Yetişkin bireylerde akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyi ve davranışlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi ''Diyarbakır ili örneği''
Investigation of factors affecting the level of knowledge and behavior of rational drug use in adults: ''Diyarbakir province example''
- Tez No: 941118
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET EMİN KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, bilgi düzeyi, yetişkin bireyler, akılcı antibiyotik kullanımı, ilişkili faktörler, Rational drug use, knowledge level, adult individuals, rational antibiotic use, related factor
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı Diyarbakır İli'nde yaşayan yetişkin bireylerin AİK bilgi düzeyleri ve davranışlarını etkileyen faktörleri tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırma verileri Ekim 2024- Şubat 2025 tarihleri arasında Diyarbakır İli'nde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerin Online Anket çalışmasına katılımı ile toplandı. Araştırmanın örneklemine, kolayda örnekleme yöntemi ile 383 birey alınmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Gruplar T-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Tukey Testi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi uygulandı. Evreni temsil edecek örneklem büyüklüğü, %80 güç, %50 AİK prevalansı, %5 sapma payı ve %95 güven düzeyi ile hesaplandı; çift yönlü p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Cronbach's α değeri 0,73 kabul edildi. Bulgular: Araştırmaya 383 kişi katıldı. Araştırma grubunda 221 kişinin AİKÖ puan ortalaması 37,5±1,06 ve 163 kişinin AİKÖ puan ortalaması 34,2±2,16 bulundu. Katılımcıların %57,7'sinin AİK'lerinin yeterli düzeyde olduğu saptandı. Araştırma grubunun %46.2'si kadın, %53.8'i erkektir. Araştırma grubunun %69.2'sinin yükseköğretim mezunu, %44.4'ünün geliri giderden az, %85.6'sının sosyal güvenceye sahip olduğu, %82.8'inin kronik hastalığının olmadığı, %84.3'ünün düzenli ilaç kullanmadığı, %56.4'ünün ilk olarak hekime başvurduğu ve %48.3'ünün hastalandığında ilk olarak aile sağlığı merkezine (ASM) başvurduğu belirlendi. Araştırmada öğrenim durumu, sosyal güvence, yakın önerisiyle ilaç kullanımı, ilaç kullanma talimatını okuma, hekimin önerdiği dozda ilaç kullanımı, ilaç yan etkisi durumunda ilk başvurulan kişi ve ilaç saklama koşullarına uyma davranışlarının istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturduğu saptandı (p<0.001). Sonuç: Araştırmanın bağımsız değişkenleri ile araştırma grubunun AİK'leri arasında orta düzeyde bir korelasyon saptandı (R=0.573). Araştırma grubunun AİK'leri üzerinde belirleyici 8 bağımsız değişken saptandı. Cinsiyet, yaş, kronik hastalık, düzenli ilaç kullanımı, ilaç kullanma talimatını okuma, hekimin önerdiği dozda ilaç kullanımı, ilaç yan etkisi yaşama ve ilaç saklama koşullarına uyum faktörlerinin katılımcıların AİK'lerini pozitif ve negatif yönde etkilediği saptandı.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this research is to determine the factors affecting the knowledge level and behavior of adults living in Diyarbakır Province regarding Rational Drug Use. Materials and Methods: This study is a descriptive type of research. Research data were collected through the participation of individuals aged 18 and over living in Diyarbakır Province in an Online Survey between October 2024 and February 2025. The sample of the study was 383 individuals with convenience sampling method. Independent Groups T-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Tukey Test and Multiple Linear Regression Analysis were applied in the analysis of data. The sample size to represent the universe was calculated with 80% power, 50% Rational drug use prevalence, 5% margin of deviation and 95% confidence level. Cronbach's α value was accepted as 0.73. Findings: 383 people participated in the study. In the study group, the mean score of 221 people on the Rational Use of Drugs Scale was 37.5±1.06 and the mean score of 163 people on the Rational Use of Drugs Scale was 34.2±2.16. It was determined that 57.7% of the participants had a sufficient level of Rational Use of Drugs. It was determined that 69.2% of the research group were higher education graduates, 44.4% had income less than expenses, 85.6% had social security, 82.8% did not have a chronic disease, 84.3% did not use regular medication, 56.4% first went to a physician, and 48.3% first went to a family health center when they got sick. In the study, it was determined that educational status, social security, use of medication upon recommendation of a relative, reading the medication instructions, use of medication at the dose recommended by the physician, the first person to contact in case of drug side effects and compliance with drug storage conditions created a statistically significant difference (p<0.001). Conclusion: A moderate correlation was found between the independent variables of the study and the rational drug use of the research group (R=0.573). 8 independent variables were determined as determining factors for the rational drug use of the research group. İt was found that gender, age, chronic disease, regular drug use, reading the drug instructions, using the dose recommended by the physician, experiencing drug side effects and complying with drug storage conditions had positive and negative effect on the rational drug use of the participants.
Benzer Tezler
- Bir üniversite hastanesine başvuran yetişkinlerin akılcı ilaç kullanımı farkındalığı ve farmakofobi durumlarının değerlendirilmesi
Assessment of rational drug use awareness and pharmacophobia among adults attending a university hospital
ZEYNEP SELİN TURHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR DEMİRBAŞ
PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
- Proton pompa inhibitörü kullanan hastaların bu ilaçlar hakkındaki bilgi düzeyi ve tutumları ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the level of their knowledge and attitudes about these drugs and health literacy of patients using proton pump inhibitor
ESRA COŞAR ÇOBANLAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiManisa Celal Bayar ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ÖZCAN
- Kızılcahamam Aile Hekimliği birimine başvuran hastaların ağrı kesici ilaç kullanımlarının akılcı ilaç kullanımı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of painkiller use in patients presenting to the Kızılcahamam Family Medicine unit in terms of rational drug use
ERDEM ŞAHİN KÖSE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
DR. MURAT BÜYÜKŞEKERCİ
- Birinci basamakta yetişkin hastalarda polifarmasi, akılcı ilaç kullanımı ve tedavi uyumunu etkileyen faktörlerin araştırılması
Investigation of factors affecting polypharmacy, rational drug use and treatment adaptation in adult patients in primary care
ERSİN ÜLGER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiBursa Uludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM UNCU
- Aile hekimliği polikliniğinde erişkin bireylerde akılcı ilaç kullanım farkındalığı, bilgi düzeyi, tutum ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of rational drug use awareness, level of knowledge, attitude and related factors in adult individuals in family medicine outpatient clinic
İLKER BEBEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN