İnsansız hava araçlarının güzergâh planlaması için yapay arı koloni algoritması temelli yeni tekniklerin geliştirilmesi
Developing new techniques based on artificial bee colony algorithm for path planning of unmanned aerial vehicles
- Tez No: 943486
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELÇUK ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uçak Mühendisliği, Aeronautical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Güzergah, Metasezgisel algoritmalar, İnsansız hava aracı, Route, Metaheuristic algorithms, Unmanned aerial vehicle
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsansız hava araçlarının zorlu askeri operasyonlardaki başarısı, konvansiyonel savaş stratejilerini köklü biçimde değiştirmiştir. Bu araçlar, hava kuvvetlerinin yeteneklerini belirlemede önemli bir ölçüt haline gelmiştir. Yalnızca temel iniş-kalkış görevlerini yerine getirebilmeleri dahi yeterliyken, taşıma kapasitesinin artırılması ve görüntüleme-gözetleme işlevleriyle stratejik rolleri daha da artmıştır. Modern ekipmanlarla donatılmış olmalarına rağmen, bu hava araçlarının otonom görev başarısı uygun uçuş güzergâhlarının belirlenmesine bağlıdır. Kalkış ve hedef noktası arasındaki rotanın; yakıt veya batarya kapasitesi ile düşman hava savunma sistemlerinin etki alanları dikkate alınarak optimize edilmesi, gelişmiş sistem donanımı kadar önemlidir. Operasyonel ortam temel unsurlarla modellenmiş olsa da klasik analitik yöntemler, yüksek hesaplama yükü ve bellek gereksinimi nedeniyle etkinliğini yitirmektedir. Bu tekniklerin, ilgili problemlere kabul edilebilir sürede en iyi çözümleri sunabilmesi, İHA sistemlerinde rota planlayıcı olarak kullanımını önemli ölçüde artırmıştır. Ancak artan ilgiye rağmen, mevcut çalışmalar ve yayınlar; kullanılan zeki hesaplama tekniklerinin çeşitliliği ve güncelliği açısından sınırlı kalmaktadır. Bu çalışmada, önümüzdeki yıllarda daha da önem kazanacak İHA sistemlerinin otonom uçuşlarına temel oluşturacak sabit irtifalı rotaların belirlenmesinde, güncel bir yöntem olan Yapay Arı Kolonisi Algoritmasının performansı ve ürettiği rotaların uçuş uygunluğu değerlendirilecektir.
Özet (Çeviri)
The performance success of unmanned aerial vehicles (UAVs) in demanding military operations has significantly altered conventional warfare strategies. These platforms have emerged as critical benchmarks in evaluating the operational capabilities of national air forces. While the ability to execute only basic take-off and landing operations may already justify their utility, enhancements in payload capacity and their integration into imaging and surveillance missions have further elevated their strategic significance. Despite being equipped with advanced onboard systems, the success of UAV autonomous missions largely depends on determining efficient flight paths. Planning routes between departure and target points—while considering constraints such as fuel or battery capacity and the range of enemy air defense systems—is just as critical as the technical capabilities of vehicles. Even when the operational environment is modeled with key parameters, traditional analytical methods become less effective due to their high computational cost and memory requirements for estimating search directions. The efficiency of intelligent computing in generating near-optimal solutions within reasonable time has made it widely used in UAV path planning. However, despite growing attention from academia and industry, current studies still lack variety and up-to-date approaches in intelligent optimization methods. This study aims to evaluate the performance of the ABC Algorithm—a modern intelligent optimization approach—in generating fixed-altitude paths that may serve as foundational trajectories for the autonomous navigation of UAV systems. In addition, the study investigates the flight suitability of the paths produced by the algorithm.
Benzer Tezler
- Die Sprache und der Sprachstil Arno Schmidt's in:“Die Gelehrtenrepublik”
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ TUNCER
- Streptozotosin ile deneysel diabet oluşturulan hayvanlarda bazı kan parametrelerinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
BELKİS ÜNVER
- Wolfgang Borcherts Stellungnahme zum Krieg in seinen Kurzgeschichten ab 1945
Başlık çevirisi yok
ZEKİ KARAKAYA
- Endüstri meslek lisesi müdürlerinin yeterlikleri
Başlık çevirisi yok
MUSA GÜRSEL
Doktora
Türkçe
1989
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NİYAZİ KARASAR
