Sahâbe ve tâbiînin merfû hadislere muhâlefeti problemi -Abdürrezzak'ın Musannef'i özelinde-
The problem of the sahaba and tabi'in opposition to marfū' hadiths -Specific to ʿAbd Al-Razzāq's Al-Muṣannaf-
- Tez No: 941442
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞANAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Merfuat, Peygamberlik, Sahabe, Hadith, Merfuat, Prophethood, Sahabe
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sahâbe ve tâbiîn nesillerinin bazı merfû hadislere yönelik fetvâ ve uygulamalarında ortaya çıkan muhâleflerinin sebeplerini, betimleyici bir yöntemle tarihî ve ilmî bağlamda analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu tez, muhâlefet problemini çözme amacını gütmemekle birlikte, böyle bir çözümün temellendirilmesine yönelik tarihî altyapıyı ortaya koymaktadır. Tezde iki ana bölüm yer almakta; ilk bölümde muhâlefet kavramı incelendikten sonra sahâbe ve tâbiînin hadislere muhâlefet sebepleri teorik düzlemde, ikincisinde ise Abdürrezzak'ın el-Musannef''inde geçen örnekler üzerinden pratik düzlemde ele alınmıştır. Bu çalışma, onların rivâyet ve tatbik anlayışına ışık tutarak hem hadis hem de fıkıh tarihi açısından veriler sunmaktadır. Bu çalışmaya göre sahâbe ve tâbiîn merfû hadislerle her zaman mutlak olarak amel etmemişlerdir. Onların hadis karşısındaki tutumları; dönemsel bilgi birikimi, ictihadî yaklaşım biçimleri ve sosyal-hukukî şartlara göre farklılık göstermektedir. Bu durum, onların hadise muhâlefetini, bilinçli ve gerekçelere dayalı bir tutum olarak ortaya koymakta, keyfîlikten uzak bir metodolojiyi işaret etmektedir. Ayrıca, bu muhâlefetin çoğu zaman rivâyetin bilgi değeriyle değil, o rivâyetin dinî hükme dönüştürülmesinde izlenen metodolojiyle ilgili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak tez, merfû hadislere muhâlefet olgusunun, sahâbe ve tâbiîn için hadislerin değerini reddetmek anlamına gelmediğini; bilakis, dönemin ilmî koşullarına ve hadisle amel kriterlerine bağlı olarak şekillenen çok katmanlı bir yaklaşımın ürünü olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the reasons for the opposition of the sahābah and the tābiʿūn to certain marfūʿ (elevated) hadiths in their fatwas and practices in a historical and scientific context using a descriptive method. While this thesis does not aim to solve the opposition problem, it provides the historical background necessary for grounding such a solution. The thesis consists of two main sections: in the first part, the concept of opposition is examined, followed by the theoretical reasons for the opposition of the Companions and Successors to hadiths; in the second part, examples from Abd al-Razzaq's al-Musannaf are analyzed to explore the issue in a practical context. This study offers insights into their understanding and practice of narration, providing data in terms of both hadith and fiqh history. According to this work, the Companions and Successors did not always adhere to marfūʿ hadiths without exception. Their attitudes toward hadith varied depending on the period's accumulation of knowledge, their ijtihād approaches, and the social-legal conditions of the time. This situation reveals their opposition to hadith as a conscious and reasoned stance, pointing to a methodology that is not arbitrary. Additionally, it has been observed that this opposition often related not to the informational value of the narration itself but to the methodology followed in converting it into a religious ruling. As a result, the thesis demonstrates that the opposition to marfūʿ hadiths did not mean rejecting the value of hadiths for the Companions and Successors; on the contrary, it was a product of a multi-layered approach shaped by the scholarly conditions of the time and the criteria for acting upon hadiths.
Benzer Tezler
- Hadis ilminde merfu-mevkuf ilişkisi
Marfu-Mawquf relationship in hadith
SABRİ ÇAP
Doktora
Türkçe
2008
DinUludağ ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM HATİBOĞLU
- Beğavî'nin Meâlimü't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi (Yûnus, Hûd, Yûsuf, Ra'd, İbrâhîm ve Hicr sûreleri)
The extraction and evolation of hadith in the commentary of Al- Baghawi titled Maalim At- Tanzil (Surehs Yûnus, Hûd, Yûsuf, Ra'd, İbrahim and Hijr)
ZÜLAL EKİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE ERDOĞAN MARSAK
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- İbn Hacer el-Askalânî'nin Nüzhetü's-Sâmi'în fî Rivâyeti's-sahâbe mine't-tâbi'în eserinde sahâbenin tâbiînden naklettiği rivayetlerin tespit, tahric ve değerlendirmesi
Detection, analysis and evaluation of the narrations of the sahâba from the tâbi'în in Ibn Hajar al-Ascalânî's Nuzheth al-Sâmi'în fî Rı̇wâyat al-sahâba mı̇na al-tâbi'în
MUSTAFA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA AYDIN
- Gelenek ve yenilik kavşağında nassların yorumu
Interpretation of religious texts in the tradition and innovation axis
NWENAR HAMAD AMIN SHEKHA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CÜNEYT GÖKÇE
- Ka'nebî ve hadis kültüründeki yeri
Ka'nebî and its place in hadith culture
KÜBRA GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBitlis Eren ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DİNÇOĞLU