygulaması ile elde edilen çift kök sistemine sahip domateslerin verim ve kalite yönünden üstünlükleri üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ALİ DİZDAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRETTİN MECİT
- Regresyon analizi ve Türkiye üzerine bir deneme buğday üretiminin tahmini
Başlık çevirisi yok
MACİT MESUT ÖZMEN