Algılanan stres ve duygusal yeme arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of cognitive flexibility and emotion regulation in the relationship between perceived stress and emotional eating
- Tez No: 944562
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZLEM MESTÇİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: algılanan stres, duygusal yeme, bilişsel esneklik, duygu düzenleme, perceived stress, emotional eating, cognitive flexibility, emotion regulation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, algılanan stres ve duygusal yeme arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve duygu düzenlemenin aracılık rolleri incelenmiştir. Katılımcılar, Marmara Bölgesinde yaşayan, 18-65 yaş aralığında olan, minimum ortaokul düzeyinde eğitim görmüş, 329'u kadın, 122'si erkek toplam 451 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılara sırasıyla, sosyodemografik bilgi formu, algılanan stres ölçeği, Türkçe duygusal yeme ölçeği, bilişsel esneklik envanteri ve duygu düzenleme becerileri ölçeği uygulanmıştır. Araştırma verileri normal dağıldığından istatistikler analizlerde parametrik testler kullanılmıştır. Algılanan stresin, duygusal yemenin, bilişsel esnekliğin ve duygu düzenlemenin iki düzeyli sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmek için bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Ölçek puanlarının en az 3 farklı seçimi bulunan sosyodemografik değişkenlere göre fark gösterip göstermediğini incelemek için ise tek yönlü ANOVA kullanılmış ve ANOVA kullanıldıktan sonra gruplar arasındaki farkları incelemek için ise Post-hoc testi (Homojen varyans için -Scheffe, Homojen olmayan varyans için – Tamhane) uygulanmıştır. Araştırma değişkenlerinin birbiri ile olan ilişkisini incelemek için ise Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Son olarak, aracılık analizi için ise, SPSS PROCESS eklentisi 5000 Boostrap örnekleminde Hayes Model 4 esas alınarak uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, algılanan stresin bilişsel esneklik üzerinde negatif yönde ve anlamlı bir yordayıcılık etkisi vardır. Benzer şekilde algılanan stresin duygu düzenleme üzerinde negatif yönde anlamlı bir yordayıcılık etkisi vardır. Ayrıca, bilişsel esnekliğin duygusal yeme üzerinde pozitif yönde ve anlamlı bir yordayıcılık etkisi mevcuttur. Bununla birlikte, duygu düzenlemenin duygusal yeme üzerindeki etkisi ise anlamlı değildir. Aracılık etkilerine bakıldığında algılanan stres ile duygusal yeme arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin anlamlı ve kısmi aracılık etkileşimin olduğu gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, duygu düzenlemenin, algılanan stres ile duygusal yeme arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Algılanan stres, duygusal yeme, bilişsel esneklik ve duygu düzenleme değişkenlerinin sosyodemografik değişkenlere göre farklılaştığı da tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alan yazın dikkate alınarak tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to investigate the mediating roles of cognitive flexibility and emotion regulation in the relationship between perceived stress and emotional eating. The sample consisted of 451 participants (329 females, 122 males) aged between 18 and 65, residing in the Marmara Region, with a minimum educational level of middle school. Participants completed a sociodemographic information form, the Perceived Stress Scale, the Turkish Emotional Eating Scale, the Cognitive Flexibility Inventory, and the Emotion Regulation Skills Questionnaire. Since the data were normally distributed, parametric tests were used for statistical analyses. An independent samples t-test was employed to analyze whether perceived stress, emotional eating, cognitive flexibility, and emotion regulation differed across dichotomous sociodemographic variables. For sociodemographic variables with three or more categories, one-way ANOVA was applied to determine differences in scale scores, followed by post-hoc tests (Scheffe for homogeneous variances, Tamhane for non-homogeneous variances). Pearson correlation analysis was conducted to examine relationships among the study variables. For mediation analysis, Hayes' Model 4 from the SPSS PROCESS macro with 5000 bootstrap samples was utilized. Findings revealed that perceived stress negatively and significantly predicted cognitive flexibility. Similarly, perceived stress negatively and significantly predicted emotion regulation. Additionally, cognitive flexibility positively and significantly predicted emotional eating, while the effect of emotion regulation on emotional eating was not significant. Regarding mediation effects, cognitive flexibility was found to have a significant partial mediating role in the relationship between perceived stress and emotional eating. However, no significant mediating effect of emotion regulation was observed in this relationship. Sociodemographic variables were also found to significantly influence perceived stress, emotional eating, cognitive flexibility, and emotion regulation. The results have been discussed in light of the existing literature.
Benzer Tezler
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Landsat uyduları aracılığı ile elde edilen görüntülerin işlenmesinde kontrast artırma tekniklerinin tanımı ve bu tekniklere ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması üzerine bir çalışma
Başlık çevirisi yok
BİLHAN TABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Marmara bölgesinde su ile örtülü alanların orijinal ve yapay landsat-4 görüntü verileri yardımı ile incelenmesi
Die Untersuchung der mit wasser bedeckten flöchen im marmara gebiet mit hilfe der original- und ratiodaten von landsat-4 aufnahmen
DERYA MAKTAV